Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, trong hoạt động đấu thầu mua sắm công, sự cạnh tranh thực chất giữa các nhà thầu tham dự là yếu tố sống còn để bảo đảm tính công bằng, minh bạch và mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho nguồn vốn đầu tư của nhà nước. Một môi trường đấu thầu mở, thu hút được nhiều doanh nghiệp độc lập tham gia tranh tài không chỉ giúp kéo giảm giá thành dự án, tiết kiệm tối đa ngân sách mà còn chọn lọc được những đơn vị thi công có năng lực vượt trội thực sự.

Tuy nhiên, dữ liệu thống kê từ hệ thống mạng đấu thầu quốc gia lại cho thấy những dấu hiệu bất thường về một hệ sinh thái đan xen kỳ lạ giữa các nhà thầu quen mặt tại tỉnh Lâm Đồng. Điển hình và đáng chú ý nhất là mối quan hệ luân phiên đổi vai, từ đối thủ cạnh tranh trực diện sang đối tác liên danh thân thiết giữa Công ty TNHH Kiến trúc Xây dựng A1 và Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Bình Nguyên.

Kỳ tích trúng thầu trên sân nhà của doanh nghiệp siêu nhỏ

Trích xuất dữ liệu lịch sử đấu thầu tổng quan ghi nhận, Công ty TNHH Kiến trúc Xây dựng A1 với mã số thuế 3401244538, do ông Trần Thanh Á làm đại diện pháp luật, có địa chỉ trụ sở đặt tại phường Phú Thuỷ, tỉnh Lâm Đồng là một nhà thầu sở hữu thành tích trúng thầu vô cùng ấn tượng tại địa phương. Doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng 44 gói thầu, trong đó trúng tới 39 gói, chỉ trượt 5 gói, đạt tỷ lệ trúng thầu cao ngất ngưởng lên đến 88,6%. Riêng trong năm 2026, Công ty TNHH Kiến trúc Xây dựng A1 đã trúng 39 gói thầu với tổng giá trị mang về hơn 24.347.824.103 đồng.

Đáng chú ý, toàn bộ 100% các dự án mà doanh nghiệp này nộp hồ sơ tham dự và trúng thầu đều nằm trên sân nhà tỉnh Lâm Đồng, tuyệt đối không ghi nhận hoạt động thi công tại các địa bàn ngoại tỉnh. Việc một nhà thầu liên tục bách chiến bách thắng trên sân nhà đặt ra câu hỏi về việc liệu các hồ sơ mời thầu tại địa phương có đang vô hình trung tạo ra rào cản khiến các doanh nghiệp ngoài địa bàn khó lòng tiếp cận.

Vòng lặp kỳ lạ giữa cặp đôi đối thủ và đối tác liên danh

Trong quá trình gia tăng thị phần tại tỉnh Lâm Đồng, hồ sơ dự thầu qua mạng đã chỉ ra một vòng lặp đặc trưng trong mối quan hệ giữa hai doanh nghiệp này. Cụ thể, ở khía cạnh đối đầu trực tiếp, Công ty TNHH Kiến trúc Xây dựng A1 và Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Bình Nguyên từng đụng độ và cạnh tranh tại 5 gói thầu khác nhau. Kết quả của những cuộc so găng này chủ yếu nghiêng về phía Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Bình Nguyên khi họ đã giành chiến thắng tại 4 gói thầu, loại Công ty TNHH Kiến trúc Xây dựng A1. Chiều ngược lại, Công ty TNHH Kiến trúc Xây dựng A1 chỉ vượt qua đối thủ này để trúng duy nhất 1 gói thầu.

Thế nhưng, bức tranh đấu thầu tại đây lại xuất hiện một mảng màu hoàn toàn đối lập. Trái ngược với trạng thái cạnh tranh trực diện gay gắt kể trên, tại những gói thầu có tính chất khác, hai doanh nghiệp này lại bất ngờ bắt tay nhau, tạo thành một khối liên danh cùng nộp hồ sơ dự thầu. Dữ liệu ghi nhận, Liên danh Công ty TNHH Kiến trúc Xây dựng A1 và Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Bình Nguyên đã đồng hành tham dự 6 gói thầu, trong đó liên danh này đã trúng 2 gói và trượt 4 gói.

