Một trong những ví dụ nổi tiếng nhất là chuột chũi trụi lông (naked mole-rat), loài gặm nhấm sống dưới lòng đất ở Đông Phi. Chúng có thể sống hơn 30 năm, lâu gấp nhiều lần những loài gặm nhấm có kích thước tương tự. Điều đáng chú ý là nguy cơ tử vong do lão hóa ở loài này tăng rất chậm theo tuổi tác. Chúng cũng duy trì khả năng sinh sản và nhiều chức năng sinh lý trong thời gian dài. Các nhà khoa học đang nghiên cứu cơ chế sửa chữa DNA, kiểm soát protein và khả năng chống ung thư đặc biệt của chúng.

Một sinh vật khác gây kinh ngạc là thủy tức (Hydra), động vật không xương sống nhỏ bé sống trong môi trường nước ngọt. Cơ thể thủy tức chứa nhiều tế bào gốc có khả năng liên tục phân chia và thay thế các tế bào già cỗi. Trong điều kiện phòng thí nghiệm thích hợp, một số loài thủy tức thể hiện tốc độ lão hóa gần như không đáng kể. Điều này không có nghĩa chúng bất tử, bởi chúng vẫn có thể chết vì bệnh tật, điều kiện môi trường bất lợi hoặc bị động vật khác ăn thịt.

Thủy tức (Hydra), sinh vật nước ngọt nổi tiếng với khả năng tái tạo và duy trì tế bào gốc. Ảnh: Wikimedia Commons

Ở đại dương, trai biển Bắc Đại Tây Dương (ocean quahog) cũng là một trường hợp đặc biệt. Loài nhuyễn thể này có thể sống hơn 500 năm. Một cá thể nổi tiếng được phát hiện ngoài khơi Iceland vào năm 2006 từng được xác định có tuổi đời khoảng 507 năm, dựa trên các vòng sinh trưởng trên vỏ. Nó được đặt biệt danh là Ming, theo tên triều đại nhà Minh của Trung Quốc. Tuổi thọ phi thường của loài trai này có liên quan đến quá trình trao đổi chất chậm và khả năng duy trì hoạt động tế bào trong thời gian dài.

Một đại diện khác của nhóm động vật sống lâu là cá mập Greenland, cư dân vùng biển Bắc Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương. Các nghiên cứu xác định loài này có thể sống khoảng 400 năm, thậm chí lâu hơn. Một số cá thể được ước tính sinh ra từ thế kỷ XVII. Chúng phát triển cực kỳ chậm, chỉ đạt tuổi trưởng thành sinh sản khi khoảng 150 tuổi. Môi trường nước lạnh và nhịp sống chậm được cho là những yếu tố góp phần tạo nên tuổi thọ phi thường này. Tuy nhiên, sống lâu không đồng nghĩa với hoàn toàn không lão hóa.

Những sinh vật đặc biệt này đang giúp các nhà khoa học tìm hiểu sâu hơn về cơ chế lão hóa, khả năng tái tạo tế bào và sửa chữa tổn thương sinh học. Chuột chũi trụi lông có thể cung cấp manh mối về khả năng chống ung thư, thủy tức giúp nghiên cứu tế bào gốc, còn trai biển và cá mập Greenland mở ra những hướng tìm hiểu về tuổi thọ cực dài. Chúng không thực sự bất tử, nhưng chứng minh rằng tốc độ lão hóa trong tự nhiên đa dạng hơn rất nhiều so với những gì con người từng nghĩ.