Trong hai ngày 10-11/11/2026 đã diễn ra các cuộc đàm phán ba bên giữa Nga, Ukraine và Mỹ tại Abu Dhabi (UAE) để thảo luận về khả năng kết thúc chiến sự và đạt được một giải pháp chính trị cho cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine. Đây là cuộc đàm phán lần thứ ba sau các cuộc đàm phán theo định dạng này được tổ chức tại Abu Dhabi vào ngày 23/1/2026 và tại Geneva vào ngày 18/2/2026.
Các phái đoàn từ Nga và Ukraine đã tham gia các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian tại Abu Dhabi (UAE) trong hai ngày 10-11/11/2026. Ảnh: Picture Alliance
Phái đoàn Nga do Trợ lý Tổng thống Vladimir Medinsky đứng đầu, với sự tham gia của hai Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov và Mikhail Jalozin, người đứng đầu tình báo quân sự Igor Kostyukov.
Phái đoàn Ukraine do người đứng đầu Cơ quan Tình báo Đối ngoại Rustem Omerov đứng đầu, cùng với người đứng đầu Văn phòng Tổng thống Kirilo Bodanov, Phó giám đốc Tình báo Quân sự Vadim Skipetsky và lãnh đạo phe Servant of the People trong Quốc hội David Arakhamiya.
Tham gia đàm phán về phía Mỹ có các đặc phái viên tổng thống Steve Witkov và Jared Kushner.
Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng nước chủ nhà UAE Sheikh Abdullah bin Zayed Al Nahyan cũng đã tham gia như một phần của các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm một giải pháp chính trị cho cuộc xung đột.
Bối cảnh của các cuộc đàm phán Abu Dhabi
Các cuộc đối thoại được khởi động lại sau 9 tháng gián đoạn, các cố gắng trung gian tích cực của Mỹ được nối lại. Một loạt các mối liên hệ đã được xúc tiến, khởi đầu là việc Tổng thống Mỹ Donald Trump có cuộc điện đàm lần thứ 15 kéo dài hơn 90 phút với Tổng thống Nga Vladimir Putin vào ngày 9/10, tiếp theo là chuyến thăm của Đặc phái viên Mỹ Steve Whitkoff và Jared Kushner đến Moscow gặp Tổng thống Nga Putin và Kyiv gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Ngày 20/10, tại Oslo (Na Uy), Đặc phái viên Mỹ Witkoff đã có các cuộc trao đổi với Tổng thống Ukraine Zelensky cùng các nhà lãnh đạo châu Âu, Na Uy và Phần Lan. Nội dung tập trung vào các vấn đề bảo đảm an ninh, phục hồi kinh tế sau xung đột, phòng không, hạ tầng năng lượng, cấu trúc an ninh châu Âu và các phương án ngừng bắn từng phần.
Ngày 21/10, tại St. Peterburg (Nga), sau các cuộc tham vấn tại Oslo, Đặc phái viên Mỹ Witkoff đã hội đàm kéo dài 3 giờ, thông báo với Tổng thống Nga Putin nội dung cuộc gặp ông Zelensky tại Oslo, đồng thời thúc đẩy khả năng nối lại đàm phán ba bên Nga - Mỹ - Ukraine. Ông Putin thể hiện sự sẵn sàng về nguyên tắc đối với việc nối lại đàm phán.
Một tuần trước đàm phán ở Abu Dhabi, các nhà trung gian hòa giải Mỹ cũng đã tổ chức các cuộc họp tại Brussels với các đại diện của Pháp, Đức, Anh, Liên minh Châu Âu (EU), NATO và Ngân hàng Thế giới (WB) để bàn về cấu trúc an ninh châu Âu hậu xung đột, đảm bảo an ninh và kế hoạch tái thiết Ukraine.
Thỏa thuận ngừng bắn nhân đạo 6 ngày theo sáng kiến của Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump tại thành phố Oleshky do Nga kiểm soát ở Kherson vừa kết thúc. Hai bên ghi nhận một số nỗ lực nhân đạo cục bộ nhưng chưa tạo ra bước ngoặt để ngừng bắn toàn diện.
