Bộ trưởng Bộ Nội vụ trả lời câu hỏi nóng về 1,6 triệu thanh niên ‘ba không’

Chiều 15/10 đã diễn ra chương trình Thủ tướng Chính phủ đối thoại với thanh niên năm 2026.  

Tại hội nghị, đại biểu Nguyễn Thị Như Quỳnh, kỹ sư Công ty cổ phần nghiên cứu, phát triển và ứng dụng robot hình người VinDynamics (công ty con của Tập đoàn Vingroup), cho biết AI, tự động hóa và chuyển đổi số đang khiến thị trường lao động thay đổi nhanh chóng: nhiều công việc truyền thống bị thu hẹp hoặc biến mất, trong khi việc làm mới đòi hỏi kỹ năng cao hơn. 

Trước thực tế khoảng 1,6 triệu thanh niên chưa có việc làm, đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết những giải pháp trọng tâm nhằm hỗ trợ tạo việc làm cho thanh niên trong thời gian tới.

Trả lời về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết thị trường lao động hiện nay biến đổi rất nhanh và sâu sắc từ khoa học công nghệ. Việt Nam hiện nay đang tăng tốc mạnh trong ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số. Đặc biệt AI đã tác động rất mạnh mẽ đến lao động, việc làm.

Theo các nghiên cứu, phát triển của AI hiện nay đang thay đổi trình độ của người lao động, tạo ra những việc làm mới, nhưng bên cạnh đó cũng làm khó khăn cho một bộ phận người lao động, nhất là những người lao động chưa qua đào tạo, không theo kịp tiến bộ khoa học công nghệ.

Bộ trưởng cũng cho biết hiện Việt Nam còn tới 1,6 triệu thanh niên chưa có việc làm. Theo báo cáo của Cục Thống kê, trong quý III/2026, tỉ lệ thất nghiệp của thanh niên Việt Nam trong độ tuổi từ 15-24 tuổi chiếm 9,07% và cao hơn 4 lần so với tỉ lệ thất nghiệp chung của cả nước hiện nay (2,22%). 

Trong số đó, Bộ trưởng nhấn mạnh đến số lượng thanh niên "ba không", tức là số thanh niên không có việc làm, không tham gia học tập, không tham gia đào tạo, có tới 1,6 triệu người và chiếm 11,2%. Tuy nhiên, nếu so sánh với mức bình quân của toàn cầu là tới 20%, khu vực Đông Nam Á là 16%, thì Việt Nam vẫn thấp hơn. 

Lãnh đạo Bộ Nội vụ xác định có một số nguyên nhân chính: Thứ nhất là do cơ cấu trong đào tạo, chất lượng đào tạo thời gian qua còn có những hạn chế. Đặc biệt là còn "lệch pha" rất lớn giữa đào tạo với nhu cầu lao động của thị trường.

Thứ hai là cơ hội tiếp cận giáo dục, tiếp cận thông tin về việc làm, nghề nghiệp của thanh niên còn hạn chế, nhất là với thanh niên vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số.

Nguyên nhân thứ ba là một bộ phận thanh niên hiện nay còn thiếu kinh nghiệm, thiếu kỹ năng trong tiếp cận nghề nghiệp, việc làm và chưa nỗ lực trong tìm kiếm việc làm.

“Thậm chí trong số đó, có một bộ phận thanh niên còn tâm lý không muốn tìm việc làm, không muốn làm việc do bảo bọc từ gia đình. Đó là nguy cơ lãng phí về nguồn nhân lực trẻ, tạo áp lực cho hệ thống an sinh xã hội của chúng ta trong một thời gian dài”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Lãnh đạo Bộ Nội vụ cho biết cũng đã nghiên cứu và có những giải pháp cơ bản:

Giải pháp chung là phải nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành, nhận thức của thanh niên về học tập, đào tạo, nhất là học nghề và xác định việc làm cho chính bản thân mình. Điều này rất quan trọng, phải có nhận thức đúng để có định hướng đúng.

Thứ hai, phải tiếp tục thực hiện đồng bộ và hiệu quả các giải pháp để phát triển kinh tế xã hội, qua đó tạo thêm nhiều việc làm mới, nhiều chỗ làm mới cho người lao động, trong đó có thanh niên. Đây là một giải pháp rất quan trọng. Từ đó để phát triển kinh tế xã hội nhanh hơn, bền vững hơn, cũng chính là tạo việc làm bền vững cho người lao động.

Thứ ba, phải tiếp tục đẩy mạnh đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ và kỹ năng nghề cho người lao động, trong đó có thanh niên, nhất là về công nghệ thông tin gắn với nhu cầu của thị trường lao động theo chuyển đổi số hiện nay.

Về phía Bộ Nội vụ, Bộ trưởng cho biết đang tiếp tục thực hiện các giải pháp: Một là tiếp tục tổ chức thực hiện đồng bộ, hiệu quả các quy định, chính sách, pháp luật của Nhà nước về vấn đề lao động, việc làm.

Các chỉ đạo của Đảng nhấn mạnh việc nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ hiện đại, hiệu quả trong tình hình mới, các giải pháp tạo việc làm bền vững ở nông thôn, đô thị và vùng đồng bào dân tộc thiểu số để đào tạo nguồn nhân lực cho giai đoạn phát triển mới. Bộ Nội vụ cho biết đã tham mưu cho Chính phủ có chương trình, kế hoạch triển khai thực hiện cụ thể trong thực tế.

Thứ hai, Bộ Nội vụ cũng chủ động nắm bắt, theo dõi diễn biến của thị trường lao động cả trong nước, ngoài nước để nâng cao chất lượng phân tích thông tin, dự báo thị trường lao động, xây dựng cơ sở dữ liệu về người lao động, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và sàn giao dịch việc làm quốc gia để nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu lao động.

Thứ ba, phối hợp chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo để đảm bảo đào tạo, nhất là dạy nghề, luôn phải gắn với thị trường lao động. Bộ Nội vụ là cơ quan phối hợp quản lý về lao động, việc làm nhưng Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận chức năng đào tạo, trong đó có cả đào tạo nghề, dạy nghề. Giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nội vụ phải gắn kết với nhau để đảm bảo cung - cầu lao động, đào tạo phải sát với thị trường lao động.

Thứ tư là chỉ đạo nâng cao chất lượng lao động thanh niên làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Chúng ta đang có những chương trình đưa lao động đi làm việc nước ngoài, những chương trình này phải hết sức thiết thực.

Thứ năm là chỉ đạo cho các tổ chức dịch vụ việc làm công phối hợp với các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, chính quyền địa phương đẩy mạnh việc tư vấn định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm cho thanh niên, nhất là đối với học sinh sinh viên mới ra trường.