Bài toán cạnh tranh khi đấu thầu rộng rãi chỉ có một nhà thầu dự tại Đức Lập

Gói thầu xây lắp thuộc dự án nâng cấp đường ĐH 17 do Phòng Kinh tế xã Đức Lập làm chủ đầu tư được đấu thầu rộng rãi nhưng chỉ có duy nhất một nhà thầu tham dự.

Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Phòng Kinh tế xã Đức Lập, tỉnh Lâm Đồng thời gian qua đã hoàn tất quy trình tổ chức lựa chọn nhà thầu đối với một gói thầu xây lắp giao thông quy mô lớn sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn xã.

Biên độ giảm giá thấp tại gói thầu hạ tầng giao thông

Cụ thể, ngày 02/06/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Đức Lập đã ký Quyết định số 112/QĐ-KT về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Gói thầu số 01: Thi công xây dựng công trình. Gói thầu này thuộc dự án Nâng cấp đường ĐH17, một công trình hạ tầng giao thông đóng vai trò hoàn thiện mạng lưới liên kết khu vực nội tỉnh. Trước đó, kế hoạch lựa chọn nhà thầu của dự án cũng đã được phê duyệt đồng bộ theo Quyết định số 84/QĐ-KT ngày 10/05/2026, tạo cơ sở pháp lý để triển khai mời thầu rộng rãi trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo số thông báo mời thầu IB2600212573 - 00.

Hồ sơ mời thầu của gói thầu do Công ty TNHH Hoàng Đăng Lâm Đồng lập và được thẩm định độc lập bởi Công ty TNHH Xây dựng đầu tư Vĩnh Lộc. Biên bản mở thầu qua mạng ngày 26/5/2026 ghi nhận hệ thống chỉ có duy nhất một hồ sơ dự thầu là Công ty TNHH Tư vấn đầu tư xây dựng Tân Phong.

Theo Quyết định số 84/QĐ-KT, giá gói thầu được xác định ở mức 4.666.288.000 đồng. Sau quá trình mở thầu và chấm điểm các tiêu chuẩn kỹ thuật, năng lực hành chính, đơn vị trúng thầu được xác định là Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng Tân Phong với mức giá trúng thầu cụ thể là 4.619.729.000 đồng.

Đối chiếu giữa giá trần dự toán và giá trúng thầu thực tế, số tiền tiết kiệm được cho nguồn vốn đầu tư công tại gói thầu này đạt khoảng 46.559.000 đồng. Biên độ giảm giá này tương đương với tỷ lệ xấp xỉ 1%.

1781857341402-703199000672179758-4138090355331074433-75a7d305fcc9d7fe9b4d21bdd327ebfb.jpg
Quyết định số 112/QĐ-KT về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Gói thầu số 01: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án Nâng cấp đường ĐH17, một công trình hạ tầng giao thông đóng vai trò hoàn thiện mạng lưới liên kết khu vực nội tỉnh. (Nguồn MSC)

Lịch sử hoạt động của nhà thầu

Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng Tân Phong có mã số thuế là 2901417385, được thành lập từ ngày 16/08/2011 với quy mô hoạt động thuộc nhóm doanh nghiệp nhỏ. Đăng ký trụ sở chính tại Khối 10, Xã Quỳnh Lưu, Nghệ An. Bản đồ hoạt động đấu thầu của đơn vị này ghi nhận phạm vi trải rộng tại nhiều địa phương như Nghệ An, An Giang, Lâm Đồng, Tây Ninh, Quảng Trị, Phú Thọ, Đồng Tháp và TP HCM.

Tính đến thời điểm tháng 06/2026, doanh nghiệp đã tham gia tổng cộng 46 gói thầu trên phạm vi toàn quốc, trong đó trúng 33 gói, trượt 11 gói, 1 chưa có kết quả, 1 gói đã bị huỷ. Tổng giá trị các gói thầu mà doanh nghiệp từng trúng (bao gồm cả danh nghĩa độc lập và liên danh) đạt khoảng 204.390.882.582 đồng.

Góc nhìn chuyên gia về tính cạnh tranh và trách nhiệm giám sát

Phân tích về hiện tượng các gói thầu rộng rãi qua mạng nhưng chỉ có một doanh nghiệp tham gia, Luật sư Nguyễn Văn Lập thuộc Đoàn Luật sư TP HCM nhận định, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 thiết lập quy trình hệ thống điện tử nhằm mục đích tối cao là xóa bỏ các rào cản địa lý, tăng cường tối đa tính cạnh tranh để chọn được nhà thầu tối ưu nhất cho ngân sách. Khi một gói thầu hạ tầng giao thông công cộng được phát hành rộng rãi nhưng biên độ giảm giá chỉ dừng lại ở mức xấp xỉ 1% do tình trạng duy nhất một hồ sơ độc diễn, các cơ quan hậu kiểm cần lưu tâm xem xét kỹ lưỡng tính hợp lý của các tiêu chí kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu, nhằm bảo đảm không xuất hiện các điều kiện mang tính khu biệt, hạn chế sự tiếp cận của các nhà thầu năng lực khác.

