Hành trình di cư ngoạn mục của cua đỏ đảo Christmas

Vào mùa sinh sản, hàng chục triệu con cua rời khỏi nơi cư trú trong rừng, đồng loạt hướng về bờ biển để thực hiện một hành trình sinh tồn đầy ngoạn mục.

Đảo Christmas, lãnh thổ thuộc Australia, nổi tiếng với những khu rừng nhiệt đới và hệ sinh thái độc đáo. Nhưng điều khiến hòn đảo này trở thành điểm đến đặc biệt trong mắt các nhà sinh vật học chính là cuộc di cư hàng năm của loài cua đỏ (Gecarcoidea natalis). Vào mùa sinh sản, hàng chục triệu con cua rời khỏi nơi cư trú trong rừng, đồng loạt hướng về bờ biển để thực hiện một hành trình sinh tồn đầy ngoạn mục.

Thời điểm di cư thường diễn ra vào đầu mùa mưa, khoảng tháng 10–12, nhưng ngày khởi hành phụ thuộc vào chu kỳ Mặt trăng, lượng mưa và độ ẩm. Những cơn mưa đầu mùa giúp cua tránh mất nước khi di chuyển. Đặc biệt, chúng thường bắt đầu hành trình vào thời điểm thích hợp để con cái có thể thả trứng xuống biển đúng kỳ triều cường.

Ảnh: earthexhibit.com

Khi đến gần bờ biển, những con cua đực thường đào hang để giao phối. Sau đó, cua cái ở lại trong hang khoảng 12–13 ngày để trứng phát triển. Mỗi con cái có thể mang tới 100.000 quả trứng trong túi ấp dưới bụng. Đến thời điểm thích hợp, chúng tập trung dày đặc trên các bãi đá ven biển và đồng loạt thả trứng xuống đại dương trước bình minh, khi thủy triều bắt đầu rút.

Hành trình sinh sản chưa kết thúc ở đó. Trứng nở gần như ngay khi tiếp xúc với nước biển, tạo thành những ấu trùng nhỏ trôi theo dòng hải lưu. Sau khoảng một tháng phát triển ngoài đại dương, những cá thể non quay trở lại bờ rồi bắt đầu cuộc hành trình ngược vào rừng. Tuy nhiên, phần lớn ấu trùng không sống sót vì trở thành thức ăn của cá, cá đuối và cá mập voi.

Để bảo vệ đàn cua, chính quyền đảo phải đóng một số tuyến đường, xây dựng cầu vượt dành riêng cho cua và lắp đặt hàng rào dẫn hướng. Đây là ví dụ thú vị về cách con người điều chỉnh hạ tầng giao thông để nhường đường cho một trong những cuộc di cư động vật ngoạn mục nhất hành tinh.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi.

Bí ẩn chiếc mào kỳ lạ của khủng long Corythoraptor

Bộ xương gần hoàn chỉnh giúp hé lộ Corythoraptor, loài khủng long Oviraptoridae có mào rỗng giống mũ chim đà điểu đầu mào, được phát hiện tại Trung Quốc.

Một trong những ví dụ thú vị nhất là Corythoraptor jacobsi, loài khủng long được phát hiện tại tỉnh Giang Tây, Trung Quốc và mô tả khoa học vào năm 2017. Sống vào khoảng 72–66 triệu năm trước, cuối kỷ Phấn Trắng, sinh vật này thuộc nhóm khủng long chân thú Oviraptorosauria. Điểm đặc biệt khiến nó nổi tiếng chính là chiếc mào xương cao vút trên đỉnh đầu, có hình dáng gần giống chiếc mũ bảo hiểm của chim đà điểu đầu mào (cassowary) hiện đại.

Corythoraptor có kích thước tương đối nhỏ, chiều dài ước tính khoảng 1,6 m. Hóa thạch được tìm thấy bao gồm một bộ xương gần như hoàn chỉnh, giúp các nhà cổ sinh vật học nghiên cứu khá chi tiết cấu tạo cơ thể của nó. Chiếc mào đặc biệt được tạo thành từ xương sọ mỏng, có cấu trúc rỗng và phát triển nổi bật phía trên hốc mắt. Đây là một trong những cấu trúc mào phát triển rõ rệt nhất từng được ghi nhận ở nhóm khủng long Oviraptoridae.

Cây phát quang có thể thay thế bóng đèn trong tương lai?

Các nhà khoa học đang mô phỏng cơ chế phát quang tự nhiên để biến cây thành nguồn sáng dịu nhẹ. Công nghệ hứa hẹn tạo nên công viên và khu vườn phát sáng.

Trong tự nhiên, đom đóm là một trong những minh chứng kỳ diệu nhất cho khả năng tạo ra ánh sáng mà hầu như không sinh nhiệt. Hiện tượng này được gọi là phát quang sinh học (Bioluminescence), xảy ra khi một hợp chất mang tên luciferin phản ứng với oxy dưới sự xúc tác của enzyme luciferase. Năng lượng hóa học được chuyển hóa thành ánh sáng với hiệu suất rất cao, phần lớn không bị thất thoát dưới dạng nhiệt như ở những nguồn sáng truyền thống.

Lấy cảm hứng từ cơ chế này, các nhà khoa học đang tìm cách tạo ra những nguồn sáng nhân tạo mô phỏng sinh vật phát quang. Một hướng nghiên cứu đáng chú ý là sử dụng công nghệ sinh học để đưa các gene liên quan đến quá trình phát sáng vào tế bào thực vật. Năm 2020, các nhà nghiên cứu đã tạo ra những cây thuốc lá có khả năng tự phát sáng nhờ hệ thống gene lấy cảm hứng từ nấm phát quang. Khác với những thử nghiệm trước đây cần bổ sung hóa chất từ bên ngoài, hệ thống mới tận dụng các hợp chất vốn có trong quá trình trao đổi chất của cây.

Khám phá loài động vật có thể nhịn ăn suốt nhiều năm

Nhiều loài động vật có khả năng nhịn ăn đáng kinh ngạc, từ cá phổi châu Phi sống nhiều năm không thức ăn đến chim cánh cụt nhịn ăn để ấp trứng.

Nhắc đến những động vật có khả năng nhịn ăn lâu ngày, nhiều người thường nghĩ đến cá sấu, rắn hay rùa. Tuy nhiên, một trong những nhà vô địch thực sự của khả năng sinh tồn này lại là một loài cá nước ngọt có ngoại hình khá kỳ lạ: cá phổi châu Phi (African lungfish).

Theo các tài liệu khoa học, một số loài cá phổi châu Phi có thể sống tới khoảng 4–5 năm mà không cần thức ăn trong điều kiện hạn hán khắc nghiệt. Đây là một trong những khoảng thời gian nhịn ăn dài nhất từng được ghi nhận ở động vật có xương sống. Đặc biệt, chúng không cần di chuyển hay tìm kiếm thức ăn trong suốt thời gian này.