Kukri, còn được gọi là khukuri, là loại dao truyền thống có nguồn gốc từ Nepal, gắn bó mật thiết với người Gurkha. Đặc điểm dễ nhận biết nhất của nó là phần lưỡi cong về phía trước, mở rộng đáng kể trước khi thu hẹp thành mũi nhọn. Thiết kế này khiến kukri trông giống một sự kết hợp giữa dao găm và dao phát rừng, đồng thời tạo nên diện mạo không thể nhầm lẫn.

Nguồn gốc chính xác của kukri vẫn chưa được xác định. Một số tài liệu cho rằng loại dao này đã xuất hiện từ ít nhất thế kỷ XIII, nhưng những mẫu vật có niên đại đáng tin cậy còn tồn tại chủ yếu thuộc các thế kỷ sau. Kukri trở nên nổi tiếng rộng rãi sau cuộc chiến tranh Anh – Nepal (1814–1816), khi quân đội Anh đặc biệt ấn tượng trước khả năng chiến đấu của những người lính Gurkha. Sau cuộc chiến, người Gurkha được tuyển mộ vào quân đội của Công ty Đông Ấn Anh, mở đầu mối quan hệ quân sự kéo dài hơn hai thế kỷ.

Về cấu tạo, lưỡi kukri thường khá dày và nặng, với phần sống lưỡi cong ngược về phía mũi. Đặc điểm này giúp tập trung lực vào vùng gần đầu lưỡi, khiến dao phù hợp với những công việc như chặt cành cây, phát bụi rậm và chế biến thực phẩm. Gần chuôi thường có một khía nhỏ hình bán nguyệt gọi là cho hoặc kauda. Chi tiết này mang nhiều cách giải thích khác nhau, từ ý nghĩa biểu tượng tôn giáo đến công dụng thực tế.

Một chiếc kukri truyền thống của Nepal với lưỡi cong đặc trưng và bao dao. Ảnh: invaluable.com

Một bộ kukri truyền thống thường đi kèm hai con dao nhỏ đặt trong bao đựng. Karda là dao phụ dùng cho những công việc thông thường, trong khi chakmak có lưỡi không sắc, được sử dụng để bảo dưỡng, mài dao hoặc đánh lửa khi kết hợp với đá lửa.

Đối với người Gurkha, kukri không đơn thuần là vũ khí quân sự mà còn là biểu tượng của lòng dũng cảm, danh dự và truyền thống. Nó xuất hiện trong nhiều hoạt động đời sống, từ lao động thường ngày đến một số nghi lễ văn hóa. Ngày nay, dù trang bị quân sự đã thay đổi đáng kể, kukri vẫn hiện diện trong truyền thống của các đơn vị Gurkha thuộc quân đội Nepal, Ấn Độ và Anh.