Ngày 12/11, Bộ Quốc phòng Nga thông báo các lực lượng nước này đã đánh chặn cùng lúc bốn tên lửa AGM-188 "Rusty Dagger" do phía Ukraine phóng đi.
Số đạn dược này đã bị lực lượng phòng không phát hiện và tiêu diệt kịp thời. Trước đó, chưa từng có thông tin nào về việc chuyển giao các hệ thống tấn công loại này cho Kiev.
Dù đã được cấp "mã định danh quân sự" là AGM-188, mẫu vũ khí này hiện vẫn chưa được Lầu Năm Góc đặt mua. Sản phẩm mới này đang dừng lại ở giai đoạn kiểm chứng ý tưởng và thậm chí còn chưa bước vào quá trình thử nghiệm toàn diện.
Hơn nữa, "Dao găm gỉ sét" (dịch sát nghĩa từ tên tiếng Anh Rusty Dagger) đang phải đối mặt với những đối thủ cạnh tranh sừng sỏ vốn đã chứng minh được năng lực trên chiến trường.
Vậy tại sao loại vũ khí này lại bất ngờ xuất hiện trong biên chế của Kiev? Mức độ nguy hiểm của chúng ra sao và Ukraine dự định sử dụng chúng như thế nào? Trang SvobodnayaPressa đã có bài phân tích.
Kho vũ khí "gỉ sét"
Trên thực tế, các lực lượng vũ trang Ukraine đã tiếp nhận AGM-188 từ mùa hè năm nay. Mảnh vỡ của loại tên lửa này từng nhiều lần rơi vào tay quân đội Nga, nhưng Bộ Quốc phòng Nga không đưa ra thông báo chính thức vào thời điểm đó.
Nhiều khả năng, lực lượng vũ trang Ukraine chỉ sở hữu hơn một chục quả "Dao găm gỉ sét". Nước này giữ gìn số vũ khí này rất kỹ và sử dụng một cách chắt chiu.
Tại Mỹ, "Dao găm gỉ sét" được xếp vào nhóm tên lửa hành trình hạng nhẹ. Về bản chất, đây là bản sao tương tự các loại đạn tuần kích "Dan-T" và "Banderol" đang có trong biên chế Nga. Tuy nhiên, các vũ khí của Nga sở hữu nhiều tính năng vượt trội hơn hẳn, trang SvobodnayaPressa đánh giá.
Cụ thể, trước khi nhận lệnh công kích hoặc tọa độ mục tiêu, các khí tài của Nga có thể bay lượn chờ thời cơ trong các khu vực định sẵn — đúng như bản chất "tuần kích". Ngoài ra, chúng còn có khả năng bay theo những quỹ đạo phức tạp hơn nhiều.
Nhìn chung, AGM-188 là một loại đạn dược khá nhỏ gọn và rẻ tiền. Ưu điểm của nó là có thể phóng từ trực thăng, máy bay chiến đấu và trong tương lai là từ các UAV như MQ-1 hay MQ-9. Nhiều khả năng tại Ukraine, phương tiện mang phóng loại tên lửa này là những chiếc tiêm kích MiG-29 đã được hoán cải.
Theo thông số công bố, tầm bay của "Dao găm gỉ sét" đạt gần 1.000 km. Bản thân quả đạn nặng hơn 200 kg một chút, với sức công phá của đầu đạn ước tính tương đương 45 kg thuốc nổ.
AGM-188 dẫn đường tới mục tiêu thông qua các bộ thu định vị vệ tinh. Ngoài ra, trên khoang còn tích hợp một trạm quang - điện tử có khả năng hiệu chỉnh đường bay dựa trên các vật thể quan sát được dưới mặt đất.
Tuy nhiên, báo Nga lưu ý rằng tất cả những thông số này mới chỉ nằm trên tài liệu quảng cáo của nhà sản xuất. Trên thực tế, tầm bay của "Dao găm gỉ sét" không vượt quá 500 km.
Cuộc đua đuổi kịp Nga
Lực lượng Vũ trang Nga cùng các doanh nghiệp thuộc tổ hợp công nghiệp quốc phòng đã bắt tay nghiên cứu đạn tuần kích từ vài năm trước khi Chiến dịch quân sự đặc biệt nổ ra. Ngược lại, cho đến tận gần đây, Lầu Năm Góc vẫn coi dòng vũ khí này là thiếu triển vọng.
Thế nhưng, thực tiễn chiến trường tại Ukraine đã buộc giới quân sự Mỹ phải khẩn trương thay đổi quan điểm và bắt đầu cuộc đua đuổi kịp quân đội Nga.
Chương trình mang tên "Đạn tấn công tầm xa mở rộng" (Extended Range Attack Munition - ERAM) đã được khởi động vào năm 2024. Kết quả cuối cùng, hai mẫu vũ khí đã được lựa chọn là AGM-188 và AGM-189.
