Tìm thấy dấu tích hành cung xa hoa thời Tần dưới sa mạc

Ngói trang trí hoa văn quỳ long cùng nền móng và hệ thống cấp thoát nước giúp giới khảo cổ nhận diện một công trình có vị thế cao thời Tần.

Phát hiện di tích cổ bị vùi lấp dưới cát

Ngày 9/11/2026, Viện Nghiên cứu Khảo cổ và Di tích Văn hóa thành phố Du Lâm, tỉnh Thiểm Tây (Trung Quốc), công bố kết quả khảo sát khảo cổ mới tại khu vực sa mạc Mao Ô Tố. Đáng chú ý, các nhà khảo cổ đã phát hiện một di tích thời Tần tại thôn Hoàng Thổ Lương, thị trấn Ba Lạp Tố, quận Du Dương. Qua những dấu tích kiến trúc và hiện vật thu thập được, nhóm nghiên cứu bước đầu nhận định đây có thể là một hành cung phụ trợ nằm dọc tuyến đường Tần Trực Đạo.

Phát hiện này có ý nghĩa quan trọng bởi Tần Trực Đạo là một trong những công trình giao thông quy mô lớn được xây dựng dưới thời Tần Thủy Hoàng. Tuyến đường không chỉ phục vụ việc di chuyển của quân đội và hoạt động quản lý lãnh thổ mà còn có vai trò kết nối các khu vực phía Bắc với trung tâm đế quốc. Việc tìm thấy một công trình có khả năng là hành cung dọc tuyến đường giúp bổ sung tư liệu về hệ thống kiến trúc phục vụ hoàng gia thời Tần.

Theo thông tin khảo cổ, di tích Hoàng Thổ Lương từng được ghi nhận trong một đợt điều tra di sản văn hóa trước đây và ban đầu được phân loại là di chỉ thời Hán. Tuy nhiên, những khảo sát mới đã phát hiện nhiều dấu tích có niên đại sớm hơn, cho thấy địa điểm này có khả năng hình thành từ thời nhà Tần.

Hiện khu di tích bị cát phủ lấp trên diện rộng. Phần lớn khu vực trung tâm nằm dưới nền cát, trong khi một phần phía trên đã bị công trình miếu nhỏ chiếm dụng, khiến việc xác định hình dạng ban đầu gặp nhiều khó khăn.

Diện tích khu vực lõi ước tính gần 10.000 m², còn phạm vi phân bố hiện vật trên bề mặt lên tới khoảng 150.000 m². Tại đây, các nhà khảo cổ ghi nhận nhiều mảnh vật liệu xây dựng bằng gạch, ngói cùng một số ít mảnh gốm. Đặc biệt, ba phiến đá kê chân cột có hình tròn và hình vuông, được chế tác tương đối thô, cũng được tìm thấy trong phạm vi di tích.

anh-chup-man-hinh-2026-11-18.png
Cấu trúc địa tầng lớp nền đường nén chặt của đoạn di tích Tần Trực Đạo mới phát hiện tại quận Hoành Sơn, thành phố Du Lâm (Thiểm Tây, Trung Quốc). Ảnh: Viện Nghiên cứu Bảo vệ Di tích Văn hóa thành phố Du Lâm

Những hiện vật đặc biệt hé lộ công trình cấp cao thời Tần

Điểm đáng chú ý nhất trong đợt khảo sát là sự xuất hiện của nhiều loại vật liệu xây dựng mang đặc trưng kiến trúc cung điện thời Tần. Trong đó có ngói đầu hình mây, ngói đầu trang trí hoa văn quỳ long, gạch hoa văn hình học, gạch có họa tiết đinh nhú hình ô vuông cùng những mảnh ngói trang trí dây thừng và chấm lõm.

Đặc biệt, các nhà khảo cổ đánh giá ngói trang trí hoa văn quỳ long là loại vật liệu chỉ xuất hiện trong những công trình kiến trúc có cấp bậc rất cao của nhà Tần. Đây là một trong những căn cứ quan trọng giúp xác định tính chất đặc biệt của di tích Hoàng Thổ Lương, thay vì xem đây chỉ là một khu dân cư hoặc công trình thông thường.

