'Ôm mộng' với kế hoạch 73 tỷ USD, một nước ASEAN tìm đến Trung Quốc: Bắc Kinh không chi trả toàn bộ

Các đối tác Trung Quốc có thể cung cấp thiết bị, nhưng một báo cáo mới cho thấy Indonesia cần huy động thêm nguồn vốn mới để đạt được mục tiêu đề ra.

Tờ South China Morning Post (SCMP) đưa tin, Indonesia đang tìm đến Trung Quốc để mở rộng quy mô điện mặt trời và hệ thống lưu trữ năng lượng. Tuy nhiên, một báo cáo mới đây cảnh báo rằng khoảng trống tài chính lên tới hàng tỷ USD cùng yêu cầu tăng cường kiểm soát trong nước của Indonesia sẽ khiến kế hoạch này trở nên phức tạp hơn, trong bối cảnh quan hệ hợp tác năng lượng giữa hai quốc gia ngày càng sâu sắc.

Báo cáo do Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Luật pháp (Celios) - một tổ chức có trụ sở tại Jakarta - công bố hồi tuần trước cho thấy đầu tư của Trung Quốc vào lĩnh vực năng lượng tại Indonesia đang mở rộng ra ngoài phạm vi chế biến niken và sản xuất pin xe điện - những lĩnh vực vốn chiếm ưu thế trong quan hệ hợp tác dưới thời cựu Tổng thống Indonesia Joko Widodo.

Kế hoạch phát triển 100GW năng lượng mặt trời của Indonesia cần đến Trung Quốc, nhưng ai sẽ chi trả khoản kinh phí 73 tỷ USD? - Ảnh 2.

Khu công nghiệp Indonesia Morowali – một liên doanh giữa Tập đoàn Tsingshan của Trung Quốc và Tập đoàn Bintang Delapan của Indonesia – được ghi hình từ trên không vào năm 2023. Ảnh: AFP

Theo SCMP, thông tin này xuất hiện trong bối cảnh Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto đang nỗ lực giảm bớt sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, đồng thời tìm kiếm lợi ích lớn hơn cho các nhà sản xuất trong nước. Điều này đặt ra câu hỏi về cách thức hai quốc gia sẽ quản lý giai đoạn tiếp theo trong quan hệ đối tác năng lượng của họ.

Ông Bhima Yudhistira Adhinegara - Giám đốc điều hành của Celios - chia sẻ với SCMP rằng: "Việc Trung Quốc chuyển hướng đầu tư sang sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời (quang điện) và hệ thống lưu trữ năng lượng là điều dễ hiểu, một phần do tình trạng dư thừa nguồn cung pin xe điện sử dụng niken."

Theo kế hoạch được Tổng thống Prabowo khởi xướng vào tháng 8, Indonesia đặt mục tiêu phát triển 100 gigawatt (GW) công suất năng lượng mặt trời vào năm 2029, với chi phí ước tính lên tới 73 tỷ USD. Giai đoạn đầu tiên bao gồm 14 nhà máy năng lượng mặt trời với tổng công suất dự kiến đạt 5,3GW.

Tuy nhiên, theo Celios, năng lực sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời trong nước của Indonesia chỉ đạt từ 1,6 GW đến 3 GW mỗi năm. Điều này khiến quốc gia này vẫn phụ thuộc nhiều vào thiết bị và công nghệ từ Trung Quốc, ngay cả khi chính phủ Indonesia đang nỗ lực xây dựng ngành sản xuất năng lượng xanh của riêng mình.

Theo ước tính của chính phủ Indonesia, kế hoạch năng lượng mặt trời có thể giúp nước này cắt giảm khoảng 140 triệu tấn khí thải carbon mỗi năm và tạo ra 5,52 triệu việc làm.

