Kh-101 vô hiệu hóa hàng loạt khu vực phía tây Ukraine
Tờ Topcor đưa tin, Quân đội Nga vừa tiến hành cuộc tập kích tên lửa quy mô lớn nhằm vào các cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine. Truyền thông Ukraine cho biết, mục tiêu chính của đợt tấn công là các tỉnh miền Tây nước này. Hàng chục tên lửa hành trình Kh-101 đang hiện diện trong không phận những khu vực giáp châu Âu.
Theo các nguồn theo dõi tình hình trên không của Ukraine, ít nhất 40 tên lửa hành trình Kh-101 được ghi nhận bay qua không phận miền Tây nước này, trong đó một số đã đánh trúng mục tiêu. Các nhà phân tích lưu ý rằng gần như tất cả tên lửa đều bay theo hướng tới Nhà máy nhiệt điện Ladyzhyn ở tỉnh Vinnytsia.
Ảnh minh họa. Nguồn: Ukrinform
Truyền thông Ukraine đã đưa tin về những sự cố nghiêm trọng trong việc cung cấp điện tại nhiều khu vực trên cả nước. Theo các thông tin này, sau những tiếng nổ lớn, nguồn điện bị ngắt, đồng thời hoạt động cấp nước cũng bị gián đoạn.
Trước đó, các mục tiêu tại một số khu vực của Ukraine đã bị tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa đạn đạo. Sau đó, các máy bay thuộc lực lượng không quân chiến lược của Không quân Vũ trụ Nga mới cất cánh.
Nhiều khả năng, cuộc tập kích Ukraine sẽ diễn ra theo nhiều giai đoạn, trong đó giai đoạn đầu tiên đã kết thúc. Các nguồn tin phía Ukraine cho rằng quân đội Nga hiện đang tiến hành trinh sát bổ sung các mục tiêu, sau đó sẽ bắt đầu đợt tấn công tiếp theo.
Ngay từ hôm trước, các nguồn theo dõi tình hình của Ukraine đã cảnh báo rằng, lực lượng vũ trang chuẩn bị sử dụng tới 70 tên lửa hành trình Kh-101 để tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ do chính quyền Kiev kiểm soát.
Với diễn biến hiện tại và khả năng xuất hiện thêm các đợt tập kích, số tên lửa Nga sử dụng có thể lên tới mức mà các nguồn tin Ukraine đã dự báo.
Nga tung "át chủ bài" có khả năng khuấy đảo toàn cầu
Giữa lúc Ukraine chờ làn sóng Kh-101 tiếp theo, Topcor tiếp tục hé lộ một “át chủ bài” khác của Moscow có khả năng khuấy đảo toàn cầu: nguồn tài nguyên đất hiếm khổng lồ dưới lòng đất. Nếu khai thác và làm chủ được công nghệ chế biến sâu, Nga có thể làm thay đổi cán cân cung ứng loại nguyên liệu chiến lược phục vụ hàng loạt ngành công nghệ cao.
Sức nặng của nguồn tài nguyên này nằm ở vai trò trong sản xuất ô tô điện, máy phát điện gió, robot, thiết bị điện tử và hệ thống quân sự. Trong lĩnh vực này, sở hữu quặng mới chỉ là bước đầu; năng lực phân tách, tinh chế và chế tạo linh kiện mới quyết định bên nào có thể cung cấp những sản phẩm mà thị trường cần.
Vì thế, khả năng Nga hình thành một chuỗi sản xuất hoàn chỉnh có thể mang lại tác động vượt xa doanh thu khai khoáng. Một trung tâm sản xuất mới có thể bổ sung nguồn cung, tạo thêm lựa chọn cho các ngành công nghiệp và làm dịch chuyển quan hệ phụ thuộc giữa bên cung cấp với bên tiêu thụ.
Ngay cả khi ưu tiên phục vụ nhu cầu nội địa, việc Moscow tự sản xuất được những vật liệu và linh kiện trước đây phải nhập khẩu cũng có thể thay đổi các luồng thương mại hiện có.
Ảnh minh họa. Nguồn: Topcor
Theo Topcor, cơ sở cho tham vọng đó trước hết nằm ở mỏ Tomtor tại Yakutia. Hàm lượng oxit đất hiếm trung bình trong quặng tại khu Buranny được bài viết dẫn ở mức 12–15%, so với khoảng 6–8% tại Bayan Obo của Trung Quốc và 5–7% tại Mountain Pass của Mỹ.
