Mặt Trời sẽ biến thành sao lùn trắng như thế nào?

Sau khi phình to thành sao khổng lồ đỏ, Mặt Trời sẽ giải phóng các lớp khí bên ngoài, để lại lõi đặc nóng bỏng mang tên sao lùn trắng.

Hiện nay, Mặt Trời đang ở giai đoạn ổn định nhất trong vòng đời của một ngôi sao, được gọi là chuỗi chính. Trong lõi, phản ứng nhiệt hạch liên tục biến hydro thành heli, giải phóng năng lượng duy trì ánh sáng và nhiệt lượng cho Trái Đất. Tuy nhiên, nguồn nhiên liệu này không vô tận. Khoảng 5 tỷ năm nữa, khi lượng hydro trong lõi dần cạn kiệt, Mặt Trời sẽ bắt đầu bước vào giai đoạn biến đổi mạnh mẽ.

Nó sẽ phình to thành một sao khổng lồ đỏ, có thể nuốt chửng Sao Thủy và Sao Kim, đồng thời khiến Trái Đất trở nên không thể sinh sống. Sau giai đoạn này, các lớp khí bên ngoài sẽ bị thổi bay vào không gian, tạo thành một tinh vân hành tinh rực rỡ. Phần lõi còn lại sẽ trở thành sao lùn trắng – tàn tích cuối cùng của Mặt Trời.

Ảnh: worldsunmoon.com

Sao lùn trắng có kích thước chỉ tương đương Trái Đất nhưng chứa khối lượng có thể gần bằng Mặt Trời hiện tại. Điều đó khiến mật độ vật chất của nó cực kỳ lớn: một thìa cà phê vật chất sao lùn trắng có thể nặng hàng tấn trên Trái Đất. Đây là kết quả của quá trình vật chất bị nén lại dưới sức hấp dẫn khổng lồ sau khi ngôi sao mất đi lớp vỏ bên ngoài.

Điều kỳ lạ là sao lùn trắng không còn duy trì phản ứng nhiệt hạch như những ngôi sao đang hoạt động. Nó phát sáng nhờ lượng nhiệt còn sót lại từ thời kỳ trước, sau đó nguội dần trong hàng tỷ, thậm chí hàng nghìn tỷ năm. Về lý thuyết, nếu nguội đến mức không còn phát sáng đáng kể, nó sẽ trở thành một thiên thể giả định gọi là sao lùn đen. Tuy nhiên, vũ trụ hiện nay vẫn chưa đủ tuổi để bất kỳ sao lùn trắng nào đạt đến trạng thái đó.

Một đặc điểm đáng chú ý khác là sao lùn trắng được nâng đỡ bởi một hiện tượng vật lý gọi là áp suất suy biến electron. Khác với những ngôi sao thông thường, nó không cần phản ứng nhiệt hạch để chống lại lực hấp dẫn. Trạng thái vật chất đặc biệt này giúp thiên thể duy trì cấu trúc ổn định trong thời gian cực dài.

Mặt Trời cuối cùng cũng sẽ trải qua hành trình tương tự. Dù khi ấy không còn là ngôi sao vàng rực chiếu sáng Trái Đất, phần lõi của nó vẫn tiếp tục tồn tại như một tàn tích nóng bỏng giữa không gian. Đó là cái kết lặng lẽ của một ngôi sao đã duy trì sự sống trên hành tinh chúng ta suốt hàng tỷ năm.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.

Giới khoa học tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh bằng cách nào?

Không cần nhìn thấy sinh vật, các nhà khoa học có thể tìm dấu hiệu sự sống qua thành phần khí quyển và những tín hiệu bất thường từ không gian.

Không giống những kính thiên văn thông thường chỉ tập trung quan sát các thiên thể, một số đài quan sát hiện đại được thiết kế để tìm kiếm những dấu hiệu có thể liên quan đến sự sống ngoài Trái Đất. Mục tiêu không nhất thiết là nhìn thấy sinh vật trên một hành tinh xa xôi, mà là phát hiện những dấu vết hóa học, vật lý hoặc tín hiệu bất thường có thể tiết lộ sự tồn tại của sự sống.

Một trong những phương pháp quan trọng là phân tích khí quyển của các ngoại hành tinh. Khi một hành tinh đi ngang phía trước ngôi sao chủ, một phần ánh sáng sao xuyên qua khí quyển của nó. Các phân tử khí hấp thụ những bước sóng nhất định, tạo ra dấu vân tay quang phổ. Nhờ đó, giới khoa học có thể tìm kiếm các hợp chất như hơi nước, carbon dioxide, methane và ozone. Sự hiện diện đồng thời của một số chất khí trong những điều kiện thích hợp có thể gợi ý hoạt động sinh học, dù chưa đủ để khẳng định có sự sống.

NASA tìm phương án nâng quỹ đạo, cứu kính thiên văn Hubble

Hubble có thể rơi trở lại khí quyển vào năm 2033–2034. NASA kêu gọi doanh nghiệp đề xuất tàu vũ trụ giúp nâng quỹ đạo, bảo dưỡng hoặc đưa kính trở về an toàn.

Hubble được phóng lên quỹ đạo ngày 24/4/1990, trở thành một trong những đài quan sát thiên văn quan trọng nhất từng được con người chế tạo. Khác với kính thiên văn đặt trên mặt đất, Hubble quan sát vũ trụ từ ngoài phần lớn ảnh hưởng của khí quyển, giúp thu được những hình ảnh rõ nét ở nhiều bước sóng ánh sáng.

1000037440.jpg
Kính thiên văn không gian Hubble của NASA đã giúp con người khám phá hàng loạt kiến thức vũ trụ quan trọng trong suốt hơn 35 năm vận hành.

AI mở lối tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất

Bằng cách sàng lọc những tín hiệu nhỏ trong dữ liệu kính thiên văn, AI giúp các nhà khoa học tìm kiếm ngoại hành tinh tiềm năng, dù chưa thể xác nhận sự sống ngoài Trái Đất.

Trong nhiều thập kỷ, việc tìm kiếm ngoại hành tinh - những hành tinh nằm ngoài Hệ Mặt Trời - chủ yếu dựa vào dữ liệu từ kính thiên văn và khả năng phân tích của các nhà khoa học. Thách thức nằm ở chỗ, hành tinh thường quá mờ để quan sát trực tiếp, trong khi tín hiệu của chúng có thể bị che lấp bởi nhiễu thiết bị hoặc hoạt động của ngôi sao chủ. Khi các kính thiên văn liên tục thu thập lượng dữ liệu khổng lồ, trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành một công cụ mới giúp giới thiên văn sàng lọc những dấu hiệu đáng chú ý.

Một phương pháp phổ biến là đo sự suy giảm độ sáng của ngôi sao khi một hành tinh đi ngang qua phía trước nó, gọi là phương pháp quá cảnh. Nếu hiện tượng này lặp lại theo chu kỳ, đó có thể là dấu hiệu của một hành tinh đang quay quanh ngôi sao. AI có thể học cách nhận diện những biến đổi độ sáng rất nhỏ giữa hàng triệu đường cong ánh sáng, phân biệt tín hiệu tiềm năng với các hiện tượng gây nhiễu và đưa ra những ứng viên để con người kiểm tra tiếp.