Năm 2025, 5 nhà sản xuất năng lượng mặt trời lớn của Trung Quốc gồm Longi Green Energy, Trina Solar, Jinko Solar, JA Solar và Tongwei chỉ còn tổng cộng 154.061 nhân viên, giảm 40.589 người so với một năm trước. Mức giảm này tương đương khoảng 21% lực lượng lao động, sau khi nhóm doanh nghiệp nói trên đã giảm tới 31% nhân sự trong năm 2024. Tính trong hai năm 2024 - 2025, lực lượng lao động tại 5 công ty đã giảm gần một nửa.
Đáng chú ý, các doanh nghiệp không công khai tuyên bố những đợt sa thải quy mô lớn. Các số liệu này được đưa ra sau khi rà soát hồ sơ công bố của từng công ty. Các báo cáo cho thấy lượng nhân sự giảm tập trung ở các bộ phận sản xuất, nghiên cứu và phát triển cũng như hành chính. Trina Solar cho biết tỷ lệ nhân sự tự nguyện nghỉ việc trong năm 2025 ở mức 18 - 19%; Tongwei giảm 21% số nhân viên kỹ thuật, trong khi Longi cắt 15% chi tiêu nghiên cứu và phát triển.
Việc hàng chục nghìn lao động biến mất khỏi các doanh nghiệp hàng đầu diễn ra trong một bối cảnh tưởng như trái ngược: Điện mặt trời vẫn là một trong những nguồn năng lượng tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Nhưng đối với các nhà sản xuất Trung Quốc, vấn đề không phải thiếu nhu cầu mà là sản xuất quá nhiều.
Theo thống kê, công suất sản xuất của ngành điện mặt trời Trung Quốc hiện đủ để đáp ứng khoảng gấp đôi nhu cầu toàn cầu. Điều này tạo ra cuộc cạnh tranh về giá kéo dài, khiến nhiều doanh nghiệp phải bán sản phẩm dưới giá thành và liên tục thua lỗ dù lượng điện mặt trời được lắp đặt trên thế giới vẫn ở mức cao.
Alan Lau, nhà phân tích tại Jefferies cho rằng cắt giảm nhân sự có thể giúp các doanh nghiệp tiết kiệm chi phí nhưng không giải quyết được vấn đề cốt lõi khi sản phẩm vẫn được bán dưới giá thành. "Nếu doanh nghiệp không có lợi nhuận gộp thì dù cắt giảm bao nhiêu chi phí, về cơ bản cũng chỉ là giảm bớt số tiền bị lỗ", ông nói.
Áp lực thể hiện rõ nhất ở giá tấm pin.
Theo số liệu của hãng nghiên cứu Thunder Said Energy, giá bán trung bình module năng lượng mặt trời của 5 nhà sản xuất lớn giảm từ khoảng 350 USD/kW năm 2019 xuống còn 130 USD/kW năm 2025. Cùng lúc đó, biên EBIT trung bình của nhóm doanh nghiệp này giảm xuống âm 13%, so với âm 8% trong năm 2024. Nói cách khác, ngay cả trước khi tính một số chi phí tài chính và thuế, hoạt động kinh doanh cốt lõi đã tạo ra khoản lỗ đáng kể.
Tự giải cứu thất bại
Năm ngoái, một nhóm các nhà sản xuất polysilicon lớn từng tìm cách tái cấu trúc phần thượng nguồn của ngành thông qua hợp nhất công suất, với kỳ vọng giảm nguồn cung và kéo giá trở lại mức hợp lý. Tuy nhiên, kế hoạch này không thành công do không nhận được đủ sự ủng hộ trong toàn ngành.
Theo Alan Lau của Jefferies, bài toán dư thừa công suất rất khó giải quyết nhanh nếu không có một làn sóng mua bán, sáp nhập đủ lớn để loại bớt các nhà sản xuất yếu khỏi thị trường. Vấn đề thậm chí có thể còn nghiêm trọng hơn trong năm nay.
Cheng Wang, nhà phân tích tại Morningstar, cho rằng việc cắt giảm nhân sự nhiều khả năng vẫn tiếp tục trong năm 2026 khi cầu nội địa suy yếu. Một nguyên nhân là Trung Quốc đã thay đổi cơ chế định giá điện tái tạo trong năm nay, chuyển từ hình thức bảo đảm lợi nhuận sang cơ chế đấu giá dựa trên thị trường. Thay đổi này khiến nhu cầu đầu tư mới vào các dự án điện mặt trời trong nước chậm lại.
Jefferies dự báo Trung Quốc có thể lắp đặt khoảng 150-200 GW điện mặt trời trong năm 2026, giảm mạnh so với mức kỷ lục 315 GW năm 2025.
Ở thị trường quốc tế, tình hình cũng không thuận lợi hơn nhiều. Khối lượng pin và tấm năng lượng mặt trời Trung Quốc xuất khẩu trong 8 tháng đầu năm giảm khoảng 10% so với cùng kỳ.
Chưa phải đáy
Số nhân sự giảm mạnh cho thấy các doanh nghiệp Trung Quốc đang cố gắng kéo chi phí xuống trong lúc chờ thị trường tái cân bằng. Tuy nhiên, Morningstar nhận định tình trạng dư thừa công suất trong năm 2026 thậm chí còn xấu hơn năm trước do nhu cầu suy giảm. Một tín hiệu có thể giúp ngành thay đổi sẽ xuất hiện từ đầu năm tới.
Từ ngày 1/1/2027, Trung Quốc dự kiến áp dụng các tiêu chuẩn mới về mức tiêu hao năng lượng đối với polysilicon và wafer, cùng các yêu cầu hiệu suất cao hơn đối với module năng lượng mặt trời. Theo Morningstar, các tiêu chuẩn khắt khe hơn có thể buộc những dự án công nghệ thấp hoặc hoạt động kém hiệu quả phải đóng cửa, qua đó loại bớt một phần công suất dư thừa khỏi thị trường.
Cheng Wang cho rằng dư cung có thể vẫn tồn tại trong năm 2027, nhưng giai đoạn tồi tệ nhất của chu kỳ suy giảm có khả năng đã ở phía sau. Như vậy, hơn 40.000 nhân sự biến mất chỉ trong một năm mới chỉ phản ánh một phần của quá trình điều chỉnh đang diễn ra trong ngành năng lượng mặt trời Trung Quốc.
