Nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng thanh toán tiền mặt hoặc tài khoản cá nhân để che giấu doanh thu, Bộ Tài chính vừa ký ban hành Công điện số 01 yêu cầu các địa phương đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt và tăng cường quản lý thuế. Đây được coi là bước đi quyết liệt để làm sạch môi trường kinh doanh.

Từ ngày 1/1/2026, khi chính sách thuế khoán chính thức được bãi bỏ, tất cả hộ và cá nhân kinh doanh phải chuyển sang phương pháp kê khai. Tuy nhiên, thay vì tuân thủ, một bộ phận cơ sở kinh doanh đã nảy sinh các thủ đoạn đối phó. Phổ biến nhất là việc yêu cầu khách chuyển tiền vào tài khoản người thân hoặc chỉ nhận tiền mặt nhằm "ẩn" doanh thu thực tế. Không chỉ dừng lại ở quy mô nhỏ lẻ, hành vi trốn thuế đã biến tướng thành các thủ đoạn có tổ chức, liên tỉnh, đặc biệt là trong lĩnh vực thương mại điện tử và giao dịch xuyên biên giới.

Ông Vũ Mạnh Cường, Phó Cục trưởng Cục Thuế, Bộ Tài chính nêu giải pháp sử dụng công nghệ để “truy vết” sai phạm: “Cơ quan thuế đã thực hiện xây dựng cơ sở dữ liệu Bigdata trên nền tảng dữ liệu quốc gia về dân cư để xác định được chính xác dòng hàng, dòng tiền và địa chỉ kho hàng của từng người kinh. Phối hợp chặt chẽ với PC03 khi phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Theo Thượng tá Nguyễn Trọng Bằng, Cơ quan cảnh sát điều tra, Công an thành phố Hà Nội, để ngăn chặn tình trạng gian lận che giấu doanh thu, trốn thuế, thời gian qua, cơ quan Cảnh sát điều tra đã phối hợp với các ngân hàng, rà soát số lượng tài khoản khổng lồ, phức tạp, phát hiện nhiều vụ vi phạm về thuế với số tiền rất lớn.

Theo Cục thuế, Bộ Tài chính, việc siết chặt trách nhiệm chủ sàn thương mại điện tử thực hiện qua yêu cầu kê khai, nộp thuế thay người bán, quản lý chặt nguồn gốc hàng hóa, và gỡ bỏ gian hàng vi phạm nhanh chóng. Điểm nhấn này nhằm chống hàng giả, hàng nhái, tăng cường kiểm soát dòng tiền và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường thương mại điện tử. Theo đó, các đơn vị chuyên trách như Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn hay Chi cục Thuế Thương mại điện tử phải đảm bảo tính pháp lý xuyên suốt nhằm ngăn chặn tình trạng gian lận che giấu doanh thu, trốn thuế.

Ông Phan Tiến Hòa, Phó trưởng Thuế Hà Nội đưa ra khuyến cáo đối với các hộ kinh doanh: “Đối với các hộ kinh doanh cũng như các công ty cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử thì nên chấp hành tốt các quy định về kê khai thuế và khai báo về thuế để đảm bảo thứ nhất không gây thất thu thuế, thứ hai thực hiện tốt các quy định của pháp luật. Đây thì tất cả đều thể hiện trên các gian hàng TMĐT và đều có dấu vết, chính vì thế việc mà kể cả chậm thuế hay kể cả không nộp thuế cũng sẽ hiển thị lên cổng thông tin và trang kết nối của cơ quan thuế, chính vì thế nên không thể trốn tránh được việc phải kê khai thuế…”.

Với ba trụ cột: “Tạo thuận lợi cho người nộp thuế - Nâng cao trình độ quản lý - Thúc đẩy số hóa, những thay đổi trong chính sách thuế lần này được kỳ vọng không chỉ chống thất thu ngân sách, mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh bình đẳng. Đặc biệt tập trung vào công tác tuyên truyền, hỗ trợ hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai thuế. Đồng thời, cơ quan thuế có biện pháp kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định về thuế, hóa đơn, chứng từ để kịp thời phát hiện các rủi ro tuân thủ và hành vi vi phạm, không làm phát sinh thủ tục hành chính không cần thiết. Việc trao đổi, khai thác thông tin phục vụ quản lý thuế thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về quản lý thuế và bảo mật thông tin. Sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là chính quyền các cấp là sự đảm bảo để ngành thuế hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước, cũng như nhiệm vụ kiến tạo, phát triển kinh tế tư nhân trong năm 2026 đã được Trung ương, Quốc hội, Chính phủ giao.