Cơ chế liên kết nông nghiệp và yêu cầu đồng bộ chính sách sau sáp nhập

Thống kê sau gần 8 năm thực hiện chính sách khuyến khích hợp tác, liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản theo Nghị định số 98/2018/NĐ-CP của Chính phủ cho thấy, tỉnh Lâm Đồng đã xây dựng được 428 chuỗi liên kết với sự góp mặt của 192 hợp tác xã (HTX) và 47.590 hộ nông dân. Thông tin trên được đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường đưa ra tại cuộc họp đánh giá kết quả phát triển kinh tế tập thể 6 tháng đầu năm 2026, diễn ra vào chiều 21/7.

Mô hình liên kết này đã bước đầu hình thành 16 vùng sản xuất tập trung cho các ngành hàng chủ lực cùng 8 vùng nguyên liệu cà phê bền vững phục vụ chế biến, xuất khẩu. Hiện nay, khoảng 63% tổng sản lượng nông sản trên địa bàn tỉnh được tiêu thụ thông qua hợp đồng liên kết, giúp ổn định đầu ra và gia tăng thu nhập cho người dân.

Dù vậy, ngành nông nghiệp địa phương nhận định việc triển khai chính sách vẫn gặp không ít rào cản. Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, năng lực quản trị HTX hạn chế, thủ tục tiếp cận hỗ trợ phức tạp và hạ tầng logistics chưa đồng bộ. Đặc biệt, sau khi chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh vẫn chưa có cơ chế chính sách thống nhất trên phạm vi toàn địa bàn. Trước thực tế đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất tỉnh sớm ban hành khung chính sách hỗ trợ liên kết sản xuất - tiêu thụ nông sản mới, tập trung nguồn lực cho vùng nguyên liệu, chế biến sâu, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc.

Bức tranh hoạt động và bài toán lọc bỏ HTX yếu kém

Tính đến cuối tháng 6/2026, trên địa bàn toàn tỉnh Lâm Đồng ghi nhận khoảng 4.032 tổ hợp tác, 1.381 HTX và 12 liên hiệp HTX (chủ yếu trong nhóm ngành nông nghiệp). Trong đó, có 746 HTX đang duy trì hoạt động. Riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, địa phương đã thành lập mới 45 HTX, đạt 69,23% chỉ tiêu kế hoạch cả năm.

Nhiều đơn vị đã chủ động áp dụng tiêu chuẩn chất lượng VietGAP, GlobalGAP, Organic, thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao để xây dựng thương hiệu. Theo dữ liệu tổng điều tra kinh tế, Lâm Đồng hiện có 461 HTX đang hoạt động tạo phát sinh doanh thu, giải quyết việc làm ổn định cho 3.281 lao động. Đồng thời, cơ quan chức năng đã hoàn tất thủ tục giải thể đối với hơn 90 HTX ngừng hoạt động kéo dài.

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, các thành viên Ban Chỉ đạo phát triển kinh tế tập thể tỉnh đề xuất sớm xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung. Hệ thống này sẽ cập nhật toàn bộ thông tin về ngành nghề, vốn, đại diện pháp luật và tình hình kinh doanh của từng HTX, làm căn cứ ban hành chính sách hỗ trợ sát thực tế. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đề xuất tăng cường đào tạo cán bộ quản lý, mở rộng kênh tiếp cận vốn, hỗ trợ xúc tiến thương mại và tháo gỡ điểm nghẽn đất đai, môi trường.

Tháo gỡ điểm nghẽn, siết chặt trách nhiệm Ban Chỉ đạo các cấp

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Võ Ngọc Hiệp - Trưởng Ban Chỉ đạo phát triển kinh tế tập thể tỉnh ghi nhận những chuyển biến tích cực của khu vực kinh tế hợp tác trong nửa đầu năm 2026. Tuy nhiên, Trưởng Ban Chỉ đạo cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cố hữu: Tỉnh chưa ban hành được chương trình tổng thể về phát triển HTX; việc thực hiện Nghị định 98/2018/NĐ-CP còn bất cập; một số địa phương chưa thật sự quan tâm, thậm chí chưa kiện toàn Ban Chỉ đạo cấp cơ sở.

Để hoàn thành nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Võ Ngọc Hiệp yêu cầu các sở, ngành thành viên bám sát chương trình công tác, rà soát xử lý dứt điểm các nhiệm vụ tồn đọng. Các đơn vị cần tập trung tuyên truyền Luật Hợp tác xã năm 2023, hoàn thiện Quỹ hỗ trợ phát triển HTX tỉnh, giải quyết dứt điểm các HTX ngưng hoạt động và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Đối với các địa phương, Lãnh đạo UBND tỉnh chỉ đạo phải khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo kinh tế tập thể, chủ động tháo gỡ vướng mắc cho các HTX trên địa bàn theo đúng quy định pháp luật và phù hợp với thực tiễn cơ sở.