Cả hai mẫu này đều không do các tập đoàn công nghiệp quốc phòng khổng lồ chế tạo, mà lại là sản phẩm của những công ty công nghệ cao. Cụ thể, "Dao găm gỉ sét" là đứa con tinh thần của Zone 5 Technologies, một công ty đặt trụ sở tại California.
Doanh nghiệp này chỉ chuyên chế tạo máy bay không người lái chiến đấu. Tuy nhiên, tính đến hiện tại, hãng "Số 5" của Mỹ này vẫn chưa giành được bất kỳ hợp đồng lớn nào.
Trong khi đó, mẫu AGM-189 Barracuda-M là sản phẩm của Anduril Industries — một cái tên được truyền thông quảng bá rầm rộ. Dẫu vậy, bất chấp những chiến dịch PR đình đám cùng vô số câu chuyện về đổi mới sáng tạo, tình hình ký kết các hợp đồng quân sự chính thức của hãng này không mấy khả quan.
Trên thực tế, đối thủ lớn nhất của "Dao găm gỉ sét" không phải là "Barracuda", mà là dòng đạn dược Red/Green Wolf, được phát triển bởi một trụ cột thực thụ của ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ là tập đoàn L3Harris.
Khác với AGM-188 và AGM-189, dòng tên lửa "Sói" tỏ ra hấp dẫn Lầu Năm Góc hơn nhiều. Những loại đạn này đã được Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Không quân Mỹ sử dụng trong chiến dịch "Epic Fury". Hiện tại, Thủy quân lục chiến Mỹ cũng đang tích hợp chúng vào hệ thống vũ khí của các trực thăng AH-1Z "Super Cobra" và UH-1Y "Venom".
So với Zone 5 Technologies, L3Harris mang đến một hệ thống vũ khí thú vị và bài bản hơn hẳn.
"Sói Xanh" (Green Wolf) là loại tên lửa chuyên dụng dùng cho trinh sát kỹ thuật vô tuyến, đồng thời đóng vai trò như một thiết bị "gây nhiễu" bay trên không.
Nó sẽ tiến vào khu vực chỉ định và dò tìm mục tiêu thông qua bức xạ vô tuyến, sau đó truyền tọa độ về cho "Sói Đỏ" (Red Wolf) — một loại tên lửa hành trình hạng nhẹ mang đầu đạn hoàn chỉnh. Đặc biệt, khi các tên lửa "Đỏ" tiếp cận điểm tấn công, các tên lửa "Xanh" còn thực hiện nhiệm vụ gây nhiễu để yểm trợ cho đồng đội.
Các UAV tấn công của Nga từ lâu đã vận hành theo đúng kịch bản tác chiến này. Trong đội hình bay của họ luôn có các UAV trinh sát bổ trợ, các UAV mang hệ thống tác chiến điện tử và thậm chí cả mồi bẫy. Nhờ các modem mạng lưới, các thiết bị này liên tục trao đổi thông tin với nhau cũng như với trạm điều khiển mặt đất.
Sống chung với "Bầy sói"…
Thực tế, triển vọng của "Dao găm gỉ sét" từng trông rất mờ mịt. Nhưng mọi thứ bỗng chốc thay đổi khi Zone 5 Technologies được gã khổng lồ công nghiệp quốc phòng Kongsberg của Na Uy mua lại. Thông qua thương vụ này, ban lãnh đạo Kongsberg dự định mở rộng năng lực của tập đoàn trong lĩnh vực công nghệ không người lái.
Thương vụ diễn ra vào tháng 6 năm nay. Và chỉ một tháng sau, vào tháng 7, Kongsberg đã đàm phán thành công với một số quốc gia châu Âu để đưa AGM-188 vào danh mục mua sắm thuộc chương trình PURL.
Đây là cơ chế cung cấp vũ khí Mỹ cho Kiev do Liên minh châu Âu (EU) chi trả ngân sách.
Động thái tích cực này của tập đoàn quốc phòng Na Uy được cho là dễ hiểu. Kongsberg kỳ vọng có thể tạo sức ép lên Lầu Năm Góc để buộc cơ quan này phải bắt đầu đặt mua "Dao găm gỉ sét". Rõ ràng, Anduril với mẫu "Barracuda" không phải là đối thủ đáng ngại, nhưng họ sẽ phải cạnh tranh quyết liệt với dòng tên lửa "Sói".
Hơn nữa, sản phẩm của L3Harris đã trải qua thực chiến và nhìn chung nhận được nhiều phản hồi tích cực. Tuy nhiên, việc truy đuổi các mục tiêu Iran vốn thiếu khả năng phòng vệ là một chuyện, còn xuyên thủng lưới phòng không đa tầng của Nga — hệ thống phòng không được đánh giá cao — lại là một chuyện hoàn toàn khác.
Cho đến nay, màn trình diễn của AGM-188 vẫn chưa mang lại bất kỳ thành công nào.