Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, bên cạnh chuỗi kết quả trúng thầu tỷ lệ cao tại một số đơn vị mời thầu, phân tích các mối quan hệ đấu thầu của Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Quốc Thiên còn bộc lộ những mối liên kết chặt chẽ, đan xen với các nhà thầu khác trên cùng địa bàn.
Cụ thể, trong các đối thủ thường xuyên dự thầu, doanh nghiệp này ghi nhận đã từng đối đầu với 68 nhà thầu trong khuôn khổ 24 gói thầu, đạt kết quả thắng 9 gói và thua 13 gói. Trong số này, Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Thế Vinh là đơn vị xuất hiện nhiều khi hai bên chạm trán nhau trong tổng cộng 12 gói thầu, Công ty Quốc Thiên thắng 5 gói và thua 7 gói. Kế đến là Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Thanh Phú Hoàng với 6 gói thầu đối đầu.
Tuy nhiên, một hiện tượng mang tính đặc trưng trong công tác đấu thầu xây lắp địa phương là việc các nhà thầu này lại xuất hiện cùng nhau để trở thành đối tác liên danh trong các dự án khác. Minh chứng rõ nét là trong danh sách liên danh, Công ty Quốc Thiên đã từng liên danh với 16 nhà thầu trong 16 gói thầu. Và đơn vị ghi nhận số gói liên danh chung nhiều nhất chính là Công ty TNHH Xây dựng Tổng hợp Thế Vinh với tổng cộng 9 gói thầu song hành cùng nhau, đạt kết quả thắng thầu 2 gói và thua 7 gói. Đứng thứ hai trong danh sách đối tác liên danh là Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Thanh Phú Hoàng với 4 gói thầu phối hợp.
Mối quan hệ thay đổi linh hoạt giữa việc đối đầu và hợp tác liên danh giữa một nhóm các doanh nghiệp xây dựng trên địa bàn luôn là chủ đề thu hút sự phân tích từ các chuyên gia pháp lý đấu thầu.
Dưới góc nhìn phân tích chuyên sâu, Luật sư Võ Quang Vinh (Đoàn Luật sư tỉnh Vĩnh Long) nhận định: “Việc các nhà thầu cùng địa bàn vừa liên danh vừa đối đầu nhau tại các gói thầu đầu tư công là điều không bị cấm theo quy định của pháp luật, nếu các bên bảo đảm tính độc lập về mặt tài chính, nhân sự và không có hành vi dàn xếp giá dự thầu. Tuy nhiên, theo yêu cầu tăng cường tính minh bạch của Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, đối với các gói thầu có tần suất xuất hiện lặp đi lặp lại của một nhóm nhà thầu quen mặt, các bên mời thầu và cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm hậu kiểm rất kỹ biên bản mở thầu, báo cáo đánh giá E-HSDT. Đặc biệt cần xem xét sự trùng lắp về địa chỉ IP nộp hồ sơ, dữ liệu bảo lãnh ngân hàng để loại trừ tuyệt đối các dấu hiệu thông đồng, thỏa thuận ngầm, nhằm bảo đảm môi trường đấu thầu lành mạnh, thực chất, mang lại giá trị kinh tế cao nhất cho nguồn vốn ngân sách.”
Bên cạnh những điểm cần lưu ý về hệ số giảm giá tiết kiệm ngân sách, cũng cần ghi nhận những điểm tích cực trong hồ sơ hoạt động của nhà thầu Quốc Thiên khi doanh nghiệp này luôn chấp hành tốt các chế tài quy định, ghi nhận 0 quyết định xử phạt vi phạm quy định về đấu thầu và hoàn thành nghĩa vụ nộp chi phí giao dịch trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo quy định.
Để bảo đảm quyền lợi chính đáng của các doanh nghiệp hoạt động lành mạnh, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả kinh tế của các đồng vốn đầu tư công, việc minh bạch hóa thông tin, tăng cường trách nhiệm giải trình của các chủ đầu tư địa phương đối với năng lực thực thi của nhà thầu vẫn luôn là chìa khóa cốt lõi cần được thực hiện đồng bộ.
Chế tài xử lý hành vi dàn xếp, thông đồng và thỏa thuận ngầm trong đấu thầu
Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) quy định hành vi dàn xếp, thông đồng giữa các nhà thầu nhằm cố tình hạn chế sự cạnh tranh, thao túng giá trúng thầu hoặc luân phiên phân chia các gói thầu là một trong những hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối.
Theo quy định pháp luật hiện hành, trường hợp cơ quan chức năng phát hiện các nhà thầu có hành vi thỏa thuận cố định giá, cùng nhau từ chối cung cấp tài liệu hoặc phối hợp rút hồ sơ dự thầu tạo điều kiện cho một bên trúng thầu, cá nhân và tổ chức vi phạm sẽ bị cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ 03 năm đến 05 năm trên phạm vi toàn quốc. Đồng thời, kết quả gói thầu sẽ bị hủy bỏ, chủ đầu tư phải tiến hành tổ chức đấu thầu lại, nhà thầu vi phạm phải bồi thường toàn bộ thiệt hại kinh tế phát sinh và tùy theo mức độ nghiêm trọng, hồ sơ vụ việc sẽ được chuyển giao sang cơ quan điều tra để truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.