Hoạt động đầu tư công tại các địa phương luôn đòi hỏi tính công khai, cạnh tranh và minh bạch nhằm tối ưu hóa nguồn lực ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, việc một doanh nghiệp liên tiếp được lựa chọn thực hiện các gói thầu xây lắp quy mô lớn trên cùng một địa bàn trong cùng một thời điểm, đi kèm biên độ giảm giá cho ngân sách rất thấp, thường thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận và các đơn vị chuyên môn. Câu chuyện vừa diễn ra tại địa bàn tỉnh An Giang là một minh chứng cụ thể.

Diễn biến so kè giá và việc loại bỏ hàng loạt tại vòng kỹ thuật

Ngày 24/04/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Tây Phú đã ký ban hành hai quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu đối với hai dự án hạ tầng giao thông quan trọng tại địa phương. Điều đáng lưu ý là cả hai gói thầu xây lắp này đều gọi tên một đơn vị trúng thầu duy nhất là Công ty TNHH Xây dựng Đức Phát Long Xuyên.

Cụ thể, tại Quyết định số 174/QĐ-PKT do Trưởng phòng Kinh tế xã Tây Phú ký ngày 24/04/2026, Công ty TNHH Xây dựng Đức Phát Long Xuyên đã được phê duyệt trúng Gói thầu số 08: Thi công xây dựng thuộc dự án "Nâng cấp đường nội bộ, cống thoát nước khu dân cư Phú Bình" (ấp Phú Hiệp, xã Tây Phú, tỉnh An Giang). Giá gói thầu được đưa ra là 3.134.504.000 đồng, giá trúng thầu của doanh nghiệp là 3.100.939.000 đồng (chính xác sau giảm giá là 3.100.939.070,13 đồng). Thời gian thực hiện hợp đồng trọn gói trong vòng 120 ngày.

Hồ sơ đánh giá hồ sơ dự thầu qua mạng (E-HSDT) cho thấy, gói thầu này có hai nhà thầu tham gia cạnh tranh. Đối thủ của Công ty TNHH Xây dựng Đức Phát Long Xuyên là Công ty Cổ phần Xây dựng TMD bỏ giá dự thầu sau giảm giá là 3.102.726.016,17 đồng. Biên bản mở thầu chứng kiến màn rượt đuổi sát sao khi Công ty TNHH Xây dựng Đức Phát Long Xuyên được lựa chọn nhờ bỏ giá thấp hơn đối thủ vỏn vẹn chưa đầy 1,8 triệu đồng, qua đó xếp hạng thứ nhất về giá và giành quyền trúng thầu.

Diễn biến tại dự án thứ hai lại ghi nhận những kết quả hoàn toàn khác biệt. Tại Quyết định số 173/QĐ-PKT cũng ký ngày 24/04/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Tây Phú phê duyệt kết quả Gói thầu số 08: Thi công xây dựng hạng mục đường giao thông thuộc dự án "Nâng cấp mở rộng tuyến Lộ 15 (đoạn từ Cầu Núi Trọi – Đường tỉnh 947)" tại ấp Phú Hiệp, xã Tây Phú. Gói thầu này có giá toán là 7.374.615.000 đồng, Công ty TNHH Xây dựng Đức Phát Long Xuyên trúng thầu với giá 7.304.033.000 đồng, thực hiện trong 150 ngày.

Tại gói thầu 7.374.615.000 đồng này, có đến 4 nhà thầu nộp hồ sơ tham gia đấu thầu rộng rãi qua mạng bao gồm: Công ty TNHH MTV Tư vấn ĐTXD PCI, Công ty TNHH MTV Thịnh Hưng Phát, Công ty TNHH MTV Gia Vĩ Hòa và Công ty TNHH Xây dựng Đức Phát Long Xuyên.

Dù việc chấm điểm và loại bỏ các hồ sơ không đáp ứng thuộc thẩm quyền và quy trình của tổ chuyên gia, song một hiện tượng bất ngờ đã xảy ra khi cả 3 đối thủ cạnh tranh đều đồng loạt không vượt qua được vòng đánh giá năng lực kỹ thuật do vấp phải những lỗi cơ bản. Hồ sơ giải mã cho thấy, Công ty TNHH MTV Tư vấn ĐTXD PCI dù bỏ mức giá rất thấp và cạnh tranh là 6.995.332.821 đồng nhưng bị chấm không đạt do thiếu bản vẽ trắc đạc, không thuyết minh biện pháp thi công khe dọc theo HSKT, thuyết minh sai thiết kế công tác đắp đất và không đính kèm thông tin hợp đồng tương tự.

Một đối thủ khác là Công ty TNHH MTV Thịnh Hưng Phát bỏ giá 7.337.563.338,42 đồng cũng không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật vì thiếu biểu đồ vật tư và không thuyết minh biện pháp thi công cho các hạng mục cốt lõi như: Gia cố, khe co, khe giãn,khe dọc. Không thuyết minh biện pháp nạo vét kênh. biện pháp an toàn giao thông (kể cả ban đêm), biện pháp bảo đảm tiến độ thi công, duy trì thi công khi mất điện, khi mưa bão, các hạng mục thi công theo hồ sơ thiết kế được duyệt và yêu cầu kỹ thuật quy định tại Chương V của EHSMT.

