Món ăn có gì hấp dẫn mà hút 8 triệu lượt xem?
Giữa tháng 10/2026, những đoạn video ghi lại cảnh nhiều người tập trung quanh chiếc xe máy bán vếch bò tại Đắk Lắk lan truyền trên mạng xã hội. Người bán là anh Nguyễn Văn Dũng, 29 tuổi, ở xã Ea Ktur. Mỗi túi vếch bò có giá 15.000 đồng, được anh chở theo xe để bán tại các điểm hẹn.
Người dân xếp hàng chờ mua, thậm chí tranh nhau thưởng thức đặc sản này - Clip: Dũng_ở_tây_nguyên
Theo Ngôi Sao (VnExpress) ngày 21/10, có video về việc bán món ăn này đạt gần 8 triệu lượt xem. Đây là số liệu do báo ghi nhận tại thời điểm đăng tải, không phải số lượt xem hiện tại được kiểm chứng độc lập từ video gốc. Sự chú ý trên mạng khiến nhiều người tìm đến mua, có nơi xuất hiện cảnh tập trung đông đúc quanh xe bán hàng.
Anh Dũng là người Kinh, biết đến món vếch bò qua những người bạn Ê Đê từ nhỏ. Khi kinh doanh, anh điều chỉnh cách nấu để vị đắng dịu hơn, giúp người chưa quen dễ thưởng thức. Nhưng đằng sau những túi thức ăn bán dạo là món ăn đã có vị trí nhất định trong đời sống ẩm thực địa phương.
Vếch bò là món gì?
Vếch bò là món ăn truyền thống của người Ê Đê ở Tây Nguyên, đặc biệt gắn với văn hóa ẩm thực Đắk Lắk. Vếch là tên gọi gắn với phần đầu ruột non của bò, có vị đắng và mùi khá nồng. Khi chế biến, người Ê Đê thường kết hợp nguyên liệu này với cà đắng, lõi chuối non, măng le cùng các loại gia vị địa phương, tạo nên vị đắng, cay, bùi, béo đặc trưng.
Vếch là tên gọi gắn với phần đầu ruột non của bò, có vị đắng và mùi khá nồng - Clip: Tiến Đam San
Không chỉ là món ăn trong bữa cơm, vếch bò còn gắn với đời sống cộng đồng của người Ê Đê. Ông Y Thim Byă, người am hiểu văn hóa Ê Đê ở buôn Ea Bông cho biết trên VOV, trong những dịp lễ quan trọng, người dân thường mổ trâu, bò để tổ chức nghi lễ và thiết đãi cộng đồng. Nhạc sĩ Y Phôn Ksơr cũng chia sẻ về tập quán tận dụng các nguyên liệu sau khi mổ bò để chế biến cùng rau rừng, cà đắng hoặc măng le.
Trải qua thời gian, vếch bò dần phổ biến hơn trong bữa ăn gia đình. Cách chế biến được điều chỉnh tùy theo khẩu vị và nguyên liệu sẵn có, song vị đắng đặc trưng vẫn được giữ lại.
Chế biến vếch bò thế nào?
Cách chế biến vếch bò theo kiểu truyền thống khá công phu. Người có kinh nghiệm lựa chọn phần ruột non gần dạ dày bò, xử lý phần dịch bên trong để tạo nên vị đắng đặc trưng. Các nguyên liệu khác như nội tạng, da, gân hoặc đuôi bò được sơ chế riêng trước khi nấu cùng cà đắng, sả, riềng, củ nén, ớt và các loại rau rừng.
Cách chế biến tùy theo khẩu vị song vị đắng, cay đặc trưng vẫn được giữ lại - Clip: Tiến Đam San
Tùy cách chế biến, món ăn có thể sánh đặc hoặc có nước xâm xấp. Khi thưởng thức, thực khách cảm nhận được vị đắng hòa cùng vị cay nồng của gia vị, vị bùi béo từ các nguyên liệu và hậu vị ngọt.
Ngoài món vếch bò nấu cùng nội tạng, người Ê Đê còn sử dụng vếch trong một số món canh kết hợp với cà đắng hoặc các loại rau rừng. Sự linh hoạt trong cách phối hợp nguyên liệu tạo nên những biến thể khác nhau của món ăn, tùy theo thói quen của từng gia đình.
Những món ăn truyền thống của người Ê Đê
Giữa đại ngàn Tây Nguyên, nét đặc trưng trong ẩm thực của người Ê Đê được khắc họa rõ nét qua những món ăn truyền thống mang đậm bản sắc núi rừng. Đặc biệt, linh hồn trong bữa ăn của đồng bào nơi đây lại chính là những loại thức chấm giã tay cầu kỳ, vốn được xem là đỉnh cao tạo nên hương vị trọn vẹn cho từng món ăn.
