Việt Nam đang đứng trước yêu cầu nâng cao giá trị trong sản xuất, khi năng lực thiết kế, kỹ thuật và đổi mới sáng tạo ngày càng có ý nghĩa đối với sức cạnh tranh. Trong bối cảnh đó, AI công nghiệp và công nghệ bản sao ảo được kỳ vọng hỗ trợ doanh nghiệp trong nước phát triển sản phẩm, cải tiến quy trình và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Đây là những nội dung được thảo luận tại Diễn đàn 3DEXPERIENCE Vietnam 2026, diễn ra ngày 4/11 tại Hà Nội do Dassault Systèmes, tập đoàn công nghệ Pháp tổ chức.
Đây là lần đầu tiên diễn đàn được tổ chức tại Việt Nam, tập trung thảo luận cách AI công nghiệp và công nghệ Bản sao số tạo sinh (Generative Virtual Twin) có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong nước chuyển dịch từ mô hình sản xuất chủ yếu dựa trên lắp ráp sang những lĩnh vực mang lại giá trị cao hơn như thiết kế, kỹ thuật và đổi mới sáng tạo, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong cuộc phỏng vấn tại sự kiện, ông Samson Khaou, Phó Chủ tịch Điều hành khu vực châu Á - Thái Bình Dương của tập đoàn, nhấn mạnh rằng việc ứng dụng AI cần đi cùng xây dựng năng lực riêng của doanh nghiệp. Khi dữ liệu và kinh nghiệm sản xuất được tích lũy, hệ thống hóa và khai thác, chúng có thể trở thành nền tảng cho lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Sức hút từ đà phát triển của Việt Nam
Ông Samson Khaou cho biết tập đoàn muốn các khách hàng và đối tác trong khu vực trực tiếp cảm nhận sức sống của kinh tế Việt Nam, cùng sự nhất quán của các chính sách đang tạo điều kiện cho ngành sản xuất phát triển. Đây cũng là lý do doanh nghiệp thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm giữa Việt Nam với các thị trường khác ở Đông Nam Á và Australia.
“Trong ba quý vừa qua, hoạt động kinh doanh của chúng tôi cũng tăng trưởng 30%. Kết quả này gắn với đà phát triển năng động tại Việt Nam”, ông Khaou cho biết. Phát biểu cho thấy đánh giá tích cực của lãnh đạo tập đoàn đối với thị trường, dù ông chưa nêu cụ thể phạm vi thị trường của mức tăng trưởng này.
ông Samson Khaou, Phó Chủ tịch Điều hành khu vực châu Á - Thái Bình Dương Dassault Systèmes
Ở góc độ hợp tác công nghiệp, ông Jean-Alexandre Egea, Tham tán Kinh tế, Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam, nhận định cơ hội đang mở rộng sang các hoạt động có giá trị gia tăng cao như thiết kế, kỹ thuật và sản xuất tiên tiến. Theo ông, sự chuyển dịch này tạo thêm triển vọng hợp tác giữa Việt Nam và Pháp trong các lĩnh vực công nghệ.
Đối với Dassault Systèmes, một trọng tâm tại Việt Nam là hợp tác với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC). Ông Khaou cho biết đầu năm nay, tập đoàn đã khai trương Trung tâm Xuất sắc và phòng thí nghiệm bản sao ảo tại NIC. Quan hệ hợp tác được triển khai theo ba nội dung cam kết, gắn với tăng trưởng kinh tế, phát triển nhân lực và chuyển đổi số.
Cụ thể, tập đoàn cam kết hỗ trợ tăng trưởng kinh tế Việt Nam; cùng NIC xây dựng thế hệ nhân lực số tiếp theo; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành sản xuất. Theo ông Khaou, đội ngũ mới cần được trang bị kiến thức ngành và chuẩn bị khả năng làm chủ AI công nghiệp, qua đó đóng góp vào năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Nâng giá trị sản xuất từ thiết kế và mô phỏng
Theo ông Samson Khaou, công nghệ bản sao ảo đã được các nhà sản xuất tại Việt Nam ứng dụng để xây dựng mô hình sản phẩm và quy trình. Doanh nghiệp có thể thiết kế, mô phỏng, thử nghiệm trên môi trường ảo trước khi triển khai thực tế. Với nhà máy, quy trình sản xuất có thể được xác định và kiểm tra trước khi bắt đầu vận hành.
Việc kết hợp bản sao ảo với AI công nghiệp mở rộng khả năng khai thác những tri thức và bí quyết được tích lũy trong các mô hình này. Ông Khaou cho biết AI có thể hỗ trợ doanh nghiệp tạo thêm phương án để cân đối chi phí và tính bền vững. Với Việt Nam, hướng đi đó tạo điều kiện phát triển năng lực thiết kế, kỹ thuật và cải tiến sản xuất.
Khả năng thử nghiệm trước khi triển khai cũng được đặt ra với các dự án hạ tầng. Tại diễn đàn, ông Pierre Barnabé, Giám đốc Vận hành Dassault Systèmes, đề cập việc mô phỏng phương án điều phối hành khách tại nhà ga hoặc sử dụng tài nguyên trong khu công nghiệp. Các kết quả có thể hỗ trợ lựa chọn phương án và hạn chế điều chỉnh khi xây dựng.
Ông Pierre Barnabé, Giám đốc Vận hành Dassault Systèmes
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, ông Khaou đặc biệt lưu ý yêu cầu đưa tính bền vững vào giai đoạn thiết kế. Bản sao ảo có thể hỗ trợ lựa chọn vật liệu, đáp ứng tiêu chí về trọng lượng và tính toán khả năng tái chế khi sản phẩm kết thúc vòng đời. Việc giảm chất thải cũng cần được dự liệu ngay từ đầu.