Ngoài những hiện vật trên mặt đất, kết quả khảo sát và thăm dò còn cho thấy bên dưới lớp cát tại khu vực trung tâm có nền móng được đầm nện bằng đất. Đây là kỹ thuật xây dựng phổ biến trong các công trình kiến trúc quy mô lớn thời cổ đại Trung Quốc.

Các dấu tích khác gồm hệ thống thoát nước, giếng nước và đường ống dẫn nước bằng gốm. Một số bộ phận của hệ thống thoát nước còn có đoạn ống uốn cong theo góc vuông, cho thấy công trình từng được thiết kế để phục vụ nhu cầu sinh hoạt và sử dụng nước tương đối hoàn chỉnh.

Sự kết hợp giữa nền móng đất nện, vật liệu xây dựng cao cấp, hệ thống cấp thoát nước và số lượng lớn ngói trang trí cho thấy nơi đây từng tồn tại những kiến trúc có quy mô và vị thế đáng kể. Đây cũng là cơ sở để các nhà nghiên cứu nhận định công trình hành cung có thể phục vụ hoàng gia hoặc những nhân vật thuộc tầng lớp quyền lực.

Một chi tiết khác củng cố giả thuyết này là số lượng mảnh gốm sinh hoạt được tìm thấy tương đối ít. Nếu là một khu dân cư hoặc thành trì quân sự hoạt động lâu dài, thông thường sẽ xuất hiện nhiều dấu tích sinh hoạt hơn. Vì vậy, giới khảo cổ cho rằng Hoàng Thổ Lương không phải là làng mạc, huyện thành hay công trình phòng thủ thông thường, mà có thể là một địa điểm hành cung được xây dựng nhằm thực hiện chức năng đặc biệt trong thời gian tương đối ngắn.

Hành cung có thể được xây dựng vào cuối thời Tần Thủy Hoàng

Dựa trên đặc điểm kiến trúc, vật liệu xây dựng và những ghi chép lịch sử, các nhà khảo cổ bước đầu xác định niên đại xây dựng di tích vào khoảng năm thứ 32 đời Tần Thủy Hoàng cho đến cuối triều đại nhà Tần.

Đây là giai đoạn Tần Thủy Hoàng đẩy mạnh việc củng cố quyền lực, mở rộng hệ thống giao thông và tăng cường kiểm soát các vùng lãnh thổ rộng lớn sau khi thống nhất Trung Quốc.

Trong số những công trình tiêu biểu thời kỳ này có Tần Trực Đạo, tuyến đường chiến lược được giao cho đại tướng Mông Điềm tổ chức xây dựng. Theo ghi chép trong Sử ký, Tần Thủy Hoàng muốn đi khắp thiên hạ, dự định mở đường từ Cửu Nguyên đến Cam Tuyền. Công trình được thực hiện bằng cách đào núi, lấp thung lũng, tạo thành tuyến giao thông dài khoảng 1.800 dặm theo cách tính cổ đại.

Tần Trực Đạo có ý nghĩa quan trọng đối với việc vận chuyển quân đội, duy trì liên lạc và kiểm soát khu vực phía bắc đế quốc. Những hành cung nằm dọc tuyến đường có thể đóng vai trò là nơi nghỉ chân, lưu trú và phục vụ hoạt động di chuyển của hoàng đế hoặc đoàn tùy tùng.

Trước phát hiện hành cung tại Hoàng Thổ Lương, một số di tích được xác định là hành cung dọc Tần Trực Đạo đã được ghi nhận, trong đó có di tích Thành Lương tại quận Đông Thắng, thành phố Ngạc Nhĩ Đa Tư; di tích Hồng Hoa Viên tại huyện An Tắc và di tích Nhậm Diêu Tử tại huyện Chí Đan, tỉnh Thiểm Tây. Vật liệu xây dựng và hoa văn trang trí tại những địa điểm này có nhiều điểm tương đồng với di tích mới phát hiện.

