Giữa núi rừng Tây Nguyên có "trái tim năng lượng" nhà máy nằm sâu 600m trong lòng núi. Đó là nơi sản sinh ra 87,6 tỷ kWh điện sạch suốt 9.663 ngày qua.
Nằm ở cao trình 309m, đây là nơi đặt tổ hợp các tổ máy phát điện công nghệ tiến tiến thuộc Nhà máy thủy điện Ialy - công trình thủy điện lớn nhất trên dòng sông Sê San, và lớn thứ ba tại Việt Nam.
Ảnh về hồ chứa nước của Nhà máy thủy điện Ialy. Nguồn: Thành Trung/BNEWS/TTXVN
Theo thông tin cập nhập mới nhất từ EVN, Nhà máy thủy điện Ialy đã phát điện liên tục từ tháng 5/2000 đến 15/10/2026 (khoảng 9.663 ngày), đưa lên lưới điện quốc gia tổng 87,6 tỷ kWh điện sạch.
Trong 25 năm vận hành trọn vẹn từ 2001 đến 2025, sản lượng bình quân khoảng 3,39 tỷ kWh mỗi năm, gần với mức thiết kế 3,68 tỷ kWh.
Sản lượng cũng theo sát nhịp mùa mưa Tây Nguyên: Bình quân tháng 9 và tháng 10 đạt khoảng 383 và 392 triệu kWh, hơn gấp đôi mức 166 triệu kWh của tháng 2 hàng năm.
Cú nâng cấp 6.398 tỷ đồng
Nhà máy thủy điện Ialy khởi công năm 1993, hoàn thành năm 2003, gồm 4 tổ máy với tổng công suất 720 MW và sản lượng thiết kế bình quân 3,68 tỷ kWh mỗi năm.
Hai thập kỷ sau ngày hoàn thành, Ialy được "đánh thức" thêm một lần nữa. Dự án Ialy mở rộng gồm 2 tổ máy, mỗi tổ 180 MW, tổng công suất 360 MW, tổng mức đầu tư khoảng 6.398 tỷ đồng.
Nhà máy thủy điện Ialy nằm giữa không gian núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ. Ảnh: ST
Về công nghệ, EVN cùng Tập đoàn Andritz Hydro của Áo tổ chức thử nghiệm mô hình thủy lực tuabin, bước được đánh giá có vai trò quan trọng để quyết định hiệu quả đầu tư.
Dự án còn nhận được sự đồng hành chiến lược từ EU trong khuôn khổ hợp tác chuyển dịch năng lượng bền vững.
Tiến độ thi công là câu chuyện đáng chú ý. Dự án khởi công từ giữa năm 2021, và tổ máy 1 hòa lưới lúc 4h38 ngày 26/11/2024, chỉ sau gần 3 năm triển khai. Chưa đầy tháng rưỡi sau, tổ máy 2 đóng điện hòa lưới lúc 20h28 ngày 13/12/2024, vượt tiến độ 18 ngày. Kết quả này rút ngắn khoảng 3 tháng so với thông thường.
Nhờ vậy, quy mô toàn công trình nâng lên 6 tổ máy, tổng công suất 1.080 MW, đưa Ialy vào nhóm ba nhà máy thủy điện lớn nhất cả nước.
Hai hạng mục ấn tượng của Ialy
Đến thăm Nhà máy thủy điện Ialy, có hai hạng mục không thể bỏ qua.
Hạng mục thứ nhất và cũng là điểm đắt giá nhất của Ialy lại ẩn mình sâu trong lòng núi. Để đặt chân tới gian máy ngầm ở cao trình 309m, người ta phải di chuyển qua một đường hầm xuyên núi dài hơn 600m.
Đây là nơi bố trí các tổ máy phát điện cùng toàn bộ hệ thống thiết bị công nghệ hoạt động bền bỉ và trơn tru để mỗi ngày cấp 9 triệu kWh cho lưới điện quốc gia (lũy kế đạt 87,6 tỷ kWh điện sạch từ tháng 5/2000 đến 15/10/2026). Tất cả đi ra từ một không gian nằm giữa lòng núi.
Nơi đây cũng ghi dấu ấn đặc biệt khi là công trình thủy điện duy nhất tại Việt Nam sở hữu hệ thống cáp dầu 500 kV.
Tiếp đến là hồ chứa nước khổng lồ, nằm nép mình đằng sau con đập, với diện tích mặt nước 64,5 km² - rộng gấp hơn 10 lần Hồ Tây - và độ sâu trung bình khoảng 16 m. Với dung tích chạm ngưỡng 1,03 tỷ m³.
Nhờ có "túi nước" khổng lồ điều tiết dòng chảy, nguồn nước dồi dào của mùa mưa được biến thành điện, góp phần giữ nhịp cho hệ thống điện quốc gia, đặc biệt vào những tháng nhu cầu và nguồn nước đều tăng cao.
Hồ Ialy còn mang lại nhiều giá trị ngoài điện. Theo Cổng thông tin Gia Lai, đây là điểm du lịch sinh thái với cảnh sắc nên thơ, hùng vĩ, đồng thời là nguồn cung cấp nước và thủy sản cho người dân tỉnh.
Nhà máy Thủy điện Ialy không chỉ là một biểu tượng kiến trúc kỳ vĩ giữa núi rừng Tây Nguyên mà còn mang ý nghĩa chiến lược toàn diện trên nhiều phương diện như năng lượng, trị thủy, du lịch sinh thái, góp phần thay đổi toàn diện diện mạo đời sống cho đồng bào nơi đây.
Tham khảo: EVN
