Kể từ ngày 16/10/2026,i Nghị định số 390/2026/NĐ-CP của Chính phủ bắt đầu có hiệu lực thi hành. Văn bản này sửa đổi, bổ sung hàng loạt điều khoản trọng yếu của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP (từng được sửa đổi bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP), thiết lập cơ chế giám sát dòng tiền chặt chẽ hơn đối với các giao dịch mua bán, đồng thời tạo bước ngoặt cởi trói thủ tục hành chính cho mảng vàng trang sức, mỹ nghệ.
Hạ ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt xuống 5 triệu đồng/ngày
Thay đổi tác động trực tiếp và rộng rãi nhất đến người dân cùng các doanh nghiệp kim hoàn nằm ở Khoản 4 Điều 1 Nghị định 390/2026/NĐ-CP (sửa đổi Khoản 10 Điều 4 Nghị định 24/2012/NĐ-CP). Theo quy định mới, mọi giao dịch thanh toán mua, bán vàng có giá trị từ 5 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng bắt buộc phải thực hiện thông qua các phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt.
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
So với quy định trước đây tại Nghị định 232/2025/NĐ-CP vốn đặt ngưỡng kiểm soát ở mức 20 triệu đồng/ngày, quy chuẩn mới đã kéo giảm ngưỡng giá trị tới 4 lần. Với mức giá vàng hiện hành, chỉ cần mua hoặc bán từ nửa chỉ vàng trở lên, giao dịch đã chạm ngưỡng 5 triệu đồng và buộc phải chuyển khoản, quét mã QR hoặc dùng thẻ ngân hàng.
Đáng chú ý, điều luật ràng buộc chặt chẽ theo tiêu chí tổng giá trị "trong ngày" của "một khách hàng", nhằm ngăn ngừa việc chia nhỏ giá trị giao dịch bằng tiền mặt trong cùng một ngày để né tránh quy định.
Bên cạnh việc hạ ngưỡng giá trị, nghị định mới cũng mở rộng phương thức thanh toán. Thay vì quy định cứng nhắc là "thông qua tài khoản thanh toán của khách hàng và doanh nghiệp mở tại ngân hàng" như trước, văn bản mới dùng cụm từ khái quát "bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật", tạo điều kiện áp dụng đa dạng các công cụ thanh toán số tiện lợi hiện nay.
Bãi bỏ điều kiện kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ
Bước chuyển mang tính đột phá thứ hai trong Nghị định 390/2026/NĐ-CP là chính thức xác định: hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua, bán vàng trang sức, mỹ nghệ không còn là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Trước thời điểm 16/10/2026, các cơ sở sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ bắt buộc phải được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất mới được phép hoạt động. Theo quy định mới tại Điều 6 và Điều 7 của Nghị định 390, hàng loạt rào cản hành chính đã được dỡ bỏ hoàn toàn:
Bãi bỏ toàn bộ các Điều 5, 6, 7, 8 và 9 của Nghị định 24/2012/NĐ-CP về điều kiện, trách nhiệm sản xuất, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ.
Bãi bỏ thẩm quyền cấp, sửa đổi, bổ sung, thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất của Ngân hàng Nhà nước, đồng thời hủy bỏ quy định xử phạt đối với hành vi sản xuất khi chưa có giấy phép này.
Các giấy chứng nhận đã cấp trước đây chính thức hết hiệu lực điều kiện. Ngân hàng Nhà nước chấm dứt việc thụ lý, giải quyết đối với các bộ hồ sơ xin cấp mới hoặc sửa đổi giấy chứng nhận đang tồn đọng và thực hiện thông báo trả lại cho tổ chức, cá nhân.
Nhà nước chỉ duy trì cơ chế cấp phép quản lý chặt chẽ đối với hai phân khúc cốt lõi: sản xuất vàng miếng và kinh doanh mua, bán vàng miếng.
Chuyển từ "tiền kiểm" cấp phép sang "hậu kiểm" toàn diện
Thay vì cơ chế "tiền kiểm" bằng giấy chứng nhận như trước, Nhà nước chuyển hướng sang siết chặt "hậu kiểm" và chuẩn hóa trách nhiệm tuân thủ pháp luật chuyên ngành.
Khoản 3 Điều 1 Nghị định 390/2026/NĐ-CP quy định rõ: các tổ chức, cá nhân sản xuất, gia công, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ có nghĩa vụ tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống pháp luật về tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, công tác đo lường, ghi nhãn hàng hóa, niêm yết giá công khai, xuất hóa đơn chứng từ hợp pháp, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, an toàn phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và đặc biệt là các quy định về phòng, chống rửa tiền.
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Nghị định mới được kỳ vọng sẽ vừa thúc đẩy tính minh bạch của thị trường tài chính, phòng ngừa rửa tiền và buôn lậu vàng, vừa tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục để ngành kim hoàn trong nước chủ động mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh.