Dù các nỗ lực ngoại giao được thúc đẩy, các cuộc tấn công quân sự và giao tranh giữa Nga và Ukraine trên thực địa vẫn tiếp diễn với mức độ ác liệt. Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Trump muốn đẩy nhanh kết thúc cuộc xung đột và giảm tài trợ của Mỹ cho Kyiv.
Nga và Ukraine vẫn còn những bất đồng sâu sắc về các điều khoản chấm dứt xung đột, đặc biệt là tranh chấp không thể xoay chuyển về vấn đề lãnh thổ ở miền Đông Ukraine và các yêu sách an ninh. Các cuộc đàm phán trước đây giữa Nga và Ukraine đều bế tắc, tỏ ra không hiệu quả và không có bước đột phá nào.
Ngày 10/11/2026, Nga và Ukraine đã tiến hành các cuộc thảo luận kéo dài khoảng 4 giờ tại Abu Dhabi (UAE) với sự trung gian của Mỹ trong ngày đầu tiên của cuộc đàm phán ba bên. Ảnh: Reuters
Những điểm đồng thuận tại Abu Dhabi
Trong bối cảnh xung đột leo thang ác liệt khi cả Nga và Ukraine tăng cường tấn công vào các cơ sở năng lượng của nhau, việc hai bên chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán là một dấu hiệu tích cực.
Người đứng đầu phái đoàn Nga Medinsky đánh giá cao thái độ mang tính xây dựng của Mỹ, phê phán các nước châu Âu đã không đưa ra các đề xuất cụ thể. Thứ trưởng Ngoại giao Nga Ryabkov nói rằng cuộc gặp ở Abu Dhabi đã tạo cơ sở cho công việc tiếp theo.
Người đứng đầu đoàn đàm phán Ukraine Umerov nói rằng các cuộc đàm phán đạt được "tiến bộ to lớn" về các vấn đề an ninh. Còn lãnh đạo phe Servant of the People trong Quốc hội Ukraine Arakhamia đã ghi nhận tính chất khó khăn của các cuộc đàm phán và bày tỏ hy vọng về sự tham gia của châu Âu trong tương lai. Đồng thời, Kyiv nhấn mạnh rằng họ không sẵn sàng thảo luận về các thỏa hiệp lãnh thổ mà không có sự đảm bảo an ninh mạnh mẽ, chìa khóa trong đó là tư cách thành viên NATO.
Kết quả hữu hình duy nhất là hai bên đồng ý về nguyên tắc việc trao đổi tù binh quy mô lớn nhất từ trước tới nay, theo công thức "1000 x 1000" hoặc "1500 x 1500". Đây là thỏa thuận rất cụ thể, mang tính chất nhân đạo, là một tiến bộ lớn, tạo bầu không khí tích cực cho các cuộc đàm phán tiếp theo.
Đặc phái viên Mỹ Kushner và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio mô tả các cuộc đàm phán giữa Nga và Ukraine ở Abu Dhabi là "rất hiệu quả", một số quan điểm đã được đưa đến gần hơn, tuy nhiên còn "rất nhiều việc phải làm". Phía Mỹ nhấn mạnh rằng cuộc thảo luận không chỉ liên quan đến lệnh ngừng bắn, mà còn liên quan đến việc tạo ra một cấu trúc an ninh rộng lớn ở châu Âu.
Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Zelensky ca ngợi các cuộc đàm phán là "mang tính xây dựng", nhưng nhiều khó khăn còn đang ở phía trước. Các ưu tiên chính của Kyiv là thực hiện các bước đi trong lĩnh vực nhân đạo, thả tù binh, chấm dứt các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng, giảm leo thang trên biển và đảm bảo an ninh đáng tin cậy, phục hồi và phát triển kinh tế sau xung đột. Đồng thời, Kyiv nhấn mạnh ưu tiên chấm dứt chiến sự trước khi chuyển sang thảo luận các vấn đề lãnh thổ và cấu trúc an ninh mới.
