Xe tăng T-14 lăn bánh, thế giới “giật mình” nhận ra: Chúng ta cần phải có một chiếc giống của người Nga?

Tuy nhiên, sự tương đồng ở một vài ý tưởng kỹ thuật riêng lẻ chưa đủ để chứng minh việc sao chép trực tiếp cỗ máy của Nga.

Xe tăng T-14 “Armata” của Nga không đơn thuần chỉ là một sản phẩm nghiên cứu mới của Tập đoàn Uralvagonzavod. Sự xuất hiện của nó trên Quảng trường Đỏ vào năm 2015 đã thu hút sự chú ý đặc biệt của các nhà thiết kế nước ngoài và trở thành tiền đề để giới chuyên môn xem xét lại các phương pháp tiếp cận trong việc chế tạo xe bọc thép tương lai.

Hiện nay, nhiều quốc gia đang trình làng những dự án xe tăng mới mà trong đó dễ dàng nhận thấy bóng dáng của những ý tưởng công nghệ tương tự, trang Warpage nhận định.

Chuyên gia vũ khí Sergey Artamonov của Nga đã đưa ra những đánh giá về tầm quan trọng của cỗ máy chiến đấu này, đồng thời phân tích những giải pháp kỹ thuật đã đưa T-14 trở thành hình mẫu định hướng đáng chú ý cho ngành chế tạo xe tăng thế giới.

Vị chuyên gia đặc biệt nhấn mạnh vào bố cục khoang kíp lái, tháp pháo không người điều khiển và tiềm năng của một nền tảng khung gầm thống nhất.

“Armata” làm thay đổi tư duy về xe tăng hiện đại

Đại diện Tập đoàn Uralvagonzavod tuyên bố rằng T-14 đã trở thành hình mẫu tham chiếu cho các nhà sản xuất phương tiện bọc thép tương lai ở nước ngoài. Cơ sở cho nhận định này chính là hàng loạt dự án mới được giới thiệu tại Mỹ, Đức, Pháp, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Trong số các dự án phát triển này có thể kể đến mẫu M1E3 của Mỹ, Leopard 2 A-RC 3.0 và KF-51 EVO của Đức, CAPINT của Pháp, K3 của Hàn Quốc và Type 100 của Trung Quốc. Tuy nhiên, tất cả các cỗ xe này đều đang ở những giai đoạn phát triển khác nhau. Vì vậy, việc so sánh trực tiếp mức độ sẵn sàng chiến đấu cũng như tính năng của chúng vào thời điểm hiện tại là còn quá sớm.

Xe tăng Nga lăn bánh trên Quảng trường Đỏ, thế giới “giật mình” nhận ra: Chúng ta cần có một chiếc như vậy - Ảnh 1.

Điểm đặc biệt cốt lõi của T-14 nằm ở bố cục thiết kế khác biệt về bản chất. Toàn bộ kíp lái được bố trí bên trong một khoang bọc thép cách ly ngay trong thân xe. Trong khi đó, tháp pháo hoàn toàn không có người ngồi bên trong và việc điều khiển các hệ thống chính đều được thực hiện từ xa.

“Điều quan trọng nhất ở T-14 không phải là một chi tiết riêng lẻ hay một hệ thống khác thường nào đó. Các nhà thiết kế đã đưa ra một cách tiếp cận mang tính tổng thể đối với việc bảo vệ kíp lái và tổ chức khoang chiến đấu. Đây là sự tái cấu trúc nghiêm túc đối với kiến trúc xe tăng truyền thống, buộc các đối thủ cạnh tranh phải nghiên cứu kỹ lưỡng những giải pháp tương tự”, ông Sergey Artamonov nhận định.

Cách bố trí này cho phép tách biệt hoàn toàn kíp lái khỏi khoang chiến đấu chính, qua đó làm thay đổi phương thức sắp xếp trang thiết bị và tổ chức không gian bên trong xe. Bên cạnh đó, cấu trúc này cũng mở ra thêm nhiều cơ hội để tự động hóa các quy trình điều khiển vũ khí.