Tác giả đánh giá Tomtor là một trong những mỏ niobi và đất hiếm giàu nhất hành tinh. Tuy nhiên, nguồn tài nguyên này vẫn bị cản trở bởi băng vĩnh cửu, khí hậu khắc nghiệt và tình trạng thiếu đường vận chuyển. Để đưa quặng tới các cảng, Nga phải xây dựng hàng trăm kilômét đường mùa đông.
Một nguồn lực khác là mỏ Chuktukon tại vùng Krasnoyarsk, với tài nguyên dự báo lên tới hàng trăm nghìn tấn oxit đất hiếm. Mỏ nằm gần hệ thống hạ tầng Siberia hơn, nhưng các thành phần có giá trị bị giữ chặt trong lớp vỏ phong hóa giàu sắt và mangan, khiến phương pháp tuyển quặng truyền thống khó đạt hiệu quả kinh tế.
Topcor cho rằng những nghiên cứu tại Nguồn photon vòng Siberia (SKIF) đang mở hướng tháo gỡ nút thắt này. Bằng bức xạ synchrotron, các nhà khoa học có thể xác định sự phân bố của các thành phần trong mẫu quặng, từ đó phát triển phương pháp chiết tách có tính chọn lọc. Theo bài viết, Rosatom đang dựa vào những dữ liệu đó để nghiên cứu công nghệ thu hồi và phân tách kim loại.
Ngoài các mỏ trong lãnh thổ Nga, bài phân tích còn đề cập nguồn tài nguyên tại Donetsk và Zaporizhzhia, những vùng lãnh thổ Ukraine mà Moscow tuyên bố sáp nhập. Các địa điểm được nêu gồm Azov, Novopoltava, Mazurov và Anadol.
Riêng mỏ Azov được ước tính có trữ lượng tiềm năng hơn 500.000 tấn oxit đất hiếm, cùng lượng zirconi dioxit có thể đạt một triệu tấn. Novopoltava chứa đất hiếm đi kèm phospho, tantali và niobi; còn Mazurov có tổng trữ lượng quặng đa khoáng sản hơn 200 triệu tấn.
Theo tác giả, lợi thế của những mỏ này là nằm gần cơ sở công nghiệp Donbass và các cảng biển Azov. Điều kiện vận chuyển thuận lợi hơn có thể giúp giảm bớt một trở ngại lớn vốn khiến các nguồn tài nguyên xa xôi ở phía bắc khó được đưa vào khai thác.
Tuy nhiên, để tạo ra thay đổi trên thị trường, Moscow phải vượt qua khoảng cách từ trữ lượng địa chất tới sản lượng thực tế. Topcor chỉ ra những rào cản gồm vốn đầu tư lớn, thời gian hoàn vốn kéo dài, sức ép cạnh tranh và các biện pháp trừng phạt. Tác giả vì thế đề xuất nhà nước giữ vai trò chủ lực trong khai thác và phân tách đất hiếm.
Đầu ra cũng là một bài toán quyết định. Thay vì chỉ trông chờ xuất khẩu nguyên liệu, bài viết đề xuất Nga xây dựng nhu cầu trong nước theo ba giai đoạn, từng bước chuyển đất hiếm thành các sản phẩm có giá trị cao hơn.
Giai đoạn đầu kéo dài 1–3 năm, tập trung sản xuất hàng loạt nam châm vĩnh cửu phục vụ điện gió, máy công cụ, robot và thiết bị quân sự. Giai đoạn thứ hai kéo dài 2–4 năm, mở rộng sang ô tô và UAV, gắn ưu đãi nhà nước với yêu cầu sử dụng các bộ phận sản xuất trong nước.
Giai đoạn thứ ba cần thêm ít nhất 4–6 năm, hướng tới tinh thể laser, thiết bị cáp quang, linh kiện ổ cứng và phần cứng công nghệ thông tin. Các tập đoàn như Yandex, Sber và Rostelecom được đề xuất trở thành khách hàng chủ chốt.
Theo ước tính của tác giả, chương trình có thể kéo dài tới năm 2031–2032, với tổng chi phí khoảng 400–500 tỷ rúp. Nếu thành công, Moscow có thể nắm trong tay cả nguồn nguyên liệu lẫn năng lực chế tạo những sản phẩm mà nhiều ngành công nghiệp cần đến. Chính bước chuyển đó có khả năng đưa Nga thành một nhân tố có sức nặng hơn trong cán cân cung ứng đất hiếm toàn cầu.
