Sinh vật có hình dáng khác thường bất ngờ xuất hiện trong khuôn viên nhà một người dân ở tỉnh Quảng Ngãi, khiến chủ nhà không khỏi ngạc nhiên. Điều đáng chú ý là loài vật này từng có thời gian dài không được ghi nhận tại Việt Nam, đến mức các nhà nghiên cứu nghi ngờ nó đã biến mất khỏi tự nhiên.
Phát hiện sinh vật lạ khi chuẩn bị tập thể dục
Theo báo Thanh Niên ngày 14/11, sự việc xảy ra vào sáng 13/11 tại nhà anh Nguyễn Vi Nhân, trú ở phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi. Khi vừa thức dậy và chuẩn bị tập thể dục, anh Nhân bất ngờ nghe tiếng chó sủa dồn dập, xen lẫn những âm thanh lạ phát ra từ khu vực sân vườn.
Nghĩ có điều bất thường, người đàn ông ra ngoài kiểm tra. Trước mắt anh là một cá thể chim có bộ lông nhiều màu sắc, hình dáng khác biệt so với những loài thường xuất hiện quanh nhà. Con vật đứng trong khuôn viên, khiến anh Nhân vừa tò mò vừa ngạc nhiên.
Anh Nguyễn Vi Nhân ở Quảng Ngãi bất ngờ phát hiện một sinh vật quý hiếm trong sân nhà khi chuẩn bị tập thể dục. (Ảnh: Tiền Phong)
Thay vì tìm cách xua đuổi, anh Nhân dùng điện thoại chụp lại hình ảnh rồi lên Internet tìm kiếm thông tin. Sau khi đối chiếu đặc điểm hình dáng và màu lông, anh nhận thấy con vật có nhiều điểm tương đồng với một loài chim hoang dã đặc biệt quý hiếm.
Nhận ra đây có thể là động vật cần được bảo vệ, người đàn ông chủ động liên hệ Công an phường Kon Tum để trình báo và bàn giao cá thể chim cho cơ quan chức năng.
Theo báo Tiền Phong, sau khi tiếp nhận, lực lượng chức năng xác định con vật là vạc hoa, tên khoa học Gorsachius magnificus. Qua kiểm tra ban đầu, cá thể chim nặng khoảng 0,5kg và có tình trạng sức khỏe ổn định.
Cá thể vạc hoa được cơ quan chức năng tiếp nhận, đưa về Vườn quốc gia Chư Mom Ray để chăm sóc và theo dõi sức khỏe. (Ảnh: Tiền Phong)
Ngày 14/11, Ban Quản lý Vườn quốc gia Chư Mom Ray cho biết đã tiếp nhận cá thể vạc hoa để chăm sóc, theo dõi sức khỏe và kiểm tra nguồn gốc phân bố. Sau khi xác định được môi trường sống phù hợp, đơn vị sẽ tiến hành tái thả con vật về tự nhiên.
Đáng chú ý, theo cơ quan chức năng địa phương, đây là lần đầu tiên sau hàng chục năm loài chim quý hiếm này được ghi nhận xuất hiện tại khu vực Kon Tum.
Loài chim từng bị nghi tuyệt chủng ở Việt Nam suốt 25 năm
Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí khoa học Forktail năm 2009, vạc hoa là một trong những loài chim nước quý hiếm, có vùng phân bố chủ yếu tại Trung Quốc và một số khu vực ở Việt Nam. Loài này từng được ghi nhận tại khu vực Sơn Tây vào năm 1975, nhưng sau đó gần như biến mất khỏi các ghi nhận khoa học trong nước.
Suốt khoảng 25 năm tiếp theo, các nhà nghiên cứu không tìm thấy bằng chứng mới về sự hiện diện của vạc hoa tại Việt Nam. Điều này khiến loài chim từng bị nghi ngờ có thể đã tuyệt chủng ở phạm vi quốc gia.
Bước ngoặt xuất hiện vào ngày 30/4 và 1/5/2001, khi một cá thể được quan sát tại khu vực Lũng Lì, Xuân Lạc, tỉnh Bắc Kạn. Phát hiện đã xác nhận vạc hoa vẫn còn tồn tại trong tự nhiên tại Việt Nam, mở ra những cuộc khảo sát nhằm tìm hiểu số lượng, môi trường sống và các mối đe dọa đối với loài.
Vạc hoa từng bị nghi tuyệt chủng tại Việt Nam sau khoảng 25 năm không có ghi nhận, trước khi được phát hiện trở lại vào năm 2001. (Ảnh: Instagram)
Theo tài liệu nghiên cứu, vạc hoa thường sinh sống trong những khu rừng rậm, gần suối hoặc vùng đất ngập nước. Chúng có tập tính hoạt động chủ yếu vào ban đêm, khá nhút nhát và khó quan sát. Chim trưởng thành có phần đầu sẫm màu, dải lông trắng nổi bật ở khu vực gần mắt, cổ màu nâu hung và bộ lông có nhiều hoa văn đặc trưng.
Do môi trường sống bị thu hẹp, phân mảnh và chịu tác động từ hoạt động săn bắt, số lượng vạc hoa ngoài tự nhiên được đánh giá đang đối mặt nhiều nguy cơ. Tại Việt Nam, loài này hiện thuộc danh mục động vật nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.
Tháng 4/2026, vạc hoa cũng được ghi nhận trở lại tại Vườn quốc gia Ba Bể sau hơn một thập kỷ vắng bóng trong các ghi nhận thực địa đáng tin cậy. Điều này cho thấy loài chim vẫn tồn tại tại một số khu vực nhưng việc phát hiện chúng không hề dễ dàng.
Vì vậy, việc một cá thể bất ngờ xuất hiện ngay trong sân nhà dân ở Quảng Ngãi được xem là ghi nhận đáng chú ý. Cơ quan chức năng đang tiếp tục chăm sóc, theo dõi và xác định nơi tái thả phù hợp để bảo đảm an toàn cho con vật.
Từ một buổi sáng chuẩn bị tập thể dục bình thường, anh Nguyễn Vi Nhân đã có cuộc gặp hiếm hoi với sinh vật từng bị nghi tuyệt chủng tại Việt Nam suốt khoảng 25 năm trước khi được phát hiện trở lại vào năm 2001. Việc chủ động trình báo và bàn giao con vật cũng góp phần bảo vệ một loài chim đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.
Theo Thanh Niên, Tiền Phong, Forktail