Phát hiện hang động bí ẩn giữa núi rừng Quý Châu

Năm 2008, trong quá trình điều tra di tích văn hóa, các chuyên gia khảo cổ tại huyện Bình Bá, tỉnh Quý Châu, Trung Quốc, phát hiện một nhóm hang động có dấu tích cư trú của người tiền sử. Trong số đó, hang động đồi Ngưu Pha nhanh chóng thu hút sự chú ý nhờ lớp trầm tích dày và số lượng di vật đặc biệt phong phú.

Công trình khảo cổ thực chất gồm ba hang động được đánh số A, B và C, nằm trong một ngọn đồi mang tên Ngưu Pha. Sau khi khảo sát lại vào năm 2011, các chuyên gia nhận định đây là một trong những di chỉ hang động thời kỳ đầu đồ đá mới được bảo tồn tương đối tốt tại khu vực trung tâm Quý Châu. Tháng 10/2012, đội khảo cổ liên ngành chính thức bắt đầu khai quật. Công việc được triển khai qua năm đợt trong giai đoạn 2012-2016, mở ra nhiều phát hiện quan trọng về lịch sử cư trú của người cổ đại.

Gần 100.000 công cụ đá và hàng loạt dấu tích sinh hoạt

Sau nhiều năm khai quật, các nhà khảo cổ phát hiện khoảng 100.000 sản phẩm đá ghè đẽo thuộc nhiều loại khác nhau, gần 100 công cụ bằng xương và hơn 100 mảnh gốm. Ngoài ra, di chỉ còn có 7 hố chứa dấu tích sinh hoạt, hơn 10 dấu tích sử dụng lửa, 7 ngôi mộ và hai bề mặt chứa dấu tích hoạt động của con người.

Những công cụ đá gồm nhiều loại như rìu, dụng cụ chặt, dao cạo, mũi nhọn và các sản phẩm đá nhỏ được chế tác từ đá lửa, thạch anh cùng nhiều loại nguyên liệu khác. Sự đa dạng này phản ánh khả năng lựa chọn vật liệu và kỹ thuật chế tác của cư dân cổ đại.

Các chuyên gia cũng tìm thấy xương động vật, hạt thực vật bị carbon hóa và nhiều dấu tích thức ăn. Những phát hiện này cung cấp thông tin về nguồn thực phẩm, hoạt động săn bắt và môi trường sinh thái từng tồn tại quanh khu vực hang động.

7 ngôi mộ cổ hé lộ tập tục mai táng cách đây hàng nghìn năm

Một trong những phát hiện có giá trị đặc biệt tại hang động đồi Ngưu Pha là 7 ngôi mộ cổ. Trước đó, các di chỉ hang động tiền sử tại Quý Châu hiếm khi phát hiện được dấu tích mai táng rõ ràng. Vì vậy, những ngôi mộ này đã bổ sung nguồn tư liệu quan trọng cho nghiên cứu nhân chủng học và tập tục tang lễ của cư dân cổ đại.

Đặc biệt, một số bộ hài cốt có tư thế chôn cất co quắp, hai chân và tay được thu lại bó sát cơ thể. Đây là kiểu mai táng được gọi là táng bó gối hoặc táng co quắp, xuất hiện trong nhiều nền văn hóa tiền sử.

Thông qua việc phân tích vị trí hài cốt, tư thế chôn cất và các hiện vật đi kèm, giới nghiên cứu có thể tìm hiểu thêm về quan niệm đối với người đã khuất cũng như mối quan hệ cộng đồng của cư dân thời đó.

Đáng chú ý, trong một đợt khai quật năm 2015, các chuyên gia tìm thấy bộ hài cốt tương đối hoàn chỉnh của một phụ nữ khoảng 35 tuổi, cao khoảng 143 cm, có niên đại hơn 10.000 năm. Phát hiện này được truyền thông Trung Quốc gọi là người phụ nữ tiền sử nổi tiếng của Quý Châu, hay “Eva của Quý Châu”.

Từ công cụ đá đến đồ gốm, phản ánh quá trình chuyển đổi văn hóa

Dựa trên quan hệ địa tầng và sự thay đổi của hiện vật, các nhà khảo cổ chia di chỉ Ngưu Pha thành 5 giai đoạn văn hóa, kéo dài từ khoảng 15.000 năm trước đến thời Xuân Thu - Chiến Quốc.

Ở giai đoạn sớm nhất, cư dân chủ yếu sử dụng công cụ đá ghè đẽo kích thước lớn để chặt, đập và xử lý nguyên liệu. Sang giai đoạn tiếp theo, các sản phẩm đá nhỏ xuất hiện phổ biến hơn, bên cạnh những công cụ xương như dùi và xẻng.

Khoảng 8.000-5.500 năm trước, công cụ đá mài bắt đầu xuất hiện, trong đó có rìu đá. Đây là dấu hiệu cho thấy kỹ thuật chế tác công cụ đã có những thay đổi đáng kể.

Đến giai đoạn khoảng 5.000-3.000 năm trước, đồ gốm bắt đầu xuất hiện rõ rệt. Các mảnh gốm chủ yếu có màu xám, vàng đất và đỏ nâu, được chế tác thủ công, nung ở nhiệt độ tương đối cao. Hoa văn trang trí gồm vân dây thừng, đường khắc và các họa tiết hình học. Sự thay đổi này giúp các nhà nghiên cứu nhận diện quá trình phát triển kỹ thuật sản xuất và đời sống vật chất của cư dân tiền sử tại khu vực trung tâm Quý Châu.