Ngày 3/11, cử tri Mỹ đi bỏ phiếu bầu Quốc hội giữa nhiệm kỳ. Kết quả quyết định đảng nào kiểm soát Quốc hội trong nửa sau nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump, đồng thời có thể làm thay đổi môi trường chính sách mà nhiều doanh nghiệp lớn phụ thuộc.

Cử tri bầu toàn bộ 435 ghế Hạ viện, 35 trong 100 ghế Thượng viện và thống đốc tại 36 bang. Trước bầu cử, Đảng Cộng hòa có 219 ghế tại Hạ viện, so với 214 ghế của Đảng Dân chủ. Theo tính toán, Đảng Dân chủ cần giành thêm 3 ghế ở Hạ viện và 4 ghế ở Thượng viện để kiểm soát cả hai viện.

Dù Quốc hội đổi chủ ở một hoặc cả hai viện, Tổng thống Trump vẫn giữ quyền phủ quyết và thẩm quyền hành pháp rộng trong thương mại, nhập cư và quản lý liên bang. Vì vậy, phạm vi tác động của kết quả bầu cử vẫn có giới hạn.

Lịch sử có lặp lại?

Theo Morgan Stanley, chứng khoán Mỹ thường diễn biến tích cực khi quyền lực được chia giữa Nhà Trắng và Quốc hội. Dưới các đời tổng thống Đảng Cộng hòa, S&P 500 tăng trung bình 23% trong năm sau bầu cử giữa kỳ nếu hai viện do hai đảng khác nhau kiểm soát. Mức này là 16% khi Đảng Dân chủ nắm cả hai viện. Các nhà phân tích lưu ý quy luật này không nhất thiết lặp lại lần này.

Nếu nắm một viện, Đảng Dân chủ sẽ chủ trì các ủy ban, có quyền ra trát triệu tập và đưa lãnh đạo doanh nghiệp ra điều trần. Một số động thái đã xuất hiện từ trước bầu cử. Ngày 21/10, Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal yêu cầu Cisco, Salesforce, ServiceNow và Kraken cung cấp hồ sơ về khoản tài trợ cho dự án phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng. Tài trợ không đồng nghĩa với sai phạm, nhưng bị điều tra vẫn kéo theo chi phí tuân thủ và rủi ro tin bất lợi, thường gây biến động cổ phiếu.

Ngành nào chịu ảnh hưởng?

Quốc hội nắm quyền phân bổ ngân sách, nên các ngành phụ thuộc vào tiền liên bang chịu tác động trực tiếp.

Ở y tế, theo tổ chức KFF, đạo luật thuế và chi tiêu năm 2025 sẽ cắt giảm khoảng 911 tỷ USD chi cho Medicaid, chương trình bảo hiểm y tế công cho người thu nhập thấp, đến năm 2034. Molina Healthcare thu 32,2 tỷ USD từ Medicaid năm 2025, tương đương khoảng 75% doanh thu phí bảo hiểm. Đảng Dân chủ không thể tự bãi bỏ đạo luật, nhưng có thể dùng các cuộc đàm phán ngân sách để đề nghị trì hoãn một số khoản cắt giảm.

Ở quốc phòng, Nhà Trắng đề xuất ngân sách 1.500 tỷ USD cho năm tài khóa 2027. Một số khoản chi liên quan Iran và Israel có thể bị phản đối, song sự đồng thuận giữa hai đảng về răn đe Trung Quốc và phòng thủ tên lửa có thể giữ nguồn vốn cho nhiều chương trình lớn. Lockheed Martin lấy khoảng 70% doanh thu từ Chính phủ Mỹ. Thỏa thuận khung 850 máy bay F-35 của hãng chỉ thành hợp đồng chính thức khi Quốc hội phê duyệt và cấp vốn.

Với tiền số, dự luật về cấu trúc thị trường không vượt qua Thượng viện hồi tháng 9, khiến cổ phiếu Coinbase và Circle có lúc giảm tới 11%. Nếu Đảng Dân chủ có thêm quyền lực, luật có thể đi kèm yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng chặt hơn và hạn chế stablecoin trả lợi tức. Ngành ngân hàng thì theo dõi đề xuất cải tổ quy định vốn, có thể giảm khoảng 4,8% yêu cầu vốn của các ngân hàng lớn nhất.

Với AI, Morgan Stanley dự báo bốn hãng Microsoft, Amazon, Alphabet và Meta chi hơn 1.000 tỷ USD cho đầu tư vốn trong năm 2027. Tuy nhiên, khảo sát của CNBC cho thấy 63% cử tri đã đăng ký phản đối trung tâm dữ liệu trong bán kính khoảng 16 km quanh nơi ở. Nếu Đảng Dân chủ giành thêm ghế, yêu cầu để các hãng công nghệ tự chi trả phần nâng cấp lưới điện có thể chặt hơn. Dù vậy, cơ quan quản lý các bang, công ty điện lực và chính quyền địa phương mới là bên quyết định dự án nào được đấu nối.

Nhìn chung, tác động của cuộc bầu cử sẽ không đồng đều giữa các ngành. Với nhà đầu tư, điều quan trọng không chỉ là đảng nào thắng, mà còn là cách các quyết định ngân sách và quy định tác động tới từng doanh nghiệp.