Cách đây khoảng 66 triệu năm, một tiểu hành tinh va chạm với Trái Đất, góp phần gây ra cuộc đại tuyệt chủng khiến toàn bộ khủng long không phải chim biến mất. Sự kiện này mở đường cho động vật có vú phát triển mạnh mẽ, cuối cùng dẫn đến sự xuất hiện của con người. Nhưng nếu thảm họa ấy không xảy ra, hoặc khủng long vẫn sống sót qua những biến động môi trường, thế giới ngày nay có thể đã hoàn toàn khác biệt. Đây là một giả thuyết khoa học thú vị, dù không thể biết chính xác lịch sử sẽ rẽ theo hướng nào.

Trước hết, những khu rừng và đồng cỏ có lẽ vẫn là lãnh địa của nhiều loài khủng long. Các loài ăn cỏ khổng lồ có thể tiếp tục di chuyển thành đàn, định hình thảm thực vật và tạo ra những hệ sinh thái khác biệt. Các loài săn mồi lớn vẫn giữ vai trò kiểm soát quần thể động vật, trong khi những loài nhỏ hơn thích nghi với nhiều môi trường khác nhau. Tuy nhiên, không phải mọi loài khủng long đều khổng lồ hay hung dữ. Nhiều loài có kích thước nhỏ, di chuyển nhanh và có thể sống trong những môi trường đa dạng.

Ảnh: livescience.com

Nếu khủng long không tuyệt chủng, động vật có vú vẫn có thể tồn tại, nhưng con đường tiến hóa của chúng có lẽ sẽ khác. Trước thảm họa cuối kỷ Phấn Trắng, động vật có vú đã xuất hiện và phát triển qua nhiều nhóm, phần lớn có kích thước nhỏ. Khi nhiều loài khủng long biến mất, chúng mới có cơ hội chiếm lĩnh những ổ sinh thái rộng lớn.

Nếu các hệ sinh thái ấy vẫn bị khủng long thống trị, tổ tiên loài người có thể không bao giờ phát triển theo con đường quen thuộc. Nhưng cũng không thể khẳng định động vật có vú chắc chắn sẽ mãi nhỏ bé: tiến hóa luôn tạo ra những khả năng khó dự đoán.

Một câu hỏi hấp dẫn khác là liệu khủng long có thể tiến hóa thành những sinh vật thông minh như con người hay không. Một số loài khủng long ăn thịt có bộ não tương đối phát triển so với nhiều loài khác, đôi mắt hướng về phía trước và khả năng vận động linh hoạt.

Tuy vậy, chưa có bằng chứng cho thấy khủng long chắc chắn sẽ tiến hóa thành một loài có trí thông minh tương đương con người. Tiến hóa không phải hành trình hướng đến trí tuệ, mà là quá trình thích nghi với môi trường. Một thế giới không có con người nhưng có những loài khủng long thông minh hơn hiện nay vẫn chỉ là khả năng giả tưởng.

Ảnh: dinosaurpictures.org

Nếu con người vẫn xuất hiện trong một thế giới đầy khủng long, cuộc sống hiện đại sẽ đặt ra những thách thức chưa từng có. Các thành phố có thể phải xây dựng hàng rào bảo vệ, hành lang sinh thái và hệ thống cảnh báo những loài động vật nguy hiểm. Nông nghiệp, giao thông và hoạt động khai thác tài nguyên cũng sẽ chịu ảnh hưởng bởi những sinh vật lớn cần không gian sống rộng. Tuy nhiên, đây chỉ là giả định mang tính tưởng tượng: nếu khủng long còn tồn tại, môi trường và lịch sử tiến hóa có thể đã khác đến mức chính con người cũng không xuất hiện như ngày nay.

Điều đáng suy ngẫm nhất là khủng long thực ra chưa biến mất hoàn toàn. Chim hiện đại là hậu duệ của một nhánh khủng long chân thú, vì vậy những con chim sẻ, bồ câu hay đại bàng mà chúng ta nhìn thấy mỗi ngày đều thuộc dòng dõi khủng long còn sống. Nếu thảm họa 66 triệu năm trước không xảy ra, thế giới có thể vẫn đầy những sinh vật kỳ lạ, nhưng chắc chắn không thể đơn giản là Trái Đất ngày nay cộng thêm vài con khủng long khổng lồ. Chỉ một thay đổi trong lịch sử tự nhiên cũng có thể làm biến đổi toàn bộ những nhánh tiến hóa về sau.