Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, xuyên suốt chuỗi gói thầu mà Sài Gòn IDC tham gia và trúng thầu tại Công ty Nhiệt điện Duyên Hải trong năm 2026, vai trò của người đứng đầu đơn vị làm Chủ đầu tư luôn mang tính quyết định, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước và niềm tin vào môi trường cạnh tranh.

Dấu ấn của người ra quyết định

Hồ sơ các gói thầu thể hiện rất rõ, từ những văn bản mang tính định hình ban đầu như Quyết định phê duyệt dự toán, Quyết định phê duyệt hồ sơ mời thầu (E-HSMT) cho đến nét bút cuối cùng tại Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu đều do Giám đốc Công ty Nhiệt điện Duyên Hải - ông Ngô Văn Sỹ trực tiếp ký duyệt.

Đơn cử, tại Gói thầu 01PTV-SCL-2026 (trị giá hơn 54 tỷ đồng), chính chữ ký của lãnh đạo đơn vị này đã chính thức phê chuẩn kết quả đánh giá của Tổ chuyên gia, trực tiếp gạt bỏ nhà thầu Nhật Quang do lỗi kỹ thuật và sự im lặng của nhà thầu này, để trao thầu cho Sài Gòn IDC. Hay như việc đặt bút ký phê duyệt hồ sơ dự toán và thông qua kết quả trúng thầu tại hàng loạt dự án có biên độ giảm giá từ 25% đến gần 47% như Gói 08PTV-SXKD-2026, Gói 01PTV-SXKD-2026 và Gói 42HH-SXKD-2026 (Lô số 3), vai trò thẩm định, rà soát của Chủ đầu tư cần được làm rõ khi xuất hiện những con số chênh lệch lớn giữa dự toán và giá trị thực thi công.

Dư luận có quyền đặt những câu hỏi về tính khách quan: Liệu công tác khảo sát thị trường, lập dự toán ban đầu tại Nhiệt điện Duyên Hải có thực sự được tiến hành trung thực, hay đang có dấu hiệu chênh lệch so với giá thị trường? Liệu E-HSMT có được thiết kế công bằng, hay ẩn chứa những rào cản kỹ thuật vô hình nhằm hạn chế sự tham gia của các nhà thầu khác?

Cần sự vào cuộc của cơ quan thanh tra, kiểm tra

Trao đổi về trách nhiệm giải trình của Chủ đầu tư trong hoạt động đấu thầu, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Pháp luật không cho phép Chủ đầu tư phó mặc toàn bộ trách nhiệm cho Tổ chuyên gia hay Đơn vị tư vấn đấu thầu. Tại điểm a khoản 1 Điều 133 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, Chính phủ quy định rõ ràng, cá nhân người đứng đầu cơ quan, tổ chức là Chủ đầu tư phải trực tiếp chịu trách nhiệm giải trình trước pháp luật về mọi quyết định của mình trong quá trình lựa chọn nhà thầu. Đối với các gói thầu bộc lộ dấu hiệu im lặng bất thường của nhà thầu tham gia như gói 01PTV-SCL-2026, hay tỷ lệ tiết kiệm nhảy múa từ 25% đến 47%, Chủ đầu tư cần minh bạch căn cứ xác lập dự toán và minh chứng được tính kinh tế, độ an toàn của dự án."

Để khẳng định tính khách quan và làm rõ có hay không sự thiếu cạnh tranh thực chất, trục lợi ngân sách nhà nước thông qua đấu thầu, cần sự vào cuộc kiểm tra, rà soát hồ sơ và kết luận chính thức từ các cơ quan bảo vệ pháp luật. Đã đến lúc các cơ quan chức năng cần sớm rà soát toàn bộ quy trình từ khâu lập dự toán, phát hành E-HSMT đến công tác chấm thầu tại Công ty Nhiệt điện Duyên Hải để bảo vệ sự nghiêm minh, minh bạch trong đầu tư công.

Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.