Bụi Mặt trăng có đặc tính gì khiến các nhà khoa học lo lắng?

Bụi Mặt trăng gây ra sự tàn phá khủng khiếp. Sự bám dính, hiện tượng nhiễm điện và hỗn loạn đang thách thức căn cứ đổ bộ trên Mặt trăng.

Bụi Mặt Trăng luôn là một vấn đề nan giải đối với các nhà thám hiểm không gian. Một nghiên cứu mới do TS Slava Turyshev thuộc Phòng thí nghiệm Phản lực (JPL) của NASA dẫn đầu đã cung cấp dữ liệu chính xác hơn về các đặc tính vật lý của bụi Mặt Trăng, mang lại những hiểu biết quan trọng cho các tàu thăm dò thế hệ tiếp theo và việc xây dựng các căn cứ lâu dài trên Mặt Trăng.

Không giống như Trái Đất, Mặt trăng không có chu trình nước và các hạt bụi của nó không giống như các hạt bụi trên Trái Đất có hình tròn, bụi Mặt trăng lại sắc nhọn và dễ bám vào quần áo, dụng cụ, thậm chí cả các bánh răng cơ khí, gây hư hại đáng kể. Turyshev chỉ ra rằng, lực Van der Waals (lực hút tĩnh điện) giữa các hạt bụi mạnh hơn lực hấp dẫn của Mặt Trăng hàng trăm triệu lần, khiến chúng gần như không thể loại bỏ một khi đã bám vào.

anh-chup-man-hinh-2026-05-16-102433.png
Ảnh: @Sohu.

Bụi mang điện tích, có thể gây nhiễu cho ăngten và thiết bị liên lạc, làm giảm hiệu quả truyền tín hiệu. Đặc tính của bụi thay đổi tùy thuộc vào khu vực: vùng Maria làm tăng tải điện môi, trong khi vùng cao nguyên có thể làm thay đổi điện dung, ảnh hưởng đến các tần số cụ thể. Vùng bị che khuất vĩnh viễn (PSR) trên Mặt trăng có độ dẫn điện thấp và dễ tích tụ tĩnh điện; khi phóng điện, tĩnh điện có thể làm hỏng thiết bị điện tử.

Quản lý nhiệt cũng là một thách thức. Tàu thăm dò ChaSTE của Ấn Độ đã phát hiện ra rằng, bụi trên bề mặt có độ dẫn nhiệt cao, ảnh hưởng đến khả năng tản nhiệt, trong khi lớp đất vài centimet bên dưới lại đặc hơn và có độ dẫn nhiệt tốt hơn. Hơn nữa, thí nghiệm NILS trên tàu Chang'e-6 của Trung Quốc cho thấy bức xạ mặt trời tạo thành một lớp ion hydro tích điện trên bề mặt, gây ra hiện tượng "nhảy tĩnh điện", cho phép bụi bay lơ lửng vài mét.

Turyshev nhấn mạnh rằng, những dữ liệu này rất quan trọng đối với các kỹ sư thiết kế căn cứ và tàu thăm dò trên Mặt Trăng. Mặc dù còn nhiều thách thức, việc hiểu rõ các đặc tính của bụi Mặt Trăng là điều cần thiết để đảm bảo an toàn cho việc thám hiểm của con người và sự sinh sống lâu dài trên Mặt Trăng. Chúng ta phải chuẩn bị sẵn sàng cho bụi Mặt Trăng, thay vì ảo tưởng rằng "nó sẽ không gây ra rắc rối".

Mời Quý Độc Giả cùng xem video: “Phát hiện hơn 100 mộ táng thời kỳ Hùng Vương có niên đại khoảng 3.500 năm tại Di chỉ Vườn Chuối”. Nguồn video: @VTV24.

Thử nghiệm thực địa ba robot tiến vào hang động dung nham

Các nhà khoa học đang thử nghiệm thực địa ba robot tiến sâu vào các hang động dung nham giống như trên mặt Trăng và sao Hỏa, mang đến hy vọng mới về một căn cứ an toàn cho con người.

Một nhóm nghiên cứu từ Phòng thí nghiệm Robot Vũ trụ thuộc Đại học Malaga ở Tây Ban Nha, hợp tác với một số tổ chức châu Âu, đang thử nghiệm hệ thống ba robot nhằm mục đích khám phá các hang động dung nham trên Mặt Trăng và Sao Hỏa để cung cấp thông tin đáng tin cậy cho việc lựa chọn địa điểm xây dựng căn cứ trong tương lai.

Vốn dĩ, môi trường bề mặt Mặt Trăng vô cùng khắc nghiệt: thiếu bầu khí quyển và từ trường để bảo vệ, nó liên tục bị tấn công bởi ánh sáng mặt trời và tia vũ trụ. Nhiệt độ dao động mạnh giữa ngày và đêm, có thể lên tới khoảng 121°C vào ban ngày và giảm xuống -146°C vào ban đêm, thậm chí xuống đến -240°C ở các vùng cực bị che khuất vĩnh viễn.

Một phần tên lửa của SpaceX được dự đoán đâm xuống Mặt trăng vào tháng 8

Theo tính đoán của nhà thiên văn học Bill Gray, một phần tên lửa Falcon 9 của SpaceX sẽ đâm xuống bề mặt Mặt trăng vào ngày 5/8.

Nhà thiên văn học Bill Gray, tác giả báo cáo mới công bố và cũng là người phát triển Project Pluto - phần mềm theo dõi vật thể gần Trái đất cho hay, tầng trên dài khoảng 13,8m của tên lửa Falcon 9 nhiều khả năng sẽ va vào bề mặt Mặt trăng vào ngày 5/8. Điểm va chạm dự kiến nằm gần miệng hố Einstein, tại ranh giới giữa mặt gần và mặt xa của Mặt trăng.

Tầng tên lửa này được SpaceX phóng vào đầu năm 2025 để đưa 2 tàu đổ bộ lên Mặt trăng bao gồm: Blue Ghost của công ty Firefly Aerospace (Mỹ) và Hakuto-R của công ty ispace (Nhật Bản). Sau nhiệm vụ, tầng tên lửa bị bỏ lại trong quỹ đạo quanh hệ Trái đất - Mặt trăng.

Top hiện tượng thiên văn hứa hẹn bùng nổ bầu trời tháng 5/2026

Theo NASA, tháng 5/2026 là thời điểm lý tưởng để quan sát bầu trời với nhiều hiện tượng thú vị như mưa sao băng, Mặt Trăng giao hội Sao Kim và trăng xanh hiếm gặp.

Tháng 5/2026 mang đến một loạt hiện tượng thiên văn đáng chú ý. Trước hết, vào ngày 1/5, chúng ta có thể chiêm ngưỡng trăng tròn đầu tháng, thường được gọi là "Flower Moon". Tên gọi "Flower Moon" bắt nguồn từ các bộ tộc bản địa Bắc Mỹ, ám chỉ thời điểm các loài hoa nở rộ rực rỡ nhất trong mùa xuân.

Hiện tượng thiên văn thú vị tiếp theo là mưa sao băng Eta Aquarids dự kiến đạt cực đại vào ngày 5–6/5. Đây là trận mưa sao băng hình thành từ các "mảnh bụi" của sao chổi Halley để lại trên quỹ đạo. Khi Trái Đất đi qua "vùng bụi" này, các hạt nhỏ lao vào khí quyển với tốc độ rất cao, cháy sáng và tạo thành những vệt sao băng trên bầu trời.