Công ty TNHH MTV Gia Vĩ Hòa bị loại vì: Không thuyết minh một số các hạng mục như: phát hoang mặt bằng, trải tấm cao su (tấm nhựa PE), biện pháp bảo đảm tiến độ thi công, duy trì thi công khi mất điện, các hạng mục thi công bảo đảm chất lượng theo hồ sơ thiết kế: Cày xới lu lèn mặt đường hiện trạng, trải tấm cao su (tấm nhựa PE), khe co, khe giãn, khe dọc.

Biện pháp thi công khe giãn, thuyết minh:” Sử dụng máy cắt chuyên dùng cắt khe giãn theo từng vị trí theo hồ sơ thiết kế, cắt khe sớm trước khi bê tông bắt đầu co ngót” => Nội dung thuyết minh không đúng yêu cầu kỹ thuật của HSTK (BV số 14). Bản vẽ mặt bằng thi công không phù hợp theo yêu cầu HSMT, bản vẽ tổ chức mặt bằng công trường không thể hiện đặt vị trí nào theo hiện trạng của công trình

Sau khi các đối thủ bị loại, Công ty TNHH Xây dựng Đức Phát Long Xuyên trở thành đơn vị duy nhất đáp ứng bước đánh giá kỹ thuật và trúng thầu mà không phải chịu áp lực cạnh tranh về giá ở bước sau.

Biên độ tiết kiệm ngân sách thấp

Từ các số liệu gốc nêu trên, dư luận có cơ sở để quan tâm về hiệu quả kinh tế của các cuộc thầu. Đối với gói thầu khu dân cư Phú Bình, số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước chỉ đạt khoảng 33 triệu đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm vỏn vẹn 1,07%. Tại gói thầu nâng cấp mở rộng tuyến Lộ 15, số tiền giảm giá cho nguồn vốn đầu tư công của địa phương là khoảng 70 triệu đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm dưới mức 0,96%. Tổng tài sản đầu tư hơn 10 tỷ đồng từ nguồn ngân sách xã nhưng biên độ tiết kiệm tổng thể mang lại là rất hạn chế.

Năng lực của Đức Phát Long Xuyên

Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty TNHH Xây dựng Đức Phát Long Xuyên (Mã số thuế: 1601888053) có trụ sở tại số 336/14, khóm Tây Khánh 2, phường Long Xuyên, tỉnh An Giang, do ông Trần Hữu Đức làm đại diện pháp luật, hoạt động từ năm 2013. Trong lịch sử hoạt động đấu thầu tính đến tháng 05/2026 ghi nhận doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng khoảng 223 gói thầu, trong đó trúng 81 gói, trượt 128 gói, 9 gói chưa có kết quả và 5 gói bị hủy. Tổng giá trị trúng thầu tích lũy đạt 200.911.501.898 đồng (với vai trò độc lập là 97.083.080.079 đồng và vai trò liên danh là 103.828.421.819 đồng).

Đáng chú ý, địa bàn hoạt động của doanh nghiệp thể hiện tính tập trung lớn khi có tới 210 trên tổng số 223 gói thầu tham gia diễn ra ngay tại tỉnh An Giang. Tỷ lệ giá trúng thầu trung bình so với giá dự toán trong lịch sử hoạt động của nhà thầu này đạt mức 95,25%, đồng nghĩa với việc mức giảm giá bình quân cho ngân sách qua các cuộc thầu chỉ dao động quanh mức 4,75%.

Góc nhìn từ các quy định pháp lý hiện hành

Dưới góc nhìn pháp lý báo chí, việc các nhà thầu có quyền tham gia đấu thầu bình đẳng và trúng thầu dựa trên các tiêu chí hồ sơ mời thầu là hoàn toàn hợp pháp. Dẫu vậy, dư luận và các cơ quan quản lý thường đặt dấu hỏi khoa học xung quanh trách nhiệm làm rõ hồ sơ của bên mời thầu nhằm tối ưu hóa quyền lợi cho ngân sách.

Chia sẻ về vấn đề này dưới góc độ lan tỏa kiến thức pháp luật, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích, theo quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP, việc đánh giá hồ sơ phải tuân thủ tính khách quan. Tuy nhiên, đối với các lỗi mang tính hình thức hoặc có thể làm rõ mà không làm thay đổi bản chất của hồ sơ dự thầu, bên mời thầu cần thực hiện quyền yêu cầu nhà thầu làm rõ nhằm đảm bảo tối đa tính cạnh tranh, công bằng và lựa chọn được nhà thầu tối ưu về chi phí lẫn kỹ thuật.

Đồng quan điểm hướng tới một môi trường đầu tư công minh bạch, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ lưu ý thêm rằng, việc nhiều nhà thầu cùng lúc mắc các lỗi ở bước kỹ thuật dẫn đến việc không đạt hàng loạt là một hiện tượng cần được các cơ quan chuyên trách giám sát, phân tích kỹ. Điều này nhằm bảo đảm tinh thần thượng tôn pháp luật, thúc đẩy trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư theo đúng tôn chỉ mà Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Thông tư 79/2025/TT-BTC hướng tới, tránh tình trạng đấu thầu mang tính hình thức tại các đơn vị hành chính cấp cơ sở.