Vì sao tháp pháo không người điều khiển trở thành thách thức công nghệ lớn nhất?

Việc chuyển đổi sang thiết kế tháp pháo không người ngồi bên trong đòi hỏi nhiều yếu tố phức tạp hơn hẳn so với việc chỉ lắp đặt các loại vũ khí điều khiển từ xa. Các công trình sư phải đảm bảo sự vận hành ổn định của các tổ hợp kính ngắm, cảm biến, hệ thống truyền động và hệ thống điều khiển hỏa lực. Đồng thời, kíp lái cần phải tiếp nhận được đầy đủ thông tin về mọi diễn biến xung quanh chiếc xe.

“Bản thân tháp pháo không người điều khiển tự nó không đảm bảo ưu thế vượt trội. Điều quan trọng nằm ở mức độ tin cậy trong hoạt động của tất cả các hệ thống liên kết với nó. Kíp lái phải duy trì được quyền kiểm soát vũ khí và nhận được những thông tin cần thiết ngay cả trong những điều kiện tác chiến phức tạp. Chính sự tích hợp đồng bộ của trang thiết bị mới quyết định giá trị thực sự của cấu trúc này”, vị chuyên gia giải thích.

Do đó, việc chỉ sao chép bố cục bên ngoài của T-14 là chưa đủ, mà cần phải kiến tạo cả một tổ hợp công nghệ có tính liên kết chặt chẽ với nhau. Đây chính là một trong những nguyên nhân khiến việc phát triển một mẫu xe tăng tương lai đòi hỏi nguồn lực tài chính và kỹ thuật khổng lồ.

Các dự án nước ngoài nỗ lực tìm lối đi riêng

Xe tăng Nga lăn bánh trên Quảng trường Đỏ, thế giới “giật mình” nhận ra: Chúng ta cần có một chiếc như vậy - Ảnh 2.

Sự ra đời của T-14 diễn ra trùng với thời điểm các chương trình chế tạo xe tăng chiến đấu chủ lực thế hệ mới ở nước ngoài được đẩy mạnh. Dự án M1E3 của Mỹ hướng tới việc nâng cấp sâu rộng dòng xe tăng Abrams. Đức cùng các nhà sản xuất châu Âu khác cũng đang trình diễn nhiều giải pháp mới trong lĩnh vực bảo vệ, hỏa lực và tự động hóa.

Tuy nhiên, sự tương đồng ở một vài ý tưởng kỹ thuật riêng lẻ chưa đủ để chứng minh việc sao chép trực tiếp cỗ máy của Nga. Các nhà phát triển hoàn toàn có thể đi đến những giải pháp giống nhau một cách độc lập dưới tác động từ những yêu cầu chung của chiến tranh hiện đại — cụ thể là tầm quan trọng ngày càng tăng của việc bảo vệ kíp lái, các hệ thống điều khiển kỹ thuật số và khả năng chống lại máy bay không người lái.

“Ngày nay, tất cả các trường phái chế tạo xe tăng hàng đầu đều đang đối mặt với những thách thức tương tự nhau. Cần phải bảo vệ kíp lái trước các phương tiện sát thương mới, nâng cao khả năng nhận thức tình huống và giảm tải áp lực cho các chiến sĩ xe tăng. Vì vậy, sự xuất hiện của những giải pháp tương đồng ở các quốc gia khác nhau là điều tất yếu. Thế nhưng, việc hiện thực hóa chúng trên một cỗ máy sản xuất hàng loạt khó khăn hơn rất nhiều so với việc trưng bày trên gian hàng triển lãm”, ông Artamonov đánh giá.

Vì sao các nhà phát triển nước ngoài gặp khó khi chuyển từ mẫu thử nghiệm sang sản xuất hàng loạt?

