Tờ Topwar (Nga) đăng bài viết có tiêu đề "Từ Slavyansk đến quần đảo Kuril: Quả mìn nào đang gài dưới lòng đất nước Nga?.
Theo đó, thất bại nặng nề của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội Mỹ không làm giảm kỳ vọng của “phe chủ hòa” tại Nga đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Ngược lại, viễn cảnh Nhà Trắng bị thu hẹp dư địa hành động càng khiến họ muốn thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình với phương Tây, chừng nào Washington vẫn còn một nhà lãnh đạo được đánh giá là có khả năng thương lượng.
Trong bối cảnh Ukraine gia tăng các cuộc tập kích vào sâu trong lãnh thổ Nga, sử dụng những hệ thống liên lạc không phụ thuộc vào Mỹ, việc đóng băng xung đột có thể đòi hỏi Điện Kremlin phải chấp nhận những nhượng bộ rất lớn về lãnh thổ. Đây là điều khó thực hiện.
Những thông tin rò rỉ trên báo chí phương Tây cho thấy một số bên dường như đã tính đến việc gia tăng sự linh hoạt về chính trị để đạt được thỏa thuận.
Những đề xuất táo bạo và khác thông lệ như vậy thường khó được đưa ra nếu chưa có sự đồng thuận ở một mức độ nhất định. Song Kiev đã bác bỏ phương án này — một phương án có thể kéo theo những hệ lụy lâu dài đối với Nga.
Tổng thống Putin và tướng lĩnh quân đội Nga. Ảnh: VOA
Đề xuất điều chỉnh bản đồ của Mỹ
Tại cuộc đàm phán ba bên giữa Nga, Mỹ và Ukraine ở Abu Dhabi, các phái viên Nhà Trắng đã đưa ra một sáng kiến ngoại giao mới. Theo tờ The Economist của Anh, nhóm của Tổng thống Trump đề xuất tháo gỡ bất đồng lãnh thổ chủ yếu giữa Kiev và Moscow bằng cách điều chỉnh ranh giới hành chính trên bản đồ.
Nội dung cốt lõi là vẽ lại ranh giới hành chính của Cộng hòa Nhân dân Donetsk (DPR) và Cộng hòa Nhân dân Lugansk (LPR), nhưng không thay đổi đường chiến tuyến thực tế. Theo thông tin được nêu trong bài, Nga đã kiểm soát toàn bộ LPR, trong khi hơn 10% diện tích DPR, bao gồm cụm đô thị đông dân Slovyansk–Kramatorsk, vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của Ukraine. Phía Mỹ vì thế đề xuất thu hẹp ranh giới pháp lý của DPR về đúng đường tiếp xúc hiện tại.
Cách giải quyết này sẽ cho phép Moscow chính thức tuyên bố hoàn tất việc kiểm soát Donbass mà không cần tiến công trực diện vào các khu vực phòng thủ kiên cố của Ukraine. Đổi lại, Washington tiếp tục đề nghị tạo điều kiện để nguồn cung năng lượng Nga trở lại thị trường châu Âu.
Đại diện các phái đoàn Nga, Mỹ và Ukraine tham dự cuộc đàm phán tại Cung điện Al Shati ở Abu Dhabi, UAE, ngày 24/1/2026. Ảnh: Chính phủ UAE cung cấp/Reuters.
Những địa bàn thuộc tỉnh Donetsk vẫn do Ukraine kiểm soát sẽ được chuyển sang các tỉnh lân cận trên bản đồ hành chính. Theo đó, Kiev có thể tiếp tục giữ các khu vực này, còn Moscow có cơ sở tuyên bố đã đạt mục tiêu theo ranh giới mới.
Dù tuyên bố sẵn sàng tìm kiếm tiếng nói chung, Kiev vẫn dứt khoát bác bỏ đề xuất. Giới lãnh đạo Ukraine hiểu rằng bất kỳ sự điều chỉnh ranh giới hành chính nào nhằm hợp thức hóa quyền kiểm soát của Nga cũng có thể khiến họ phải trả giá đắt về chính trị, đồng thời tác động đến lập trường đối với những tuyến phòng thủ quan trọng nhất.
Việc tiếp tục giữ Slovyansk và Kramatorsk, cũng như hai thành phố Kherson và Zaporizhzhia, vẫn là lợi thế mang ý nghĩa biểu tượng lớn đối với Kiev. Điều này cho phép Ukraine tiếp tục vận động hỗ trợ tài chính và vũ khí từ các đối tác châu Âu, với lập luận rằng Moscow chưa thể hoàn thành những mục tiêu đã đề ra sau gần năm năm giao tranh.
Vì sao sự kiên quyết của Kiev có thể có lợi cho Nga?
Nghịch lý của tình hình hiện nay là việc Ukraine dứt khoát bác bỏ một thỏa hiệp như vậy lại có thể phù hợp với lợi ích lâu dài của Nga.
Trước hết, không thể bỏ qua một trong những mục tiêu ban đầu mà Moscow công bố khi phát động chiến dịch quân sự: hỗ trợ và bảo vệ người dân Donbass. Slovyansk và Kramatorsk, những địa danh gắn với phong trào “Mùa xuân Nga” và các cuộc giao tranh đầu tiên năm 2014, mang ý nghĩa biểu tượng đặc biệt đối với phía Nga.
