Trang Militarnyi (Ukraine) đưa tin, trong cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Nga nhắm vào Ukraine vào ngày 7/11, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố rằng Nga đã sử dụng tên lửa đạn đạo KN-23 do Triều Tiên sản xuất để tấn công các thành phố của Ukraine.
Người Ukraine có thể nhận biết những tên lửa này bằng một đặc điểm riêng biệt: trong hầu hết các trường hợp, khi tên lửa Triều Tiên phóng đi, chúng để lại một vệt lửa đặc trưng, còn được gọi là "vệt sao chổi".
Đặc điểm này xuất hiện trong giai đoạn cuối của hành trình bay, ở một mức độ nào đó là một hiện tượng bất thường liên quan đến thiết kế và hệ thống dẫn đường của tên lửa.
Một bức ảnh ghép thể hiện cảnh phóng tên lửa KN-23 và cuộc tấn công vào Kyiv, Ukraine. Nguồn: Militarnyi
Thiết kế tên lửa đạn đạo KN-23
Tên lửa KN-23 (Hwasong-11Ga) của Triều Tiên là một tên lửa đạn đạo tầm ngắn, một tầng, sử dụng động cơ nhiên liệu rắn.
Động cơ chính chiếm phần lớn thân tên lửa. Một vòi phun nằm ở phía sau, và một ống dẫn đặc biệt (gọi là "gargrot") chạy dọc theo bề mặt ngoài. Bên trong, các dây cáp kết nối hệ thống điều khiển với bộ truyền động của các bề mặt điều khiển khí động học.
Phần phía trước của vỏ động cơ chính cũng có các khoang đặc biệt dành cho bộ thu tín hiệu định vị vệ tinh. Các nhà thiết kế Triều Tiên đã chế tạo chóp mũi tên lửa có thể chịu được sức nóng dữ dội sinh ra trong quá trình tái nhập khí quyển: một lớp vỏ bọc bằng than chì và một lớp phủ chắn nhiệt đặc biệt.
Các chuyên gia Ukraine nhận định rằng tên lửa KN-23 sử dụng nhiên liệu rắn có năng lượng thấp hơn so với tên lửa Iskander-M của Nga; do đó, để đảm bảo tầm bay cần thiết, các nhà thiết kế tên lửa KN-23 đã phải tăng kích thước động cơ và dung tích nhiên liệu.
Theo ước tính của các chuyên gia Ukraine, động cơ của KN-23 lớn hơn khoảng 1,5 lần so với động cơ tương đương của Nga.
Tầm bắn tối đa của KN-23 được ước tính là 690 km.
"Vệt đuôi sao chổi" của một tên lửa KN-23 Triều Tiên trong cuộc tấn công vào thành phố Kryvyi Rih, tỉnh Dnipropetrovsk, miền trung Ukraine, vào ngày 30/72026. Nguồn: Militarnyi Videonews
Nguyên nhân hình thành "vệt sao chổi"
Theo các chuyên gia Ukraine, vệt lửa mà tên lửa đạn đạo KN-23 của Triều Tiên để lại trong giai đoạn cuối của hành trình bay có thể là kết quả của một số quá trình vật lý. Một yếu tố góp phần tạo nên ánh sáng này có thể là chuyển động của tên lửa khi nó đi vào các tầng khí quyển dày đặc hơn.
Cụ thể, hiện tượng này có thể đi kèm với sự phá hủy cấu trúc tên lửa và sự tách rời của đầu đạn. Khi tiến vào các tầng khí quyển dày đặc hơn, thân tên lửa phải chịu ứng suất nhiệt và cơ học đáng kể, điều này có thể khiến nó bị vỡ ra.
Khi hạ độ cao, tên lửa di chuyển qua các tầng khí quyển ngày càng dày đặc với tốc độ rất cao. Một sóng xung kích hình thành phía trước mũi tên lửa, nén mạnh không khí và làm tăng nhiệt độ. Kết quả là, bề mặt tên lửa và các khí xung quanh nó bị nung nóng dữ dội.
Các mảnh vỡ nóng rực từ thân tên lửa, tàn dư của nhiên liệu rắn cùng những thành phần cấu trúc khác tạo nên một vệt sáng đặc trưng.
Hiện tượng này cũng có thể liên quan đến sự hình thành plasma. Ở nhiệt độ đủ cao, một số phân tử không khí bị phân tách và các nguyên tử bị ion hóa. Một quả cầu plasma hình thành xung quanh tên lửa, có thể phát ra ánh sáng. Một phần khí nóng đi vào luồng khí phía sau tên lửa, tạo thành vệt sáng có thể nhìn thấy.
Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un thăm nhà máy sản xuất tên lửa đạn đạo KN-23 vào tháng 12/2025. Nguồn: KCNA
Các chuyên gia Ukraine cũng lưu ý một điều quan trọng là, mặc dù bề ngoài khá giống với tên lửa KN-23, nhưng Iskander-M của Nga có những khác biệt đáng kể về thiết kế, đặc biệt là ở hệ thống dẫn đường. Tên lửa Iskander-M có thể giảm tốc độ trước khi đi vào các tầng khí quyển dày đặc để kích hoạt hệ thống dẫn đường giai đoạn cuối. Tốc độ thấp hơn giúp giảm hiện tượng gia nhiệt do ma sát khí động học.
Đồng thời, theo nhóm giám sát Aeris Rimor của Ukraine, các phiên bản đầu tiên của tên lửa KN-23 không điều chỉnh quỹ đạo khi đi vào khí quyển, do đó chúng duy trì tốc độ cao trong giai đoạn lao xuống mục tiêu.
Kết quả là, các vật liệu cấu thành đầu đạn dần phân rã và bốc hơi, giúp tản nhiệt khỏi cấu trúc. Nếu các thành phần riêng lẻ của lớp vỏ bị vỡ ra hoặc tách rời, những mảnh vỡ này vẫn tiếp tục di chuyển với tốc độ cao và nóng lên. Các mảnh vỡ đang nung đỏ có thể tạo thành nhiều mảnh phát sáng tách biệt, trông giống như một chiếc đuôi rực lửa kéo dài.