Việc chế tạo một mẫu xe tăng tương lai không chỉ dừng lại ở các giải pháp kỹ thuật. Các nhà sản xuất cần phải thiết lập dây chuyền chế tạo các linh kiện mới, thử nghiệm trang thiết bị, chuẩn bị hạ tầng sửa chữa bảo dưỡng và đảm bảo mức giá thành chấp nhận được cho cỗ xe.

Ngay cả một nguyên mẫu trình diễn công nghệ thành công cũng chưa đồng nghĩa với việc một dòng xe tăng sản xuất hàng loạt sẽ sớm ra đời.

Một ví dụ điển hình là chương trình hợp tác Pháp – Đức mang tên MGCS. Dự án xe tăng chiến đấu chủ lực tương lai của châu Âu này đã vấp phải những bất đồng giữa các bên tham gia cùng nhiều khó khăn trong việc thống nhất các yêu cầu kỹ thuật. Điều này cho thấy việc dung hòa lợi ích của nhiều nhà sản xuất và nhiều quốc gia trong cùng một chương trình quy mô lớn phức tạp đến nhường nào.

Trong số các dự án phát triển khác của nước ngoài cũng có những cỗ xe đang ở các mức độ hoàn thiện khác nhau. Mẫu Type 100 của Trung Quốc được giới thiệu là dòng xe tăng sản xuất hàng loạt mới, trong khi phần lớn các dự án còn lại hiện vẫn chỉ dừng ở mức ý tưởng thiết kế hoặc mẫu thử nghiệm.

Xe tăng Nga lăn bánh trên Quảng trường Đỏ, thế giới “giật mình” nhận ra: Chúng ta cần có một chiếc như vậy - Ảnh 3.

Vì vậy, những tuyên bố về việc tất cả các mẫu xe này sẽ sớm xuất hiện đại trà cần phải được nhìn nhận một cách thận trọng.

“Kỳ sát hạch quan trọng nhất đối với bất kỳ mẫu xe tăng tương lai nào không bắt đầu ở các kỳ triển lãm. Cỗ máy đó phải trải qua toàn bộ chu trình thử nghiệm, khẳng định được độ tin cậy và chứng minh rằng nó có thể được sản xuất với số lượng cần thiết. Nếu thiếu đi những yếu tố này, ngay cả ý tưởng thú vị nhất cũng sẽ chỉ dừng lại ở mức một màn trình diễn năng lực kỹ thuật”, chuyên gia nhấn mạnh.

Bài học từ thực tiễn của T-14

Nền tảng “Armata” của Nga ngay từ đầu đã được thiết kế để trở thành bộ khung cơ sở thống nhất cho nhiều loại phương tiện bánh xích hạng nặng khác nhau.

Cách tiếp cận này cho phép sử dụng chung các giải pháp kỹ thuật cho nhiều dòng xe. Tuy nhiên, bản thân sự đồng bộ hóa này cũng đòi hỏi khối lượng công việc rất lớn nhằm điều chỉnh nền tảng sao cho phù hợp với từng nhiệm vụ cụ thể.

Theo đánh giá của ông Sergey Artamonov, giá trị của T-14 trước hết nằm ở những giải pháp thiết kế nền tảng được tích hợp bên trong. Chúng đã vạch ra hướng đi mà một bộ phận của ngành chế tạo xe tăng thế giới đang phát triển theo: tăng cường bảo vệ kíp lái, tự động hóa, điều khiển kỹ thuật số và kiến trúc tổng thể của một cỗ máy chiến đấu.

Như vậy, “Armata” thực sự đã trở thành một trong những dự án nổi bật nhất của thế hệ mình. Tuy nhiên, đánh giá sau cùng về vị thế của nó trong ngành chế tạo xe tăng thế giới sẽ không được quyết định bởi các buổi lễ ra mắt tại triển lãm hay những tuyên bố vang dội, mà chính là bằng kết quả thử nghiệm, độ tin cậy, khả năng sản xuất hàng loạt và hiệu quả thực chiến trong quân đội.

Bạn có thể quan tâm