Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, giám đốc Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp xã Phú Trung (TP Đồng Nai) vừa ký Quyết định số 134/QĐ-TTDVTH ngày 01/06/2026 về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng cho gói thầu thi công xây dựng công trình thuộc dự án xây dựng đường NT30 và đường GTNT thôn Phú Bình, đoạn từ nghĩa trang thôn Phú Bình và ĐT 753B kết nối với xã Đồng Tâm. Dự án này trước đó đã được phê duyệt tại Quyết định số 445/QĐ-UBND ngày 20/04/2026 của Chủ tịch UBND xã Phú Trung.
Tại quyết định số 102/QĐ-TTDVTH về việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, giá gói thầu được chủ đầu tư đưa ra ở 2.649.423.500 đồng. Đơn vị trúng thầu tại Quyết định số 134/QĐ-TTDVTH là Công ty TNHH Một thành viên Việt Thắng, với giá trúng thầu cụ thể là 2.637.372.601 đồng. Như vậy, thông qua một quy trình đấu thầu rộng rãi được công bố công khai trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, số tiền tiết kiệm thu về cho công quỹ chỉ khoảng 12.050.899 đồng. Tương đương với tỉ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức xấp xỉ 0,45%.
Diễn biến tại biên bản mở thầu ngày 25/05/2026 ghi nhận hệ thống chỉ có hai nhà thầu nộp hồ sơ tham gia cạnh tranh. Bên cạnh đơn vị trúng thầu, nhà thầu còn lại là Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Cầu đường Quang Phú, có mã số thuế là 3801105190. Tại báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu do đơn vị tư vấn lập, nhà thầu này bị loại với lý do duy nhất là xếp hạng thứ hai sau khi đối chiếu tổng hợp các tiêu chí.
Công ty TNHH Một thành viên Việt Thắng có mã số doanh nghiệp là 3800417951, được thành lập từ đầu năm 2010 với địa chỉ trụ sở đăng ký tại khu phố Phú Thanh, phường Bình Phước, TP Đồng Nai. Doanh nghiệp hoạt động đa ngành bao gồm các lĩnh vực hàng hóa, xây lắp, tư vấn và phi tư vấn. Dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy nhà thầu này đã tham gia 40 gói thầu, trong đó trúng 29 gói, trượt 9 gói, 2 chưa có kết quả. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng đạt khoảng 408.642.338.623 đồng.
Dưới góc nhìn phân tích luật học, luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích theo các nguyên tắc căn bản của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, chủ đầu tư và bên mời thầu phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về hiệu quả sử dụng dòng vốn đầu tư công và tính giải trình đối với các số liệu kinh tế. Những gói thầu trúng sát giá với tỉ lệ tiết kiệm thấp đòi hỏi cơ quan thanh tra và quản lý nhà nước cấp cao hơn cần tăng cường rà soát, kiểm tra quy trình khảo sát giá thị trường, lập hồ sơ mời thầu để đảm bảo không xuất hiện các rào cản kỹ thuật làm hạn chế sự tham gia của các nhà thầu lớn khác.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.