Phát hiện hành cung Hoàng Thổ Lương vì thế không chỉ bổ sung một địa điểm kiến trúc cấp cao thời Tần mà còn mở ra hướng nghiên cứu mới về mạng lưới giao thông, hoạt động đi lại của hoàng gia và công tác quản lý lãnh thổ dưới thời Tần Thủy Hoàng. Những dấu tích đang nằm dưới lớp cát Mao Ô Tố có thể giúp giới khảo cổ từng bước tái hiện diện mạo của một trong những công trình giao thông nổi tiếng nhất lịch sử Trung Quốc cổ đại.

Xem video: Loài sứa nước ngọt ngủ quên dưới đáy hồ, thức dậy là cả một kỳ quan hiếm gặp

Bí ẩn thanh kiếm 2.500 năm tuổi vẫn sáng bóng sau khi khai quật

Tìm thấy trong mộ cổ ở Hồ Bắc (Trung Quốc), thanh kiếm Việt Vương Câu Tiễn gây kinh ngạc bởi tình trạng bảo tồn đặc biệt và kỹ thuật chế tác tinh xảo.

Thanh kiếm Câu Tiễn (Việt Vương Câu Tiễn kiếm) là một trong những bảo vật khảo cổ nổi tiếng nhất Trung Quốc. Hiện vật được tìm thấy năm 1965 tại lăng mộ số 1 thuộc khu mộ Vọng Sơn, Giang Lăng, tỉnh Hồ Bắc. Thanh kiếm có niên đại khoảng thế kỷ V trước Công nguyên, gắn với Câu Tiễn, vị vua nổi tiếng trong lịch sử Xuân Thu với câu chuyện nằm gai nếm mật.

Điều đáng kinh ngạc là sau khoảng 2.500 năm nằm trong lòng đất, thanh kiếm vẫn giữ được vẻ ngoài sáng bóng, lưỡi sắc và hầu như không có dấu hiệu ăn mòn đáng kể. Khi được khai quật, nó vẫn nằm trong bao kiếm bằng gỗ sơn mài. Hiện vật có chiều dài khoảng 55,7 cm, rộng 4,6 cm và nặng khoảng 875 g.

Kinh ngạc chiếc giường gấp tinh xảo trong mộ cổ 2.300 năm tuổi

Chiếc giường gỗ khai quật ở Hồ Bắc, Trung Quốc, cho thấy người xưa đã biết thiết kế nội thất tháo lắp, gấp gọn và tối ưu không gian.

Năm 1986, trong quá trình khai quật một khu mộ cổ ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc, các nhà khảo cổ phát hiện hai chiếc giường gấp bằng gỗ có thiết kế đặc biệt. Phát hiện này thu hút sự chú ý bởi đây không chỉ là những món đồ nội thất phục vụ sinh hoạt, mà còn phản ánh trình độ chế tác gỗ, tư duy thiết kế và quan niệm về đời sống của người xưa.

Theo đó, hiện vật được gọi là giường gấp bằng gỗ Bao Sơn. Dù đã trải qua thời gian dài nằm dưới lòng đất, khiến chất liệu gỗ bị mục ruỗng và hư hại, những dấu tích còn lại vẫn cung cấp nhiều thông tin có giá trị. Nhờ công tác nghiên cứu và phục dựng của các chuyên gia, hình dáng cũng như một số đặc điểm kết cấu của chiếc giường đã được tái hiện.

Hơn 30.000 cổ vật hé lộ bí mật kho báu dưới sông Mân Giang

Cuộc khai quật tại Giang Khẩu, Tứ Xuyên (Trung Quốc), tìm thấy hàng chục nghìn hiện vật quý, cung cấp bằng chứng về biến cố quân sự cuối thời Minh.

Truyền thuyết kho báu hàng trăm năm

“Rồng đá đối hổ đá, vàng bạc hàng vạn lạng, ai nhìn thấu bí mật, mua được cả phủ Thành Đô”. Câu dân ca lưu truyền tại huyện Bành Sơn, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc, từ lâu đã khơi gợi trí tò mò về kho báu được cho là chôn giấu dưới lòng sông Mân Giang.