Hoạt động lựa chọn nhà thầu qua mạng đối với các gói thầu sử dụng nguồn ngân sách đầu tư công luôn là tâm điểm chú ý của dư luận xã hội. Mục tiêu cốt lõi của Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia là nhằm tăng cường tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và nâng cao hiệu quả kinh tế cho nguồn vốn đầu tư công. Tuy nhiên, tại một gói thầu xây lắp trường học quy mô hơn 11 tỷ đồng trên địa bàn tỉnh Đồng Nai vừa hoàn thành công tác lựa chọn nhà thầu, lại chỉ ghi nhận duy nhất một doanh nghiệp nộp hồ sơ dự thầu.
Cụ thể, theo dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và Biên bản mở thầu qua mạng ghi nhận vào lúc 10h13 ngày 05/05/2026, gói thầu số 04 (Xây lắp): Xây dựng công trình thuộc dự án Cải tạo, sửa chữa Trường THCS Hùng Vương (mã Thông báo mời thầu: IB2600172282) đã chính thức hoàn thành công tác mở thầu. Gói thầu này được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ với loại hợp đồng trọn gói, thời gian thực hiện trong vòng 150 ngày. Dự án sử dụng vốn tài chính từ nguồn ngân sách xã (nguồn đầu tư công). Biên bản mở thầu ghi nhận thông tin bất ngờ khi số lượng nhà thầu tham gia nộp hồ sơ dự thầu (E-HSDT) chỉ vỏn vẹn là 1. Danh tính đơn vị này là Công ty TNHH MTV Đầu tư Xây dựng Thương mại Minh Anh (Mã số doanh nghiệp: 3603725227).
Đáng chú ý, giá gói thầu số 04 (Xây lắp) được chủ đầu tư đưa ra phê duyệt là 11.605.581.880 đồng. Đến ngày 11/05/2026, Văn phòng HĐND và UBND phường Trảng Bom đã ban hành Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 45/QĐ-VP. Quyết định do Chánh Văn phòng ký phê duyệt đã lựa chọn Công ty TNHH MTV Đầu tư Xây dựng Thương mại Minh Anh trúng thầu với giá đề nghị trúng thầu chính thức là 11.568.227.000 đồng.
Sau khi thực hiện phép tính giữa giá trúng thầu và giá dự toán gói thầu ban đầu, số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước tại gói thầu này đạt khoảng 37.354.880 đồng. Đối với một gói thầu quy mô xây lắp có giá trị hơn 11,6 tỷ đồng, biên độ tiết kiệm tài chính sau đấu thầu rộng rãi qua mạng chỉ đạt tỷ lệ xấp xỉ 0,32%. Đây là một con số tiết kiệm ở mức vô cùng khiêm tốn, gần như tiệm cận về giá trần của gói thầu xây lắp.
Dữ liệu từ Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, Công ty TNHH MTV Đầu tư Xây dựng Thương mại Minh Anh được thành lập từ ngày 25/05/2020, có địa chỉ trụ sở đăng ký tại Tổ 2, Đường An Dương Vương, KP. 3, Trảng Bom, Đồng Nai. Hệ thống dữ liệu phân tích hoạt động đấu thầu công khai cho thấy, doanh nghiệp này là một cái tên vô cùng quen thuộc tại địa phương, có lịch sử đấu thầu rất đáng nể.
Tính đến nay, đơn vị này đã tham gia tổng cộng 25 gói thầu, trong đó ghi nhận tỷ lệ trúng thầu áp đảo lên tới 24 gói thầu, chỉ trượt duy nhất 1 gói thầu. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm cả các gói độc lập và các gói tham gia dưới tư cách liên danh) đạt con số ấn tượng khoảng 100.133.884.456 đồng.
Bình luận dưới góc độ chuyên gia pháp lý và phân tích đấu thầu, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành hiện hành như Nghị định số 214/2025/NĐ-CP không hề cấm việc một nhà thầu duy nhất tham gia nộp hồ sơ và trúng thầu đối với các gói thầu tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng. Đây được coi là một tình huống hoàn toàn hợp pháp trong hoạt động đấu thầu và đã được pháp luật quy định cụ thể về quy trình xử lý nhằm đảm bảo tiến độ triển khai dự án đầu tư công, không để công trình bị đình trệ.
Tuy nhiên, Luật sư Nguyễn Thị Hương cũng chia sẻ thêm, tinh thần tối thượng của Luật Đấu thầu luôn là hướng tới mục tiêu thúc đẩy tối đa tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Việc một gói thầu xây lắp trường học trị giá hàng chục tỷ đồng nhưng khi phát hành hồ sơ mời thầu rộng rãi trên mạng lại chỉ thu hút được duy nhất một doanh nghiệp địa phương tham dự là một thực trạng cần được phân tích đa chiều.
QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM CẠNH TRANH TRONG ĐẤU THẦU
Điều 6 Luật Đấu thầu và Điều 4 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định về tính độc lập giữa các bên để tránh tình trạng "vừa đá bóng, vừa thổi còi". Cụ thể, nhà thầu dự thầu phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với: Chủ đầu tư, bên mời thầu; Nhà thầu tư vấn lập, thẩm định hồ sơ mời thầu; Nhà thầu tư vấn đánh giá hồ sơ dự thầu, thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu.
Định nghĩa "độc lập về tài chính" được cụ thể hóa là: Không cùng thuộc một cơ quan hoặc tổ chức trực tiếp quản lý đối với đơn vị sự nghiệp; Không có cổ phần hoặc vốn góp của nhau trên 30%; Không cùng có cổ phần hoặc vốn góp trên 20% của một tổ chức khác. Quy định này nhằm đảm bảo mọi nhà thầu khi tham gia vào thị trường đều có cơ hội ngang nhau, không có sự ưu ái ngầm giữa đơn vị quản lý và đơn vị thực thi.
Năm 2026, với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính, các chủ đầu tư tại 34 tỉnh/thành phố và các xã phải thực hiện rà soát nghiêm ngặt danh sách cổ đông của các nhà thầu. Nếu phát hiện nhà thầu có mối quan hệ sở hữu chéo với đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu đó sẽ bị loại ngay lập tức. Đây là lá chắn pháp lý quan trọng để ngăn chặn các "sân sau" của những người có thẩm quyền trong việc thâu tóm các gói thầu địa phương, bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp làm ăn chân chính.