Ra đời năm 968 tại vùng Al-Andalus (Tây Ban Nha ngày nay), Pyxis of al-Mughira là một trong những kiệt tác tiêu biểu của nghệ thuật chạm khắc ngà voi thời Hồi giáo Umayyad. Hiện vật được chế tác tại Madinat al-Zahra, thành phố cung điện gần Córdoba, dành tặng hoàng tử al-Mughira, con trai của khalip (vua Hồi giáo) Abd al-Rahman III.
Ảnh: collections.louvre.fr
Chiếc hộp có hình trụ, nắp vòm, cao khoảng 18 cm và đường kính 11,8 cm. Điều khiến hiện vật trở nên đặc biệt là toàn bộ bề mặt được chạm khắc vô cùng tinh xảo, với những hình người, động vật, chim muông và họa tiết thực vật đan xen. Bốn huy chương hình bát thùy nổi bật trên thân hộp mô tả những cảnh sinh động như người săn chim ưng, nhạc công, sư tử tấn công bò đực và những người cưỡi ngựa hái chà là.
Đáng chú ý, các hình ảnh này có thể không đơn thuần mang ý nghĩa trang trí. Một số nhà nghiên cứu cho rằng chúng chứa đựng những thông điệp chính trị liên quan đến tính chính danh của triều đại Umayyad, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực với triều Abbasid ở Baghdad. Hình ảnh chim ưng gợi nhắc đến biểu tượng của dòng họ Umayyad, trong khi cảnh sư tử chiến thắng con mồi có thể tượng trưng cho sức mạnh hoàng gia.
Một dòng chữ Ả Rập theo lối thư pháp Kufic chạy quanh phần chân nắp hộp, ghi lời chúc phúc dành cho al-Mughira và năm chế tác 357 theo lịch Hồi giáo, tương ứng năm 968. Chi tiết này giúp xác định khá chính xác niên đại và chủ nhân của hiện vật.
Câu chuyện phía sau chiếc hộp càng trở nên đáng chú ý khi al-Mughira qua đời năm 976, trong một cuộc thanh trừng liên quan đến tranh chấp kế vị. Ông bị xem là mối đe dọa đối với quyền lực của khalip trẻ Hisham II.
Ngày nay, chiếc hộp mang số kiểm kê OA 4068 là một trong những báu vật nổi tiếng của nghệ thuật Hồi giáo tại Bảo tàng Louvre. Từ một vật dụng nhỏ bé trong cung đình, nó đã trở thành chứng nhân đặc biệt về nghệ thuật, văn hóa và những cuộc đấu tranh quyền lực của một thời kỳ huy hoàng ở Tây Ban Nha.