TPHCM đang thúc đẩy lộ trình chuyển đổi số toàn diện đối với hệ thống đường sắt đô thị, với định hướng áp dụng đồng bộ các công nghệ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành và phát triển mạng lưới metro trong giai đoạn mới.

Theo định hướng của Ban Quản lý Đường sắt đô thị TPHCM (MAUR), các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), mô hình thông tin công trình (BIM) và bản sao số (Digital Twin) sẽ được nghiên cứu, tích hợp xuyên suốt từ khâu thiết kế, thi công đến quản lý, khai thác và bảo trì hệ thống metro.

Trong đó, AI được kỳ vọng hỗ trợ giám sát vận hành, dự báo sự cố và tối ưu hóa lịch trình khai thác; IoT giúp kết nối các thiết bị, cảm biến trên toàn tuyến để theo dõi tình trạng hạ tầng và đoàn tàu theo thời gian thực; Big Data phục vụ phân tích lưu lượng hành khách, nhu cầu đi lại và hỗ trợ công tác điều hành.

Đáng chú ý, công nghệ Digital Twin sẽ tạo ra mô hình số của toàn bộ hệ thống metro, cho phép mô phỏng, giám sát và đánh giá hoạt động của công trình theo thời gian thực, góp phần nâng cao hiệu quả bảo trì, giảm chi phí vận hành và tăng độ an toàn khai thác. Song song đó, BIM sẽ tiếp tục được ứng dụng trong quản lý vòng đời dự án, đồng bộ dữ liệu từ thiết kế đến vận hành.

Đối với các tuyến metro mới, TPHCM cũng định hướng nâng cấp mức độ tự động hóa đoàn tàu. Riêng tuyến metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) được nghiên cứu áp dụng công nghệ vận hành tự động ở mức cao, tiến tới GoA4 - cấp độ tự động hóa hoàn toàn, không cần lái tàu, sau khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện kỹ thuật và an toàn.

Ngoài công nghệ vận hành, thành phố cũng đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái giao thông thông minh với hệ thống vé điện tử liên thông, thanh toán không dùng tiền mặt và kết nối dữ liệu giữa metro với các loại hình vận tải công cộng khác, tạo thuận lợi cho người dân khi sử dụng dịch vụ.

Theo quy hoạch phát triển đường sắt đô thị, TPHCM phấn đấu đến năm 2030 đưa vào khai thác khoảng 200 km metro và tiếp tục mở rộng mạng lưới trong các giai đoạn tiếp theo. Việc ứng dụng công nghệ 4.0 được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ thống đường sắt đô thị hiện đại, thông minh, đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị và nâng cao chất lượng phục vụ hành khách.