Tờ New York Times (NYT) mới đây đưa tin rằng tập đoàn Novatek của Nga đã bí mật tài trợ cho một dự án khí đốt trị giá hàng tỷ USD của Mỹ, và dự án này đã được thảo luận trong các cuộc đàm phán giữa Nhà Trắng và Điện Kremlin về việc chấm dứt xung đột ở Ukraine.
Novatek là nhà sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn thứ hai của Nga và đã phải chịu lệnh trừng phạt của Mỹ kể từ khi Moscow phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào năm 2022.
Hệ thống đường ống xuyên Alaska vận chuyển dầu thô từ hạt North Slope đến bến cảng tại thành phố Valdez thuộc bang Alaska, Mỹ. Quá trình khai thác dầu cũng tạo ra khí tự nhiên, nhưng hiện tại vẫn chưa có phương thức nào để vận chuyển loại khí này. Ảnh: Reuters
Theo báo cáo của NYT, Polar LNG – một công ty Mỹ với mục tiêu hóa lỏng và xuất khẩu khí tự nhiên từ Alaska – đã nhận được nguồn tài trợ bí mật từ Novatek. Thông tin này được đưa ra dựa trên chia sẻ từ cựu giám đốc điều hành của Polar LNG cùng hai nguồn tin khác am hiểu vấn đề, cho thấy khả năng xảy ra hành vi vi phạm các lệnh trừng phạt nhắm vào Nga.
John Riddle - cựu CEO của Polar LNG - đã từ chức và rời khỏi công ty hồi tháng 9 sau khi phát hiện ra mối liên hệ bí mật với Novatek. Riddle cho biết ông đã bị lừa dối về nguồn tài trợ của công ty. Ông được thông báo rằng nguồn tài trợ đến từ một công ty ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), trong khi thực tế ít nhất một phần trong số đó đến từ Novatek.
"Việc để công nghệ của Nga kiểm soát quá trình thương mại hóa khí đốt ở vùng Bắc Cực thuộc hạt North Slope [bang Alaska] không chỉ là bất hợp pháp mà còn không phục vụ lợi ích của Mỹ", Riddle nói với NYT.
Riddle cho biết ông đã thông báo cho các quan chức trong chính quyền Mỹ về khoản tài trợ bí mật từ Nga và thúc giục họ điều tra vụ việc.
Novatek không chỉ rót vốn vào Polar LNG mà còn đang đàm phán một thỏa thuận bán công nghệ cho công ty Mỹ này như một phần của thỏa thuận thương mại giữa Nhà Trắng và Điện Kremlin. Các nguồn tin tiết lộ với NYT rằng, Steve Witkoff và Jared Kushner - các đặc phái viên hòa bình của Tổng thống Mỹ Donald Trump - đã thảo luận về đề xuất này với Tổng thống Nga Vladimir Putin trong chuyến thăm Moscow hồi tháng 9.
Theo các nguồn tin, hiện chưa rõ liệu hai ông Witkoff hay Kushner có biết về mối quan hệ tài chính giữa Novatek và Polar LNG hay không, vì thỏa thuận này chỉ được thảo luận một cách sơ lược.
Tháng 9/2026, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gặp hai ông Steve Witkoff (thứ hai từ trái sang) và Jared Kushner (ngoài cùng bên trái) - các đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Hồi năm ngoái, ông Putin từng công khai phát biểu rằng “chúng tôi đang thảo luận với các đối tác Mỹ” về khả năng sử dụng công nghệ của Novatek để sản xuất khí thiên nhiên hóa lỏng tại Alaska. Ảnh: Pool
Đề xuất Novatek - Polar LNG được cho là một trong số những thỏa thuận năng lượng mà Tổng thống Mỹ Trump đang tìm cách đạt được với Nga trong nỗ lực làm trung gian hòa giải chấm dứt xung đột ở Ukraine. Một thỏa thuận khác liên quan đến việc bán một phần tập đoàn năng lượng khổng lồ Lukoil của Nga cho chính phủ Mỹ và các nhà đầu tư khác - bao gồm cả một số người có liên hệ với hai ông Kushner và Witkoff.
Trong một tuyên bố gửi cho NYT, Novatek xác nhận rằng họ đang tìm cách giành được vị thế "cổ đông thiểu số" trong dự án Polar LNG.
NYT đưa tin rằng, những thỏa thuận năng lượng bí mật được cho là diễn ra giữa Điện Kremlin và Nhà Trắng trong bối cảnh Nga tăng cường các cuộc tấn công vào Ukraine và việc Washington rút bớt sự hỗ trợ dành cho Kyiv.
Tổng thống Mỹ Trump đã thể hiện rõ sự thờ ơ của mình đối với các lệnh trừng phạt đối với Nga khi tuyên bố một thỏa thuận bất ngờ với người đồng cấp Nga Putin để mua dầu diesel từ Nga nhằm bù đắp giá nhiên liệu tăng cao tại Mỹ. Theo các nguồn tin, chuyến tàu chở dầu diesel đầu tiên của Nga hiện đang trên đường đến Mỹ.
Nhà Trắng cũng đã ban hành thêm một quyết định miễn trừ trừng phạt đối với Nga. Trong tuần qua, đặc phái viên Witkoff đã ca ngợi Tổng thống Nga Putin là một "nhà nhân đạo" và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố rằng cuộc chiến ở Ukraine là một tranh chấp khu vực nhỏ hẹp, chỉ liên quan đến "11% của một phần lãnh thổ nước này".
