Theo Sở Xây dựng TP HCM, trên địa bàn thành phố hiện vẫn còn 22 điểm tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc giao thông. Trong đó, tại khu vực Bình Dương (cũ), tình trạng ùn ứ thường xuyên xảy ra trên các trục giao thông huyết mạch như Quốc lộ 13, đường Mỹ Phước – Tân Vạn, ĐT.743, ĐT.747, đặc biệt ở những khu vực tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp.

Trong khi đó, tại khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ), vào các dịp lễ, Tết và kỳ nghỉ dài ngày, nhiều tuyến đường, nhất là Quốc lộ 51, thường xuyên xảy ra ùn tắc cục bộ.

Ngoài ra, sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, hiện TP HCM đang quản lý hơn 12,7 triệu phương tiện giao thông, gồm trên 1,4 triệu ô tô và khoảng 11,3 triệu xe máy. Sự gia tăng nhanh của phương tiện cá nhân tiếp tục tạo áp lực rất lớn lên hệ thống hạ tầng giao thông đô thị vốn đã quá tải.

Nhu cầu đỗ xe tại khu vực trung tâm luôn ở mức cao, trong khi hệ thống bãi đỗ xe ngầm, nổi và nhiều tầng còn thiếu hụt nghiêm trọng. Tình trạng chiếm dụng vỉa hè, lòng đường để đỗ xe diễn ra phổ biến, làm thu hẹp mặt đường và gia tăng nguy cơ kẹt xe.

Bên cạnh đó, công tác quy hoạch đô thị còn nhiều bất cập khi tỉ lệ đất dành cho giao thông và công trình công cộng chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.

Với cấu trúc đô thị hướng tâm, phần lớn việc làm chất lượng cao cùng hệ thống trường đại học, bệnh viện tuyến cuối, trung tâm tài chính – thương mại, hành chính và các khu công nghiệp, khu chế xuất vẫn tập trung trong lõi đô thị. Điều này buộc người dân ở khu vực ven đô phải di chuyển vào trung tâm mỗi ngày, khiến áp lực giao thông ngày càng gia tăng.

Tình trạng ùn tắc còn trầm trọng hơn trong bối cảnh nhiều dự án giao thông trọng điểm đồng loạt thi công, phải rào chắn mặt đường như nút giao An Phú, Mỹ Thủy, nút giao Tân Vạn thuộc Vành đai 3 TP HCM…

Để kéo giảm ùn tắc, về giải pháp công trình, giai đoạn 2025 – 2030, TP HCM dự kiến ưu tiên đầu tư 77 công trình, dự án với tổng vốn gần 1,8 triệu tỷ đồng. Nhiều dự án trọng điểm được kỳ vọng hoàn thành trong giai đoạn 2026 – 2028 như Vành đai 3, Vành đai 2, cao tốc TP HCM – Mộc Bài, cao tốc TP HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành…

Đối với đường sắt đô thị, thành phố ưu tiên đầu tư 6 tuyến metro quan trọng đến năm 2030, gồm: Metro số 2 (đoạn Bến Thành – Tham Lương), Metro số 2 (đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm), Metro Bến Thành – Cần Giờ, Metro Thành phố mới Bình Dương – Suối Tiên, Metro Thủ Dầu Một – TP HCM, tuyến Thủ Thiêm – Long Thành và Metro số 6 (giai đoạn 1).

Song song đó, TP HCM đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý giao thông, mở rộng mô hình điều khiển giao thông theo mạng lưới, đầu tư nâng cấp Trung tâm giám sát và điều khiển giao thông thông minh, lắp đặt thêm hệ thống camera giám sát tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để xử phạt vi phạm.

Về lâu dài, thành phố sẽ điều chỉnh quy hoạch đô thị theo hướng phát triển đồng đều, phân tán chức năng, giảm áp lực cho khu vực trung tâm. Trong đó, việc nghiên cứu di dời trường học, bệnh viện và khu công nghiệp ra khỏi lõi đô thị được xem là giải pháp quan trọng, mang tính bền vững nhằm giải bài toán ùn tắc giao thông tại TP HCM.