Ngày 26/10, ông Rosan Roeslani - người đứng đầu Danantara - cho biết hai công ty Trung Quốc đã bày tỏ sự quan tâm đến các dự án năng lượng mặt trời tại Indonesia (Danantara là quỹ đầu tư quốc gia thứ hai của Indonesia, do Tổng thống Prabowo thành lập vào năm ngoái nhằm quản lý tất cả các doanh nghiệp nhà nước Indonesia và các khoản đầu tư của họ). Ông Rosan không nêu tên các công ty này cũng như không tiết lộ bất kỳ con số đầu tư cụ thể nào.

"Một khoản chi phí khổng lồ"

Giám đốc điều hành Celios nhận định rằng nguồn vốn chính là trở ngại lớn nhất đối với chương trình năng lượng mặt trời này.

"Trung Quốc có thể bán tấm pin cho chúng ta [Indonesia], nhưng họ sẽ không chi trả cho toàn bộ chương trình. 73 tỷ USD là một khoản chi phí khổng lồ, và nguồn vốn từ Trung Quốc chỉ chiếm một phần nhỏ trong đó", ông nói.

Ông Bhima cho biết thêm, nếu Indonesia không sớm huy động được thêm các nguồn vốn trong nước và đa phương, mục tiêu 100 GW có thể trở nên bất khả thi.

Trong báo cáo của Celios, tổ chức này gợi ý Jakarta nên tiếp cận Ngân hàng Phát triển Mới (New Development Bank) – tổ chức tài chính được khối BRICS hậu thuẫn. Indonesia đã gia nhập khối các nền kinh tế mới nổi này từ đầu năm ngoái.

Ông Bhima cho rằng chính phủ Indonesia "cũng cần xây dựng một quy trình mua sắm chi tiết để tạo sự an tâm cho các nhà đầu tư".

Ông cũng chỉ ra "sự không chắc chắn về mặt pháp lý" là một rào cản khác. Indonesia hiện chưa có cơ chế giá mua điện cố định (feed-in tariff) - tức là mức giá được đảm bảo chi trả cho các nhà sản xuất năng lượng tái tạo - và các văn bản pháp luật về năng lượng tái tạo cũng liên tục bị trì hoãn.

Phản hồi trước những lo ngại này, bà Jasmine Herawan - người phát ngôn của chính phủ Indonesia - khẳng định nước này "cam kết hợp tác mang tính xây dựng với các công ty Trung Quốc", đồng thời cho biết chính phủ Indonesia đang nỗ lực đảm bảo các khoản đầu tư phù hợp "với các quy định hiện hành và các ưu tiên phát triển dài hạn của Indonesia".

Kế hoạch phát triển 100GW năng lượng mặt trời của Indonesia cần đến Trung Quốc, nhưng ai sẽ chi trả khoản kinh phí 73 tỷ USD? - Ảnh 3.

Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto (phải) phát biểu tại một phiên họp toàn thể của nội các nước này vào ngày 21/10, bên cạnh Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản Indonesia Bahlil Lahadalia. Ảnh: AFP

Ahmad Nurcholis - chuyên gia về quan hệ quốc tế tại Đại học Sriwijaya ở Palembang, tỉnh Nam Sumatra, Indonesia - nhận thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận đầu tư so với thời kỳ người tiền nhiệm của Tổng thống Prabowo.

"[Cựu Tổng thống Indonesia] Jokowi coi Trung Quốc như một 'người anh cả' có thể hỗ trợ Indonesia thông qua các khoản đầu tư, trong khi ông Prabowo lại nhìn nhận Indonesia như một đối tác bình đẳng với Trung Quốc", chuyên gia Ahmad nói, khi nhắc đến ông Widodo bằng biệt danh phổ biến của vị cựu tổng thống này.

Theo ông Ahmad, Tổng thống Prabowo đã chọn Nga thay vì Trung Quốc làm đối tác cho các dự án nhà máy điện hạt nhân nhằm tránh sự phụ thuộc quá mức vào một cường quốc duy nhất.

"Tại sao lại đặt tất cả trứng vào cùng một giỏ? Bảo vệ chủ quyền bằng cách cân bằng giữa các cường quốc dường như là phương châm mà ông Prabowo áp dụng", ông Ahmad nhận định.

Bạn có thể quan tâm