Câu chuyện về căn cứ Nazi ở Nam Cực thường gắn với một địa danh có thật: Neuschwabenland (Tân Schwabenland), vùng lãnh thổ thuộc Queen Maud Land ngày nay. Tháng 12/1938, Đức Quốc xã tổ chức một chuyến thám hiểm Nam Cực bằng tàu Schwabenland, do nhà thám hiểm Alfred Ritscher chỉ huy. Đoàn thám hiểm đến khu vực này vào tháng 1/1939, sử dụng máy bay để khảo sát địa hình, chụp ảnh từ trên không và thả những lá cờ có biểu tượng chữ thập ngoặc xuống một số địa điểm nhằm thể hiện yêu sách lãnh thổ. Khu vực được đặt tên Neuschwabenland theo vùng Schwaben của Đức.

Tuy nhiên, mục tiêu thực tế của chuyến đi chủ yếu liên quan đến khảo sát địa lý, nghiên cứu khoa học và lợi ích kinh tế, đặc biệt là ngành săn bắt cá voi. Đức khi đó muốn tìm hiểu khả năng khai thác nguồn dầu cá voi, vốn có giá trị quan trọng đối với công nghiệp. Đoàn thám hiểm chỉ hoạt động trong khu vực khoảng một tháng, tiến hành khảo sát bằng máy bay và thực hiện một số lần đổ bộ ngắn trên thềm băng. Không có bằng chứng cho thấy họ xây dựng đường hầm, nhà máy, sân bay quân sự hay căn cứ ngầm.

Ảnh: coolantarctica.com

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, câu chuyện về căn cứ bí mật bắt đầu được thêu dệt thêm. Hai tàu ngầm Đức U-530 và U-977 lần lượt đầu hàng tại Argentina vào tháng 7 và tháng 8/1945, khiến nhiều người suy đoán chúng từng vận chuyển các quan chức Nazi hoặc công nghệ bí mật đến Nam Cực. Một số giả thuyết còn cho rằng Hitler đã trốn thoát và sống tại một căn cứ ngầm dưới lớp băng. Tuy nhiên, các nghiên cứu lịch sử không tìm thấy bằng chứng đáng tin cậy về những chuyến đi như vậy.

Một sự kiện khác thường được viện dẫn là Chiến dịch Highjump của Hải quân Mỹ năm 1946–1947. Đây là cuộc thám hiểm Nam Cực quy mô lớn, huy động khoảng 4.700 người, 13 tàu và nhiều máy bay dưới sự chỉ huy của Chuẩn đô đốc Richard E. Byrd. Những người tin vào thuyết âm mưu cho rằng Mỹ thực chất muốn tiêu diệt căn cứ Nazi. Nhưng tài liệu lịch sử cho thấy nhiệm vụ chính là khảo sát địa lý, lập bản đồ, huấn luyện nhân sự, thử nghiệm thiết bị trong môi trường băng giá và xây dựng căn cứ nghiên cứu Little America IV.

Ảnh: groundzeromedia.org

Vậy căn cứ Nazi ở Nam Cực có thật không? Câu trả lời theo những bằng chứng lịch sử hiện có là không. Nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học Polar Record năm 2007 của Colin Summerhayes và Peter Beeching đã đối chiếu tài liệu Đức, hồ sơ quân sự và điều kiện địa lý Nam Cực, kết luận không có bằng chứng về một căn cứ bí mật của Đức Quốc xã tại đây. Những câu chuyện về đĩa bay, vũ khí tối tân hay cuộc giao chiến giữa quân Mỹ và lực lượng Nazi dưới lòng băng đều thuộc về thế giới thuyết âm mưu.

Sức hấp dẫn của câu chuyện có lẽ đến từ sự kết hợp giữa một chuyến thám hiểm có thật, những hoạt động quân sự từng được giữ bí mật và một vùng đất xa xôi, khắc nghiệt mà con người vẫn chưa khám phá hết. Nam Cực quả thực còn nhiều bí ẩn khoa học, nhưng cho đến nay, không có chứng cứ đáng tin cậy nào xác nhận nơi đây từng là nơi trú ẩn của Hitler hay căn cứ quân sự bí mật của Đức Quốc xã.