Đó chính là Helepolis, cỗ máy công thành khổng lồ nổi tiếng của thế giới Hy Lạp thời kỳ Hy Lạp hóa. Tên gọi này bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp, có nghĩa là “kẻ chiếm thành”. Nổi bật nhất là cỗ tháp được sử dụng trong cuộc vây hãm Rhodes vào khoảng năm 305–304 trước Công nguyên, dưới sự chỉ huy của Demetrios Poliorketes, vị tướng nổi tiếng với biệt danh “Kẻ vây hãm thành trì”.

Ảnh: magnoliabox.com

Theo những ghi chép cổ đại, Helepolis tại Rhodes có kết cấu đồ sộ với chín tầng, cao khoảng 40–46 mét tùy theo cách tái dựng và diễn giải các số liệu. Bộ khung bằng gỗ được gia cố bằng kim loại, đặt trên tám bánh xe lớn. Các tầng bố trí những loại máy bắn đá và máy phóng lao với kích thước khác nhau, cho phép binh lính tấn công quân phòng thủ trên tường thành từ nhiều độ cao. Đây không đơn thuần là một chiếc thang khổng lồ, mà là một pháo đài di động có khả năng mang theo hỏa lực đến sát mục tiêu.

Để bảo vệ cỗ máy trước những đòn phản công, người chế tạo phủ các bề mặt bằng những lớp vật liệu chống cháy và bố trí các khe bắn trên thân tháp. Bên trong là hệ thống cầu thang, sàn thao tác và những vị trí dành cho đội vận hành vũ khí. Khi tiến gần tường thành, Helepolis có thể liên tục trút tên và đạn đá xuống quân phòng thủ, khiến việc đứng trên lũy để chống trả trở nên nguy hiểm hơn bao giờ hết.

Ảnh: thecollector.com

Tuy nhiên, kích thước khổng lồ cũng chính là điểm yếu của cỗ máy. Helepolis cần hàng nghìn người phối hợp để di chuyển; các ghi chép cổ đại cho biết phiên bản tại Rhodes cần tới khoảng 3.400 người vận hành và đẩy. Muốn đưa nó đến sát tường thành, quân công thành phải san phẳng mặt đất, xử lý hào sâu và dọn sạch chướng ngại vật. Chỉ một đoạn đường lầy lội hoặc một cuộc phản công đúng lúc cũng có thể khiến cả công trình đồ sộ trở thành gánh nặng.

Điều đáng kinh ngạc là dù được đầu tư công sức và nguồn lực khổng lồ, Helepolis vẫn không giúp Demetrios chiếm được Rhodes. Cuộc vây hãm kết thúc bằng một thỏa thuận hòa bình, còn cỗ máy trở thành biểu tượng cho tham vọng và trình độ kỹ thuật quân sự của thời đại. Câu chuyện của nó cho thấy chiến tranh không chỉ là cuộc đối đầu giữa sức mạnh và lòng dũng cảm, mà còn là cuộc đấu trí giữa kỹ sư, người chỉ huy và những người bảo vệ thành trì. Hơn hai nghìn năm sau, Helepolis vẫn khiến chúng ta kinh ngạc bởi ý tưởng táo bạo: biến cả một tòa tháp thành vũ khí có thể tiến thẳng đến trước cửa nhà đối phương.