Giải mã những ốc đảo sự sống kỳ bí dưới đáy đại dương

Các miệng phun thủy nhiệt tạo ra môi trường đặc biệt, nơi vi khuẩn hóa tổng hợp nuôi dưỡng những cộng đồng sinh vật độc đáo không phụ thuộc ánh sáng.

Miệng phun thủy nhiệt (hydrothermal vents) là những khe nứt dưới đáy biển, thường xuất hiện gần các ranh giới mảng kiến tạo hoặc khu vực núi lửa ngầm. Nước biển thấm xuống lòng đất, được nung nóng bởi magma, hòa tan nhiều khoáng chất rồi phun ngược trở lại đại dương. Dòng nước này có thể đạt nhiệt độ trên 350°C, nhưng không sôi do áp suất cực lớn ở độ sâu hàng nghìn mét.

Điều khiến các miệng phun thủy nhiệt trở nên đặc biệt là chúng nuôi dưỡng những hệ sinh thái gần như độc lập với ánh sáng Mặt Trời. Thay vì dựa vào quang hợp như phần lớn sự sống trên Trái Đất, nhiều sinh vật tại đây sử dụng năng lượng hóa học thông qua quá trình hóa tổng hợp (chemosynthesis). Các vi khuẩn đặc biệt khai thác năng lượng từ hydrogen sulfide, methane hoặc những hợp chất vô cơ khác để tạo ra chất hữu cơ, trở thành nền tảng của cả một chuỗi thức ăn.

Một quần thể giun ống khổng lồ và các sinh vật khác sống quanh miệng phun thủy nhiệt dưới đáy đại dương. Ảnh: Wnicolepittoors.com

Một trong những sinh vật nổi bật nhất ở đây là giun ống khổng lồ (Riftia pachyptila), có thể dài hơn 2 m, với phần thân nằm trong ống bảo vệ và chùm mang màu đỏ rực nhô ra ngoài. Điều kỳ lạ là chúng không có miệng hay hệ tiêu hóa hoàn chỉnh. Thay vào đó, bên trong cơ thể tồn tại những khoang chứa vi khuẩn cộng sinh, cung cấp chất dinh dưỡng nhờ hóa tổng hợp. Bên cạnh giun ống còn có tôm mù, cua Yeti với những chiếc càng phủ lông, trai, sò và nhiều loài giáp xác đặc hữu.

Các cộng đồng sinh vật này thường tập trung dày đặc quanh miệng phun, tạo nên những ốc đảo sự sống giữa vùng đáy biển nghèo thức ăn. Tuy nhiên, môi trường tại đây cũng rất biến động: hoạt động núi lửa có thể khiến một miệng phun ngừng hoạt động, buộc các sinh vật phải thích nghi hoặc di chuyển.

Được phát hiện lần đầu vào năm 1977 gần quần đảo Galápagos, hệ sinh thái thủy nhiệt đã làm thay đổi hiểu biết của con người về giới hạn tồn tại của sự sống. Những môi trường tương tự cũng được cho là có thể tồn tại dưới đại dương ngầm của các thiên thể như Europa và Enceladus, mở ra những hướng tìm kiếm sự sống ngoài Trái Đất.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi.

Khám phá loài động vật có thể nhịn ăn suốt nhiều năm

Nhiều loài động vật có khả năng nhịn ăn đáng kinh ngạc, từ cá phổi châu Phi sống nhiều năm không thức ăn đến chim cánh cụt nhịn ăn để ấp trứng.

Nhắc đến những động vật có khả năng nhịn ăn lâu ngày, nhiều người thường nghĩ đến cá sấu, rắn hay rùa. Tuy nhiên, một trong những nhà vô địch thực sự của khả năng sinh tồn này lại là một loài cá nước ngọt có ngoại hình khá kỳ lạ: cá phổi châu Phi (African lungfish).

Theo các tài liệu khoa học, một số loài cá phổi châu Phi có thể sống tới khoảng 4–5 năm mà không cần thức ăn trong điều kiện hạn hán khắc nghiệt. Đây là một trong những khoảng thời gian nhịn ăn dài nhất từng được ghi nhận ở động vật có xương sống. Đặc biệt, chúng không cần di chuyển hay tìm kiếm thức ăn trong suốt thời gian này.

Liên tiếp phát hiện, quy tập nhiều hài cốt liệt sĩ ở Khe Sanh

Tại các vị trí hài cốt liệt sĩ, lực lượng tìm kiếm phát hiện nhiều di vật, trong đó có một chiếc bút máy Kim Sinh, trên thân bút khắc chữ "N" và hình bông hoa.

Ngày 15/11, thông tin từ Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 cho biết, đơn vị vừa phát hiện, quy tập thêm 3 hài cốt liệt sĩ tại khu vực đồi Khe Cụt, khối 3A, xã Khe Sanh, tỉnh Quảng Trị.

Trước đó, ngày 13 và 14/11, lực lượng tìm kiếm của đơn vị tiếp tục mở rộng phạm vi khảo sát, tìm kiếm tại khu vực 2, đồi Khe Cụt. Qua quá trình tìm kiếm, lực lượng chức năng đã phát hiện và cất bốc được 3 hài cốt liệt sĩ.

Những sinh vật có tuổi thọ phi thường, thách thức quy luật lão hóa

Từ chuột chũi trụi lông đến cá mập Greenland, nhiều sinh vật có thể sống hàng trăm năm hoặc gần như không lão hóa trong điều kiện nhất định.

Một trong những ví dụ nổi tiếng nhất là chuột chũi trụi lông (naked mole-rat), loài gặm nhấm sống dưới lòng đất ở Đông Phi. Chúng có thể sống hơn 30 năm, lâu gấp nhiều lần những loài gặm nhấm có kích thước tương tự. Điều đáng chú ý là nguy cơ tử vong do lão hóa ở loài này tăng rất chậm theo tuổi tác. Chúng cũng duy trì khả năng sinh sản và nhiều chức năng sinh lý trong thời gian dài. Các nhà khoa học đang nghiên cứu cơ chế sửa chữa DNA, kiểm soát protein và khả năng chống ung thư đặc biệt của chúng.

Một sinh vật khác gây kinh ngạc là thủy tức (Hydra), động vật không xương sống nhỏ bé sống trong môi trường nước ngọt. Cơ thể thủy tức chứa nhiều tế bào gốc có khả năng liên tục phân chia và thay thế các tế bào già cỗi. Trong điều kiện phòng thí nghiệm thích hợp, một số loài thủy tức thể hiện tốc độ lão hóa gần như không đáng kể. Điều này không có nghĩa chúng bất tử, bởi chúng vẫn có thể chết vì bệnh tật, điều kiện môi trường bất lợi hoặc bị động vật khác ăn thịt.