Dưới góc nhìn quản lý kinh tế đầu tư công, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhấn mạnh, Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý và nâng cao hiệu quả dòng vốn đầu tư công đã quy định rất rõ về trách nhiệm giải trình của người đứng đầu chủ đầu tư. Việc xác định giá gói thầu phải bảo đảm tính đúng, tính đủ chi phí và tối ưu hóa tối đa dòng vốn công.

QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM CẠNH TRANH TRONG ĐẤU THẦU

Điều 6 Luật Đấu thầuĐiều 4 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định về tính độc lập giữa các bên để tránh tình trạng "vừa đá bóng, vừa thổi còi". Cụ thể, nhà thầu dự thầu phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với: Chủ đầu tư, bên mời thầu; Nhà thầu tư vấn lập, thẩm định hồ sơ mời thầu; Nhà thầu tư vấn đánh giá hồ sơ dự thầu, thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu.

Định nghĩa "độc lập về tài chính" được cụ thể hóa là: Không cùng thuộc một cơ quan hoặc tổ chức trực tiếp quản lý đối với đơn vị sự nghiệp; Không có cổ phần hoặc vốn góp của nhau trên 30%; Không cùng có cổ phần hoặc vốn góp trên 20% của một tổ chức khác. Quy định này nhằm đảm bảo mọi nhà thầu khi tham gia vào thị trường đều có cơ hội ngang nhau, không có sự ưu ái ngầm giữa đơn vị quản lý và đơn vị thực thi.

Năm 2026, với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính, các chủ đầu tư tại 34 tỉnh/thành phố và các xã phải thực hiện rà soát nghiêm ngặt danh sách cổ đông của các nhà thầu. Nếu phát hiện nhà thầu có mối quan hệ sở hữu chéo với đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu đó sẽ bị loại ngay lập tức. Đây là lá chắn pháp lý quan trọng để ngăn chặn các "sân sau" của những người có thẩm quyền trong việc thâu tóm các gói thầu địa phương, bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Xây dựng Công trình T&T trúng gói sửa đường hơn 2,4 tỷ tại xã Cư Jút

Công ty TNHH MTV Xây dựng Công trình T&T một mình dự thầu và trúng gói thầu xây lắp giao thông hơn 2,4 tỷ đồng tại xã Cư Jút với tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 1%.

Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, ngày 05/06/2026, trưởng phòng Kinh tế xã Cư Jút đã ký Quyết định số 218/QĐ-KT phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng cho gói thầu xây dựng thuộc công trình sửa chữa, cải tạo tuyến đường thôn 8 Tâm Thắng đi Buôn Trum xã Cư Jút. Đơn vị được phê duyệt trúng thầu là một pháp nhân quen thuộc đóng ngay trên địa bàn.

Hiệu quả ngân sách từ gói thầu rộng rãi

Xã Đức Lập: Trong một ngày chỉ định 2 gói thầu xây lắp với tỷ lệ tiết kiệm 0%

Cùng ngày 03/06/2026, Công ty Tân Phong được Phòng Kinh tế xã Đức Lập chỉ định liên tiếp hai gói thầu xây lắp hạ tầng với tỷ lệ tiết kiệm ngân sách đạt 0%.

Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động đầu tư công hạ tầng tại các địa phương trong giai đoạn năm 2025 và năm 2026 đang được siết chặt nhằm nâng cao tối đa hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách chi thường xuyên. Cơ chế kiểm soát tài chính nghiêm ngặt đòi hỏi các đơn vị gọi thầu phải tối ưu hóa từng đồng vốn công chi ra.

Tuy nhiên, số liệu công khai trên hệ thống Mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, việc triển khai quy trình chỉ định thầu rút gọn tại một số cơ sở vẫn ghi nhận những kết quả có tỷ lệ tiết kiệm tài chính ở mức 0 đồng. Điển hình là trường hợp hai gói thầu xây lắp giao thông và hạ tầng đô thị vừa được phê duyệt trong cùng một ngày tại địa bàn xã Đức Lập, tỉnh Lâm Đồng.

Bảo Vinh chỉ định thầu 1,64 tỷ cho Công ty Lê Huỳnh, tiết kiệm hơn 86 triệu đồng

Công ty Lê Huỳnh trúng thầu gói xây lắp tại phường Bảo Vinh với giá hơn 1,6 tỷ đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm ngân sách xấp xỉ 5% so với giá dự toán được duyệt.

Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Văn phòng HĐND và UBND phường Bảo Vinh, TP Đồng Nai vừa hoàn tất thủ tục lựa chọn nhà thầu cho dự án sửa chữa, chỉnh trang công sở công vụ trên địa bàn. Việc triển khai gói thầu được thực hiện dựa trên hệ thống văn bản pháp lý chặt chẽ, bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả kinh tế trong hoạt động đầu tư công cấp cơ sở.

Hiệu quả tiết kiệm ngân sách từ gói thầu sửa chữa công sở tại phường Bảo Vinh