Theo ông, các phương án do AI tạo ra phải có độ chính xác phù hợp và cơ sở kiểm chứng trong công nghiệp để hỗ trợ quyết định. Khi những yêu cầu này được đáp ứng, doanh nghiệp có thêm thông tin để lựa chọn thiết kế và tổ chức sản xuất. Khả năng khai thác yếu tố bền vững được ông nhìn nhận là một hướng nâng sức cạnh tranh xuất khẩu của Việt Nam.
Tuy nhiên, hiệu quả ứng dụng còn phụ thuộc vào bài toán cụ thể mà doanh nghiệp muốn giải quyết. Một phương án cải tiến cần được xem xét cùng yêu cầu kỹ thuật, chi phí và điều kiện triển khai. Vì vậy, việc phát triển năng lực đánh giá, lựa chọn và ứng dụng kết quả có vai trò quan trọng trong quá trình đưa AI vào sản xuất.
Dữ liệu, nhân lực và bí quyết quyết định lợi thế dài hạn
Để khai thác AI công nghiệp, khuyến nghị đầu tiên của ông Samson Khaou dành cho các nhà sản xuất Việt Nam là xây dựng nền tảng số để tập hợp dữ liệu. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp có thể kết nối tri thức và bí quyết chuyên môn, từng bước phát triển tài sản trí tuệ riêng. Theo ông, đây là nguồn lực tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.
Các kết quả thiết kế, mô phỏng và kinh nghiệm kỹ thuật cần được tích lũy để tiếp tục phục vụ những lần cải tiến sau. Khi dữ liệu được tổ chức và khai thác hiệu quả, doanh nghiệp có thêm cơ sở nâng năng lực phát triển sản phẩm, hoàn thiện quy trình. Giá trị của công nghệ vì thế gắn với khả năng chuyển kinh nghiệm thực tế thành nguồn lực sử dụng lâu dài.
Ở góc độ doanh nghiệp cơ khí, PGS.TS Nguyễn Chỉ Sáng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Cơ khí Việt Nam, nhấn mạnh đầu tư công nghệ cần xuất phát từ nhu cầu và khả năng làm chủ bí quyết. Với các công trình hạ tầng, năng lực vận hành, bảo hành và bảo trì còn ảnh hưởng đến chi phí trong suốt vòng đời. Điều này đặt ra yêu cầu xem xét đầu tư cùng khả năng phát triển đội ngũ trong nước.
Về nhân lực, ông Khaou cho rằng doanh nghiệp cần chuẩn bị đội ngũ có thể vận dụng AI vào công việc chuyên môn. Dassault Systèmes đang phát triển quan hệ với các trường đại học, hướng tới đào tạo kỹ sư trực tiếp triển khai giải pháp tại doanh nghiệp. Kiến thức ngành và kỹ năng ứng dụng cần được kết nối để đáp ứng yêu cầu thực tế.
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông giới thiệu hướng hỗ trợ thông qua Virtual Companion, hay người đồng hành ảo. Công cụ này được định hướng tích hợp tri thức và bí quyết của doanh nghiệp, giúp kỹ sư mới tiếp cận kinh nghiệm chuyên gia. Ông kỳ vọng sự hỗ trợ đó có thể nâng mức độ thành thạo của nhân sự, đồng thời giúp doanh nghiệp tiếp tục phát triển năng lực.
Cùng với việc tích lũy tri thức, lãnh đạo Dassault Systèmes nhấn mạnh nhu cầu bảo vệ tài sản trí tuệ của các nhà sản xuất Việt Nam. Ông đề xuất hoàn thiện chính sách và tăng cường bảo hộ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong nước cũng như doanh nghiệp nước ngoài muốn mở rộng hoạt động, đầu tư nhân lực tại Việt Nam.
Ở góc độ cơ quan quản lý Nhà nước, TS Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC, Bộ Tài chính), nhìn nhận ưu tiên hàng đầu là hỗ trợ doanh nghiệp trong nước chủ động ứng dụng, làm chủ công nghệ cũng như tự phát triển những sản phẩm công nghiệp mới.
Phó Giám đốc NIC đưa ra 3 nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, nâng cao sức mạnh doanh nghiệp nội địa, cụ thể là tập trung nguồn lực phát triển các doanh nghiệp công nghệ trong nước. Thứ hai, thắt chặt sự hợp tác giữa "ba nhà" - Nhà nước - Trường đại học - Doanh nghiệp, trong đó Nhà nước đóng vai trò kiến tạo và hỗ trợ. Cuối cùng, các cơ quan Trung ương và địa phương cần đưa ra các bài toán đủ lớn kèm nguồn lực tương ứng, tạo không gian thực chiến để doanh nghiệp giải quyết và trưởng thành về công nghệ.
Dassault Systèmes là tập đoàn công nghệ Pháp tiên phong phát triển thế giới ảo từ năm 1981. Thông qua nền tảng 3DEXPERIENCE tích hợp tác nhân AI và công nghệ bản sao ảo dựa trên khoa học, tập đoàn hỗ trợ 390.000 khách hàng thuộc nhiều quy mô, ngành nghề hợp tác phát triển các giải pháp đổi mới sáng tạo bền vững.
Tại Việt Nam, Dassault Systèmes đã ký kết hợp tác chiến lược với Tập đoàn Vingroup nhằm thúc đẩy chuyển đổi số vào tháng 12/2020. Theo thỏa thuận, Vingroup hợp tác với Dassault Systèmes để ứng dụng nền tảng 3DEXPERIENCE trong các lĩnh vực như chuyển đổi công nghiệp (VinFast và VinSmart) và chuyển đổi xây dựng (Vinhomes).
