Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 267/2026/NĐ-CP (chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026), thiết lập hành lang pháp lý toàn diện về xử lý kỷ luật và trách nhiệm bồi thường thiệt hại đối với các hành vi gây lãng phí. Điểm đáng chú ý trong văn bản này là cơ chế cưỡng chế khấu trừ trực tiếp vào thu nhập và lương hưu hàng tháng đối với những cá nhân cố tình trốn tránh nghĩa vụ khắc phục hậu quả.
Khấu trừ 20% lương hưu
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Theo quy định tại điểm b khoản 7 Điều 26 của Nghị định 267/2026/NĐ-CP, khi người có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do hành vi gây lãng phí cố tình trì hoãn hoặc tìm cách trốn tránh thực hiện, người đứng đầu cơ quan, tổ chức ra quyết định bồi thường sẽ căn cứ vào tình hình thực tế để áp dụng các biện pháp thu hồi kiên quyết.
Cụ thể, đối với những người đã nghỉ hưu nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ bồi thường, cơ quan chức năng có thẩm quyền có thể phối hợp chặt chẽ với cơ quan bảo hiểm xã hội để tiến hành trừ dần 20% lương hưu hàng tháng. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng cào bằng cho tất cả các trường hợp nghỉ hưu mà chỉ nhắm đến nhóm đối tượng có hành vi chây ì, cố tình trốn tránh nghĩa vụ tài chính theo quyết định đã ban hành.
Thời hạn bồi thường và các điều kiện nộp nhiều lần
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Về nguyên tắc chung, khoản 1 Điều 26 Nghị định quy định người có nghĩa vụ phải hoàn tất việc bồi thường thiệt hại một lần trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định chính thức, trừ các trường hợp được phép chia nhỏ thời hạn nộp theo quy định.
Đối với những khoản bồi thường lớn, pháp luật cho phép cá nhân được nộp tiền thành nhiều lần nếu đáp ứng đủ các điều kiện: giá trị bồi thường từ 15 triệu đồng trở lên, bản thân đang gặp khó khăn đặc biệt về kinh tế và có đơn đề nghị bằng văn bản. Tùy thuộc vào hoàn cảnh cụ thể, thời hạn nộp nhiều lần được ấn định tối đa là 12 tháng, hoặc có thể kéo dài lên đến 24 tháng đối với người thuộc hộ nghèo, cận nghèo hoặc đang điều trị bệnh hiểm nghèo.
Bên cạnh đó, đối với những trường hợp chưa hoàn thành nghĩa vụ bồi thường mà chuẩn bị chuyển công tác, thôi việc hoặc nghỉ hưu, người đứng đầu cơ quan, tổ chức có trách nhiệm yêu cầu người đó phải thanh toán dứt điểm phần kinh phí còn thiếu ngay trước thời điểm giải quyết các thủ tục liên quan.
Chính sách hỗ trợ giãn, hoãn thời hạn bồi thường trong trường hợp đặc biệt
Nhằm đảm bảo tính nhân văn và phù hợp với thực tế đời sống của người lao động, Nghị định 267/2026/NĐ-CP cũng mở ra cơ chế tạm hoãn nộp tiền bồi thường đối với các hoàn cảnh ngặt nghèo.
Biện pháp tạm hoãn được xem xét áp dụng cho những người đang điều trị nội trú tại bệnh viện, hộ nghèo, cận nghèo, lao động nữ đang trong thời gian nghỉ thai sản, hoặc người đang bị tạm giữ, tạm giam phục vụ công tác điều tra. Thời gian tạm hoãn thông thường kéo dài không quá 6 tháng, riêng đối với lao động nữ nghỉ thai sản sẽ được kéo dài tương ứng với toàn bộ thời gian nghỉ theo chế độ.
Các chế tài mạnh mẽ từ khấu trừ thu nhập, lương hưu cho đến các cơ chế hỗ trợ linh hoạt được kỳ vọng sẽ nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ, công chức và người lao động trong việc quản lý, sử dụng tài sản công, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả thu hồi tài sản bị thất thoát do lãng phí.