Người Ê Đê khéo léo biến tấu muối kiến vàng có vị chua béo dịu nhẹ để chấm thịt nướng, giã nhuyễn các loại lá rừng làm muối chấm món luộc, hay nướng chín hành, ớt tím cùng hoa gừng trên than hồng rồi giã thành thức chấm cay nồng. Chính những gia vị đặc trưng ấy đã góp phần tạo nên hương vị độc đáo trong từng món ăn, để lại dư vị khó quên cho bất kỳ ai từng một lần thưởng thức.
1. Canh cà đắng
Cà đắng có vỏ xanh trắng, vị đắng đặc trưng, thường được trồng hoặc mọc trên nương rẫy. Nguyên liệu gồm cà đắng, cá khô, rau rừng cùng các gia vị như hành, tỏi, ớt. Khi chế biến, cá khô được giã nhỏ, phi thơm với gia vị rồi nấu cùng cà đắng và rau. Người nấu có thể thêm nước vo gạo để tạo độ sánh cho món canh.
Nguyên liệu để nấu canh cà đắng khá đơn giản - Ảnh: Bazantravel
Canh cà đắng thường ăn cùng cơm trắng, nổi bật với sự hòa quyện giữa vị đắng, cay, bùi và béo. Ngoài nấu canh, người Ê Đê còn chế biến cà đắng thành nhiều món như cà đắng giã, cà đắng xào, om ếch, om lươn hoặc gỏi cà đắng trộn cá khô.
2. Lá mì xào hoa đu đủ đực
Món ăn nổi bật với vị đắng và cay đặc trưng. Nguyên liệu gồm lá mì (lá sắn) non, hoa đu đủ đực, cá hấp hoặc cá khô, kết hợp cùng sả, ớt, củ nén... Từ những cây mì có củ ăn được, lấy phần lá non rồi vò hoặc giã nhuyễn. Hoa đu đủ đực được chần qua nước sôi, vò nhẹ để giảm vị đắng trước khi chế biến.
Lá mì xào hoa đu đủ đực nổi bật với vị đắng, cay đặc trưng - Ảnh: Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật
Các nguyên liệu sau khi sơ chế được xào cùng gia vị, tạo nên món ăn có vị đắng, cay và hương thơm nồng. Ngoài món này, người Ê Đê còn chế biến lá mì thành canh, món luộc chấm muối ớt, xào cà đắng hoặc nấu cùng đọt mây rừng.
3. Canh bột lá yao
Canh bột lá yao (canh bồi) kết hợp nhiều nguyên liệu quen thuộc như bột gạo, cà đắng, đu đủ xanh, lõi chuối, môn thục cùng thịt, xương heo hoặc vếch bò. Trong đó, lá yao có vị ngọt, mùi thơm, hình dáng gần giống lá trầu không, góp phần tạo nên hương vị riêng cho món canh.
Canh bột lá yao có độ sánh từ bột gạo, kết hợp hương thơm của lá rừng - Clip: Buôn làng Tây Nguyên
Cách chế biến khá công phu. Thịt và xương được xào trước, sau đó thêm đu đủ, lõi chuối, môn thục và cà đắng. Khi các nguyên liệu gần chín, người nấu cho phần nước lọc từ hỗn hợp bột gạo giã cùng lá yao vào nồi, tiếp tục đun và nêm nếm với củ nén, muối, ớt cùng các gia vị khác. Thành phẩm là món canh có độ sánh từ bột gạo, kết hợp hương thơm của lá rừng và vị đặc trưng của các loại rau củ.
4. Đọt mây nướng
Nguyên liệu chính là phần đọt non của cây mây, có vị đắng đặc trưng. Sau khi sơ chế, đọt mây được ướp với muối, tiêu, tỏi, hành tím và một ít dầu ăn rồi nướng trên than hồng đến khi chín, dậy mùi thơm.
Đọt mây sau khi nướng được chấm cùng muối hột dầm ớt hiểm và vắt thêm chút chanh - Ảnh: Mia
Món ăn thường được thưởng thức khi còn nóng, chấm cùng gia vị để làm nổi bật vị đắng nhẹ và hương thơm của đọt mây. Đây cũng là một trong những món ăn thể hiện cách người dân Tây Nguyên tận dụng sản vật rừng trong đời sống hằng ngày.
5. Canh chua kiến vàng
Món canh gây ấn tượng bởi cách sử dụng kiến vàng để tạo vị chua tự nhiên. Việc kết hợp kiến vàng với tôm, cua, cá, hoa djam tang, ngò gai, củ nén và các loại gia vị địa phương tạo nên hương vị khác biệt so với những món canh chua quen thuộc.
Kiến vàng chính là nguyên liệu giúp tạo vị chua đặc trưng cho món ăn - Ảnh: fptshop
Cách chế biến không quá cầu kỳ. Người nấu đun sôi nước, cho tôm, cua, cá và củ nén đập dập vào nấu chín, sau đó thêm hoa djam tang cùng kiến vàng đã được sơ chế. Vị chua thanh từ kiến vàng hòa quyện với vị ngọt của thủy sản và hương thơm của rau rừng, tạo nên món canh thường được thưởng thức trong những ngày thời tiết oi nóng.