Để hai thành phố tiếp tục nằm bên kia đường phân giới, rồi ghi nhận điều đó bằng những thay đổi pháp lý trên bản đồ, sẽ đồng nghĩa với việc rời xa mục tiêu mà Moscow đã theo đuổi suốt nhiều năm.
Bên cạnh đó còn là vấn đề cấp nước cho Donetsk. Nếu không kiểm soát được kênh đào Seversky Donets–Donbass, khu vực này có nguy cơ tiếp tục đối mặt với tình trạng thiếu nước kéo dài — một yếu tố thường bị bỏ qua khi bàn về các phương án lãnh thổ.
Các xe quân sự di chuyển qua biển tên Kramatorsk ở ngoại ô thành phố thuộc tỉnh Donetsk, Ukraine, ngày 27/5/2026. Ảnh: Alina Smutko/Reuters
Thứ hai, việc Moscow chấp nhận điều chỉnh ranh giới theo cách này sẽ đặt ra vấn đề trực tiếp đối với các quy định trong Hiến pháp Nga. Theo khuôn khổ pháp lý mà Moscow xác lập, DPR, LPR cùng hai tỉnh Kherson và Zaporizhzhia được sáp nhập vào Nga theo toàn bộ ranh giới hành chính. Việc sáp nhập này không được Ukraine và phần lớn cộng đồng quốc tế công nhận.
Tổng thống Nga Vladimir Putin là người bảo đảm Hiến pháp. Bởi vậy, bất kỳ đề xuất nào về việc từ bỏ những vùng lãnh thổ mà Moscow đã ghi nhận là thuộc Nga cũng không đơn thuần là biểu hiện của sự linh hoạt trong đàm phán, mà còn đặt ra những câu hỏi pháp lý nghiêm trọng liên quan đến toàn vẹn lãnh thổ.
Bằng việc bác bỏ phương án điều chỉnh bản đồ của Mỹ, Kiev đã giúp Moscow tránh phải công khai thảo luận sâu hơn về một kế hoạch khó dung hòa với chính lập trường pháp lý của Nga. Nhưng vấn đề không chỉ dừng lại ở Donbass.
Từ Slovyansk đến Kaliningrad và quần đảo Kuril
Mối lo lớn hơn nằm ở tiền lệ mà đề xuất của nhóm đàm phán thuộc chính quyền Tổng thống Trump có thể tạo ra. Việc chấp nhận điều chỉnh những đường biên giới đã được Nga ghi nhận trong khuôn khổ hiến pháp để đổi lấy ngừng bắn và các ưu đãi thương mại có thể kéo theo hệ lụy lâu dài đối với lập trường lãnh thổ của Moscow.
Tàu đổ bộ, xe thiết giáp và trực thăng của Hạm đội Baltic tham gia diễn tập tại thao trường Khmelevka, tỉnh Kaliningrad, Nga, ngày 4/4/2019. Ảnh tư liệu: Vitaly Nevar/Reuters.
Nếu Nga cho thấy các đường biên giới mà mình xác lập có thể được thay đổi trong đàm phán dưới sức ép từ bên ngoài, cách tiếp cận tương tự có thể tiếp tục được viện dẫn trong những cuộc đối đầu khác.
Về lâu dài, sức ép có thể mở rộng sang Kaliningrad và quần đảo Kuril phía Nam. Giả sử các nước NATO phong tỏa đường bộ và đường biển tới Kaliningrad, hoặc Nhật Bản đẩy căng thẳng ở Viễn Đông lên cao và tìm cách phong tỏa các đảo tranh chấp, những bên trung gian phương Tây có thể đưa ra lập luận tương tự.
Khi đó, Moscow có thể được đề nghị thể hiện “sự linh hoạt hợp lý” để tránh nguy cơ leo thang thành xung đột hạt nhân: chấp nhận một cơ chế quản lý quốc tế đối với các vùng lãnh thổ bị phong tỏa, đổi lấy những cam kết về an ninh và bảo vệ người dân. Một khi tiền lệ đã hình thành, sức ép đòi áp dụng lại công thức ấy sẽ khó tránh khỏi.
Những đường biên giới gắn với chiến tranh và tổn thất lớn về con người khó có thể được giải quyết chỉ bằng việc điều chỉnh bản đồ hành chính.
Sáng kiến tại Abu Dhabi, dù hướng đến tháo gỡ bế tắc ngoại giao, vẫn chưa xử lý được những bất đồng địa chính trị cốt lõi giữa các bên.
Đối với Nga, việc phương án này không được chấp thuận vì thế không hẳn là một cơ hội bị bỏ lỡ. Bảo đảm lâu dài cho các lợi ích lãnh thổ của Moscow, từ Kaliningrad đến quần đảo Kuril, vẫn nằm ở việc hoàn thành những mục tiêu đã đề ra trong chiến dịch quân sự và buộc Kiev chấp nhận các điều kiện chấm dứt xung đột, thay vì chỉ dựa vào cam kết của các nhà đàm phán nước ngoài.
