Nằm trong Vườn quốc gia Carlsbad Caverns, bang New Mexico, Hang Lechuguilla từng bị xem là một hang nhỏ, gần như không đáng chú ý. Mọi chuyện thay đổi vào năm 1986, khi các nhà thám hiểm đào xuyên qua lớp đá vụn và phát hiện một hệ thống đường hầm khổng lồ phía dưới. Từ đó, Lechuguilla trở thành một trong những hang động nổi tiếng nhất thế giới về chiều dài, độ sâu và sự phong phú của khoáng vật.

Ảnh: geologyscience

Đến nay, các nhà thám hiểm đã lập bản đồ hơn 145 dặm, tương đương khoảng 233 km, đường hầm trong hang; độ sâu đạt khoảng 489 m. Điều đặc biệt là con số này chưa chắc phải điểm cuối, bởi những luồng không khí thay đổi theo áp suất khí quyển cho thấy vẫn còn những phần hang chưa được khám phá.

Nhưng kích thước chưa phải điều khiến Lechuguilla trở nên nổi tiếng. Bên trong hang tồn tại một “bảo tàng khoáng vật” tự nhiên với những dạng địa chất hiếm gặp. Có những chùm thạch cao (gypsum chandeliers) dài tới khoảng 6 m buông xuống từ trần hang, những “sợi tóc” và “bộ râu” thạch cao, các tinh thể selenite, ngọc trai hang động, những cấu trúc hydromagnesite giống bong bóng và nhiều dạng thạch nhũ kỳ lạ. Một số cấu trúc được xem là gần như độc nhất trong thế giới hang động.

Ảnh: sciencephotogallery

Nguồn gốc của Lechuguilla cũng đặc biệt. Khác với nhiều hang động hình thành chủ yếu do nước mưa có tính axit nhẹ hòa tan đá vôi từ trên xuống, hệ thống hang ở đây chịu ảnh hưởng mạnh của axit sulfuric. Hydrogen sulfide từ các tầng chứa dầu khí cổ xưa phía dưới có thể đã hòa vào nước ngầm, tạo thành axit sulfuric và ăn mòn đá vôi từ bên dưới. Chính quá trình này góp phần tạo nên mạng lưới hang rộng lớn và những lớp khoáng vật bất thường.

Lechuguilla còn khiến các nhà sinh học đặc biệt quan tâm. Trong bóng tối gần như tuyệt đối, những vi khuẩn hóa tổng hợp hiếm gặp có thể lấy năng lượng từ sulfur, sắt và mangan. Một số vi sinh vật thậm chí có tiềm năng cung cấp những hợp chất hữu ích cho y học. Hang động vì thế không chỉ là phòng thí nghiệm của địa chất mà còn là một hệ sinh thái cực kỳ biệt lập.

Ảnh: mymodernmet

Điều đáng chú ý là Lechuguilla không mở cửa cho du lịch đại chúng. Việc tiếp cận bị giới hạn cho các nhóm nghiên cứu khoa học, khảo sát, thám hiểm được phê duyệt và hoạt động quản lý của Công viên Quốc gia. Lý do rất đơn giản: chỉ một bước chân sai chỗ cũng có thể phá hủy những cấu trúc khoáng vật đã mất hàng nghìn năm để hình thành.

Vì thế, Lechuguilla giống một thế giới bị khóa kín dưới sa mạc hơn là một điểm tham quan. Càng khám phá, con người càng nhận ra rằng bên dưới một vùng đất tưởng như khô cằn vẫn tồn tại một vũ trụ riêng, nơi nước, axit, khoáng vật và vi sinh vật âm thầm tạo nên những cảnh quan kỳ dị mà ánh sáng mặt trời chưa từng chạm tới.