Việc hai đơn vị liên tục luân phiên hoán đổi vị trí, hôm nay là đối thủ cạnh tranh trực tiếp để loại nhau, ngày mai lại trở thành liên danh chung một thuyền, khiến dư luận và giới quan sát đặt nhiều dấu hỏi về tính cạnh tranh thực chất. Liệu sự cạnh tranh ở 5 gói thầu đối đầu trước đó có thực sự khách quan, hay chỉ là những mảnh ghép trong một kế hoạch phân chia thị phần đã được định hình sẵn.

Rủi ro làm mất tính đối kháng từ góc nhìn chuyên gia

Phân tích về hiện tượng đổi vai liên tục mang tính hệ thống này, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cho biết, xét về mặt câu chữ, pháp luật đấu thầu hiện hành không có điều khoản nào nghiêm cấm các doanh nghiệp từng là đối thủ quay sang liên danh với nhau ở những gói thầu khác. Quyền tự do kinh doanh và hợp tác là quyền hợp pháp của doanh nghiệp. Tuy nhiên, dưới lăng kính quản lý và giám sát đấu thầu, sự xuất hiện của một vòng lặp mang tính hệ sinh thái, lặp đi lặp lại nhiều lần ở một địa bàn hẹp luôn là tín hiệu cảnh báo cần đặc biệt lưu tâm. Đây là điểm nghẽn trong khâu thẩm định mà các cơ quan thanh tra, kiểm tra cần rà soát để loại trừ mọi rủi ro dàn xếp kết quả, bảo vệ sự trong sạch của môi trường đầu tư.

Chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ dẫn chiếu quy định tại Điều 6 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15 và Điều 4 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Theo đó, nguyên tắc tối thượng để bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng trong đấu thầu là các nhà thầu tham dự thầu độc lập hoặc liên danh phải hoàn toàn độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với nhau, đồng thời độc lập với chủ đầu tư, bên mời thầu và các đơn vị tư vấn.

Khi hai nhà thầu bắt tay hợp tác liên danh, họ buộc phải chia sẻ và bộc lộ với nhau những thông tin cốt lõi, mang tính bảo mật nội bộ cao như năng lực tài chính, danh sách nhân sự chủ chốt, hồ sơ máy móc thiết bị, và đặc biệt là chiến lược định giá, phương pháp xây dựng giá dự thầu. Khi đã nắm quá rõ năng lực của nhau, nếu ngay sau đó họ lại tách ra làm đối thủ cạnh tranh trực tiếp ở một gói thầu khác, làm sao có thể bảo đảm cuộc đấu thầu diễn ra hoàn toàn khách quan mà không có sự nhượng bộ hay thỏa thuận ngầm. Sự cạnh tranh khi ấy rất dễ rơi vào tình trạng hình thức, đánh mất đi tính đối kháng quyết liệt thực chất cần có để ép giá dự thầu xuống mức thấp nhất, làm ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế và bài toán tiết kiệm ngân sách, chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ phân tích và đặt nghi vấn.

Rõ ràng, việc các nhà thầu quen mặt luân phiên trúng thầu hoặc tạo ra vỏ bọc cạnh tranh nhưng thực chất có dấu hiệu chia sẻ thị phần không phải là bài toán mới trong lĩnh vực đấu thầu. Tuy nhiên, để nhận diện và bóc tách những dấu hiệu bất thường này lại đòi hỏi bản lĩnh và trách nhiệm rất lớn từ hệ thống giám sát. Trách nhiệm kiểm soát các điểm nghẽn, ngăn chặn nguy cơ thất thoát lãng phí thuộc về người đứng đầu các chủ đầu tư, bên mời thầu tại các xã, phường, phòng ban thuộc tỉnh Lâm Đồng. Thiết nghĩ, các cơ quan chức năng tỉnh Lâm Đồng cần sớm tổ chức rà soát, kiểm tra chéo các gói thầu có sự xuất hiện của cặp đôi Công ty TNHH Kiến trúc Xây dựng A1 và Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Bình Nguyên để có câu trả lời thỏa đáng trước dư luận về tính minh bạch, công bằng trong công tác giải ngân vốn đầu tư công tại địa phương.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3:] Lâm Đồng: Trách nhiệm người đứng đầu trong gói thầu của Công ty A1 tại Sông Lũy