Sự bổ nhiệm đặc biệt trong Đảng Cộng sản Trung Quốc
Hội nghị Trung ương 5 khóa XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc, diễn ra từ ngày 26 đến 29/10/2026 tại Bắc Kinh, đã thông qua quyết định khai trừ 33 ủy viên chính thức và ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương khỏi Đảng, trong đó có 16 quan chức quân đội cấp cao.
Giữa đợt biến động nhân sự này, Thượng tướng Trương Thăng Dân lại có bước tiến đáng chú ý khi được bổ sung vào Bộ Chính trị. Ông là người trực tiếp giám sát chiến dịch chống tham nhũng và chấn chỉnh kỷ luật trong quân đội theo chỉ đạo của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Đáng chú ý, tại hội nghị, ông Trương Thăng Dân ngồi ở hàng ghế đầu, bên cạnh các lãnh đạo cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Theo The New York Times, ông Trương đã đi từ một thanh tra kỷ luật ít được biết đến trở thành nhân vật chỉ đứng sau ông Tập trong hàng ngũ lãnh đạo cao nhất của quân đội Trung Quốc. Đây cũng là lần đầu tiên trong 32 năm một quan chức cấp cao được bổ sung vào Bộ Chính trị ngoài chu kỳ 5 năm thông thường.
Ông Trương Thăng Dân không có nhiều kinh nghiệm chỉ huy các hoạt động quân sự. Trong nhiều năm, ông giữ vai trò sĩ quan chính trị, chịu trách nhiệm thực thi sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội. Sau đó, ông chuyển sang công tác kiểm tra kỷ luật, được giao nhiệm vụ điều tra các hành vi tham nhũng và vi phạm kỷ luật.
Tướng Trương Thăng Dân. Ảnh: Reuters
Gia nhập quân đội năm 1978, Trương Thăng Dân đảm nhiệm các vị trí chính ủy trong nhiều thập kỷ. Năm 2015, ông được bổ nhiệm vào một vị trí thuộc Quân ủy Trung ương. Hai năm sau, ông trở thành Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Quân ủy Trung ương Trung Quốc, cơ quan chịu trách nhiệm điều tra tham nhũng và vi phạm kỷ luật trong quân đội. Cùng thời điểm, ông được thăng quân hàm tướng và trở thành thành viên Quân ủy Trung ương.
Bước ngoặt trong sự nghiệp của ông đến vào năm 2023, khi nhóm điều tra do ông phụ trách nhắm vào Lực lượng Tên lửa Trung Quốc và cách chức các chỉ huy bị cáo buộc tham nhũng. Cuộc điều tra sau đó mở rộng sang các quân chủng khác và những cấp bậc cao hơn trong lực lượng vũ trang.
Theo các chuyên gia và quan chức, việc tướng Trương Thăng Dân được bổ sung vào Bộ Chính trị cho thấy chiến dịch điều tra chống tham nhũng, chấn chỉnh kỷ luật và kiểm tra lòng trung thành trong quân đội Trung Quốc có thể tiếp tục trong nhiều năm tới.
"Sử dụng biện pháp trừng phạt nghiêm khắc để dẹp loạn", tờ báo quân sự chính của Trung Quốc viết sau cuộc họp của Đảng vào cuối tháng trước, đề cập đến chiến dịch chấn chỉnh kỷ luật đang diễn ra.
Trong công việc, ông luôn nhấn mạnh kỷ luật và lòng trung thành. Năm 2014, trong một bài viết trên tạp chí quân sự, Trương Thăng Dân nhấn mạnh vai trò nêu gương của cán bộ lãnh đạo đối với quân đội.
"Thái độ của cán bộ lãnh đạo là thước đo đối với quân đội. Khi cán bộ lãnh đạo theo đuổi thú vui và hưởng lạc, điều đó sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến mối quan hệ giữa sĩ quan và binh lính, làm suy yếu sự gắn kết và hiệu quả chiến đấu của quân đội", ông viết.
Việc được bổ sung vào Bộ Chính trị cũng mở ra cơ hội để tướng Trương Thăng Dân tiếp tục giữ vị trí lãnh đạo cấp cao sau Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc vào cuối năm tới, thời điểm ông Tập Cận Bình được dự đoán sẽ tiếp tục đảm nhiệm nhiệm kỳ thứ tư.
Ở tuổi 68, Trương Thăng Dân sẽ vượt quá giới hạn tuổi nghỉ hưu nếu tiếp tục tại chức.
Vấn đề Đài Loan còn bỏ ngỏ?
Ba quan chức địa phương Đài Loan cho biết họ tin rằng chiến dịch chống tham nhũng của ông Tập Cận Bình sẽ khiến quân đội Trung Quốc phải tập trung xử lý các vấn đề nội bộ. Điều này có thể cản trở quá trình chuẩn bị cho một cuộc xung đột tiềm tàng với hòn đảo mà Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền.
Tuy nhiên, bất chấp những xáo trộn trong bộ máy lãnh đạo, quân đội Trung Quốc vẫn tiếp tục gây sức ép lên Đài Loan.
Hôm 12/11, ông Ngô Chiêu Nhiếp, quan chức an ninh Đài Loan, đăng trên mạng xã hội X rằng hàng chục tàu chiến của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) đã tiến hành các cuộc tập trận không báo trước tại vùng biển ngoài khơi bờ biển Trung Quốc trong những tuần gần đây. Một số tàu, trong đó có nhóm tác chiến tàu sân bay, vẫn đang hoạt động trong khu vực.
Tuy nhiên, một quan chức Đài Loan khác nhận định cuộc tập trận lần này có vẻ ít phức tạp hơn so với những lần trước, điều có thể phản ánh những trục trặc trong hệ thống chỉ huy của PLA.
Tại Đài Loan, nhiều nhà quan sát dự đoán Trung Quốc đại lục sẽ gia tăng sức ép quân sự lên hòn đảo nếu lãnh đạo đương nhiệm Lại Thanh Đức tái đắc cử vào đầu năm 2028.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng những xáo trộn trong bộ máy lãnh đạo quân đội Trung Quốc có thể khiến ông Tập Cận Bình gặp khó khăn trong việc huy động đầy đủ các phương án quân sự nhằm vào Đài Loan. Tình trạng này có thể kéo dài nhiều năm.
Giáo sư Mã Chấn Khôn thuộc Đại học Phòng vệ Đài Loan, chuyên nghiên cứu về PLA, phát biểu tại một hội thảo gần đây ở Đài Bắc:
"Vì việc sử dụng vũ lực đòi hỏi phải giành chiến thắng, nhưng ông ấy nhận thức rõ về tình trạng thiếu hụt cán bộ nghiêm trọng trong Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc".
"Việc thay thế nhân sự sẽ không hoàn tất nhanh chóng. Đặc biệt, khi ông ấy hầu như không còn tướng lĩnh hay sĩ quan cấp cao nào, ông ấy cần thời gian", ông Mã nói thêm.
Với tư cách Chủ tịch Quân ủy Trung ương, ông Tập Cận Bình nắm quyền kiểm soát các lực lượng vũ trang Trung Quốc. Cơ quan này thường có từ 6 tướng lĩnh cấp cao trở lên. Tuy nhiên, sau khi 5 thành viên bị cách chức, Quân ủy Trung ương hiện chỉ còn ông Tập Cận Bình và ông Trương Thăng Dân.