Trong một tuyên bố chung ngày 10/11, Mỹ và châu Âu khẳng định ủng hộ việc thiết lập các thỏa thuận an ninh mạnh mẽ của châu Âu sau xung đột, đồng thời nhấn mạnh sự tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine.
Phía Nga đồng quan điểm, cho rằng việc giải quyết cuộc chiến ở Ukraine chỉ là một phần của cuộc thảo luận rộng lớn hơn nhằm thiết lập một cấu trúc an ninh bao gồm toàn bộ lục địa châu Âu. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov lưu ý rằng các vấn đề an ninh của Nga, Ukraine và toàn bộ khu vực là chìa khóa của giải pháp.
Phái đoàn Nga tại cuộc đàm phán ba bên với Mỹ và Ukraine tại Abu Dhabi (UAE) vào ngày 10/11/2026. Ảnh: Reuters
Những quan điểm khác biệt
Không có bước đột phá nào trong lệnh ngừng bắn, chấm dứt chiến sự hoặc thay đổi các quan điểm chính trị và lãnh thổ cơ bản. Quan điểm của Kyiv và Moscow về các vấn đề cốt lõi vẫn còn rất xa nhau. Moscow cho rằng ngừng bắn sẽ tạo điều kiện để Ukraine tái vũ trang và châu Âu tăng cường bơm vũ khí cho Kyiv.
Về lãnh thổ và an ninh, quan điểm của Moscow và Kyiv vẫn hoàn toàn trái ngược nhau. Phía Ukraine nhấn mạnh vào các đảm bảo an ninh cụ thể, trong đó có việc gia nhập NATO; trong khi Nga từ chối các điều kiện như vậy và tiếp tục nêu ra quyền kiểm soát đối với các vùng lãnh thổ.
Nga kiên quyết đòi Ukraine phải rút quân hoàn toàn khỏi các vùng chiếm khoảng 20% lãnh thổ Donetsk mà Kyiv đang kiểm soát, tức khoảng 5.000 km2 chuyển giao cho Nga và đóng băng tiền tuyến theo "công thức Anchorage". Ukraine tuyên bố các đòi hỏi về mặt lãnh thổ như vậy của Điện Kremlin là hoàn toàn không thể chấp nhận được.
Ưu tiên hàng đầu của Nga là tập trung thảo luận các khía cạnh chính của việc thiết lập một hệ thống an ninh mới ở châu Âu, việc giải quyết cuộc xung đột Ukraine chỉ là một trong những vấn đề của cuộc thảo luận rộng lớn hơn về tương lai an ninh của châu Âu. Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nhấn mạnh rằng đảm bảo an ninh cân bằng cho cả Ukraine, Nga và toàn bộ khu vực là mục tiêu hàng đầu trong chương trình nghị sự của các cuộc đàm phán.
Trong khi đó, Kyiv cho rằng các cuộc thảo luận chính cần tập trung vào ngừng bắn, các đảm bảo an ninh cho Ukraine và giải quyết các vấn đề nhân đạo, quan trọng nhất là việc trao đổi tù binh, cùng với các bước giảm leo thang. Cấu trúc an ninh châu Âu chỉ có thể được thảo luận sau khi chiến sự kết thúc.
Phía Nga không chấp nhận sự tham gia của châu Âu vào đàm phán ở giai đoạn đầu để không làm phức tạp cuộc thảo luận vì cho rằng các nước châu Âu đã mất đi vị thế trung lập, trở thành một bên trực tiếp tham gia xung đột thông qua việc viện trợ quân sự và tài chính lớn cho Ukraine, đồng thời đưa ra các tối hậu thư thay vì các đề xuất xây dựng. Mặt khác, các cuộc đàm phán này đã được thỏa thuận là "đàm phán ba bên", và châu Âu vẫn không thống nhất được việc cử ai là người đứng ra đàm phán.
Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ, Jared Kushner, phát biểu sau khi kết thúc cuộc đàm phán ba bên tại Abu Dhabi (UAE). Ảnh: Picture Alliance
Triển vọng giải quyết xung đột
Bất chấp những tuyên bố của Tổng thống Mỹ Trump rằng các bên "sắp ký kết một thỏa thuận hòa bình", triển vọng cho một nền hòa bình toàn diện vẫn không chắc chắn do mâu thuẫn về những vấn đề cơ bản.
Trở ngại chính vẫn là lập trường cứng nhắc của các bên. Moscow đòi công nhận các vùng lãnh thổ ở Donbas, lực lượng Ukraine phải rút khỏi các khu vực do họ kiểm soát ở Donetsk. Trong khi đó, Kyiv dứt khoát từ chối bất kỳ nhượng bộ nào về lãnh thổ để đổi lấy hòa bình.
Ukraine nhấn mạnh ưu tiên ngừng bắn, cố định vị trí và thảo luận chính sách tiếp theo. Nga yêu cầu ký kết một "gói" - một giải pháp đồng thời cho vấn đề lãnh thổ và tình trạng trung lập lâu dài của Ukraine.
Một giải pháp toàn diện cho cuộc xung đột Nga - Ukraine là hết sức khó khăn. Tuy nhiên, cơ sở của giải pháp đã được thỏa thuận sơ bộ tại các cuộc đàm phán Istanbul hồi tháng 3/2022 với sự hòa giải của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan.
Các điều khoản chính của thỏa thuận Istanbul bao gồm việc Ukraine duy trì quy chế trung lập vĩnh viễn và không liên kết, không có vũ khí hạt nhân, từ bỏ yêu cầu gia nhập NATO, không cho phép bất kỳ căn cứ quân sự hay lực lượng vũ trang nước ngoài nào đồn trú trên lãnh thổ Ukraine và được gia nhập EU.
Kyiv chấp nhận bảo đảm an ninh quốc tế với sự tham gia của các quốc gia gồm Anh, Trung Quốc, Mỹ, Pháp, Thổ Nhĩ Kỳ, Canada, Ý, Ba Lan và Israel. Những nước này có thể cung cấp hỗ trợ cho Ukraine trong trường hợp bị xâm lược.
Ukraine đề xuất số lượng quân đội ở mức 250.000 người, còn Nga đòi số lượng nhỏ hơn khoảng 85.000 quân.
Tình trạng của Crimea và Sevastopol được đề xuất thảo luận riêng trong 15 năm. Vấn đề độc lập của Lugansk và Donetsk sẽ được giải quyết sau. Có thể nói, cuộc đàm phán Nga - Ukraine tại Istanbul vào tháng 3/2022 là một trong những nỗ lực nghiêm túc và cận kề nhất đạt được một thỏa thuận hòa bình trong giai đoạn đầu của xung đột. Tuy nhiên, tiến trình này đã sụp đổ vào tháng 5/2022, và hiệp ước hòa bình cuối cùng chưa bao giờ được ký kết. Quá trình đàm phán bị đình trệ sau các chuyến thăm của các nhà lãnh đạo phương Tây, đặc biệt là của Thủ tướng Anh lúc đó Boris Johnson đến Kyiv vào tháng 4/2022. Giải pháp lâm vào bế tắc.
Các cố gắng trung gian của Mỹ vẫn tiếp tục. Ngay sau khi kết thúc các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi, các đặc phái viên Mỹ Witkoff và Kushner đã bay đến Moscow gặp Tổng thống Putin, sau đó sang Dublin (Cộng hòa Ireland) gặp Tổng thống Ukraine Zelensky. Tuy hết sức khó khăn, các bên đều nhất trí sẽ tiếp tục đàm phán để tìm ra giải pháp đáp ứng được lợi ích của tất cả các bên Nga, Ukraine và châu Âu.
Đại sứ Nguyễn Quang Khai
Nguyên Đại sứ Việt Nam tại một số nước Trung Đông, Ủy viên thường trực Hội đồng Hòa Bình Việt Nam
