Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, trong bối cảnh đẩy mạnh công tác hiện đại hóa hạ tầng cơ sở nông thôn tại tỉnh An Giang vào đầu năm 2026, việc minh bạch hóa dữ liệu lựa chọn nhà thầu không đơn thuần là yêu cầu hành chính mà đã trở thành thước đo năng lực quản trị nguồn vốn đầu tư công. Tuy nhiên, quá trình rà soát, phân tích chi tiết hồ sơ 19 gói thầu (bao gồm cả lĩnh vực thi công xây dựng và tư vấn) thuộc 11 dự án do Phòng Kinh tế xã Châu Phong (An Giang) làm chủ đầu tư đã bộc lộ những dấu hiệu mang tính đặc trưng, cần được xem xét kỹ lưỡng để tối ưu hóa hiệu quả ngân sách Nhà nước.

Cụ thể, dữ liệu trích xuất thể hiện toàn bộ 100% các gói thầu được khảo sát tại đơn vị này đều được áp dụng hình thức "chỉ định thầu rút gọn". Ở mảng thi công xây lắp, hàng loạt dự án được phê duyệt kết quả trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nằm cố định ở một mức duy nhất là 5%. Có thể điểm mặt các gói thầu tiêu biểu có sự rập khuôn này như: Gói thầu số 05 nâng cấp đường Đòn Dong; gói thầu số 05 nâng cấp đường GTNĐ số 10; dự án nâng cấp cụm dân cư Hòa Long; hay dự án nâng cấp tuyến dân cư Vĩnh Thạnh 2. Việc các gói thầu xây lắp đạt được mức tiết kiệm 5% là một tín hiệu khả quan. Mặc dù vậy, việc lặp đi lặp lại một con số cố định ở mọi gói thầu, vắng bóng sự chênh lệch mang lại một bức tranh thiếu sự vận động tự nhiên của thị trường cạnh tranh thực chất.

Đáng chú ý hơn, đối với khối tư vấn (bao gồm các hạng mục lập kế hoạch, thẩm định hồ sơ, giám sát thi công), tỷ lệ tiết kiệm lại chạm đáy ở mức 0%. Lấy ví dụ điển hình tại gói thầu tư vấn thẩm định hồ sơ dự thầu và kết quả lựa chọn nhà thầu thuộc dự án đường Bờ Nam kênh 30/4. Giá dự toán được cấp có thẩm quyền phê duyệt là 9.012.000 đồng, và giá trúng thầu được chủ đầu tư ký duyệt cũng khớp đến từng đồng là 9.012.000 đồng. Tình trạng trúng thầu nguyên giá, không giảm giá một đồng nào so với dự toán lặp lại ở toàn bộ các gói tư vấn giám sát, tư vấn quản lý dự án tại đơn vị này, khiến hiệu quả tiết kiệm ngân sách cho phần việc tư vấn hoàn toàn không hiện hữu.

Nhìn nhận về những con số này dưới lăng kính pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: "Căn cứ theo Điều 4, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật 90/2025/QH15), mục tiêu cốt lõi của mọi hoạt động đấu thầu là phải bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Hiệu quả kinh tế được đo lường trực tiếp qua tỷ lệ tiết kiệm sau đấu thầu. Việc 100% các gói thầu được áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn với tỷ lệ tiết kiệm 0% ở mảng tư vấn và rập khuôn tròn trĩnh 5% ở mảng xây lắp gợi lên những băn khoăn về chất lượng của công tác khảo sát giá thị trường. Để phát huy tối đa hiệu quả nguồn vốn, chủ đầu tư cần khích lệ sự cạnh tranh, tuân thủ đúng tinh thần của Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ, cũng như đảm bảo nguyên tắc quản lý tài chính chặt chẽ theo Thông tư 79/2025/TT-BTC".

Sự lặp lại của các con số giảm giá đặt ra câu hỏi về quy trình thương thảo, lựa chọn nhà thầu tại Phòng Kinh tế xã Châu Phong. Môi trường đầu tư công luôn cần sự ghi nhận đối với những đơn vị nỗ lực tiết kiệm ngân sách, nhưng mọi quy trình đều phải được soi chiếu dưới sự thượng tôn pháp luật để đảm bảo mang lại hiệu quả cao nhất cho dòng vốn của Nhà nước.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:

[Kỳ 2] Loạt quyết định lựa chọn nhà thầu ký thần tốc tại Phòng Kinh tế xã Châu Phong