Đệ nhất mỹ nhân xứ Cảng Thơm: Mê đá quý từ thuở đôi mươi, biến sở thích sưu tầm đồ ngủ thành thương hiệu thời trang

Quan Chi Lâm (Rosamund Kwan), sinh năm 1962, được mệnh danh là "Đệ nhất mỹ nhân Hương Cảng" khi từng phủ sóng màn ảnh Hong Kong (Trung Quốc) thập niên 1980-1990. Bà nổi tiếng qua các tác phẩm Long huynh hổ đệ, Kế hoạch A phần 2, Nhật hạ phúc tinh, Tiếu ngạo giang hồ 2: Đông Phương Bất Bại, Hào môn dạ yến, Chuyên gia xảo quyệt... Tuy nhiên, nổi tiếng nhất phải kể tới vai diễn kinh điển Dì Mười Ba trong loạt phim về Hoàng Phi Hồng.

Năm 1988, Quan Chi Lâm từng lọt "Top 50 người đẹp nhất thế giới" do tạp chí People của Mỹ bình chọn.

Mê đá quý từ thuở đôi mươi đến thương hiệu thời trang ở tuổi 54

Tháng 9/2026, trước sinh nhật tuổi 64, Quan Chi Lâm xuất hiện tại một sự kiện của hãng trang sức cao cấp Boghossian ở Hong Kong. Dù đã rời màn ảnh nhiều năm, nữ diễn viên vẫn tham gia các hoạt động quảng bá sản phẩm. Sự xuất hiện này gợi nhớ niềm đam mê đá quý mà bà theo đuổi từ thuở đôi mươi.

Tháng 11/2022, bộ sưu tập trang sức của Quan Chi Lâm được bán tại Christie's Hong Kong với giá 86,07 triệu HKD, tương đương 11,07 triệu USD. Riêng một chiếc vòng cổ đính kim cương và hồng ngọc đạt giá 16,05 triệu HKD. Trong cuộc phỏng vấn với nhà đấu giá, bà kể từng chỉ có thể ngắm nhìn những món trang sức cao cấp vì chưa đủ tiền mua. Khi có điều kiện, bà dành thời gian tìm hiểu đá quý, tham khảo chuyên gia và theo dõi kết quả đấu giá trước khi lựa chọn.

Ngoài những món trang sức đắt tiền, Quan Chi Lâm còn có một sở thích ít người biết đến. Trong cuộc phỏng vấn với Harper's Bazaar Trung Quốc đăng lại năm 2020, bà tiết lộ sở hữu hàng trăm bộ đồ ngủ. Chính niềm yêu thích này khiến một người bạn gợi ý bà phát triển thương hiệu riêng. Năm 2016, ở tuổi 54, nữ diễn viên hợp tác với MOISELLE ra mắt dòng Rosamund MOISELLE, khởi đầu bằng trang phục mặc ở nhà.

Quan Chi Lâm trực tiếp chọn vải, tham gia thiết kế và phát triển sản phẩm. Đến năm 2019, bà tiếp tục giới thiệu Rosamour, thương hiệu hướng đến thời trang và phong cách sống. Trong cuộc phỏng vấn với Ming Pao năm 2017, bà cho biết điều mình mong muốn là gu thẩm mỹ và những sáng tạo cá nhân được công chúng đón nhận, thay vì chỉ gia tăng tài sản. Tuy nhiên, chuyển từ sở thích sang kinh doanh cũng mang đến nhiều áp lực về mẫu mã, số lượng sản xuất và khả năng tiêu thụ, những điều bà từng thừa nhận phải học hỏi.

Khi sở thích tuổi trẻ trở thành công việc tuổi trung niên

Một người yêu thời trang có thể dành hàng chục năm tìm hiểu chất liệu, kiểu dáng và cách phối đồ. Người thích nấu ăn lại tích lũy công thức, kinh nghiệm chọn nguyên liệu và khẩu vị riêng. Khi bước qua tuổi 50, những hiểu biết ấy có thể trở thành nền tảng để bắt đầu công việc mới. Tuy nhiên, từ người tiêu dùng sành sỏi đến người kinh doanh thành công vẫn là một chặng đường không trải hoa hồng.

Tuổi 50 có quá muộn để khởi nghiệp? Nghiên cứu công bố trên American Economic Review: Insights năm 2020, sử dụng dữ liệu doanh nghiệp Mỹ, ghi nhận tuổi trung bình của người sáng lập nhóm 0,1% công ty khởi nghiệp tăng trưởng nhanh nhất là 45. Kết quả này thách thức quan niệm rằng khởi nghiệp thành công thường chỉ dành cho người trẻ, nhưng không có nghĩa tuổi càng cao thì khả năng thành công càng lớn.

Theo MIT News, giáo sư Pierre Azoulay thuộc Trường Quản lý Sloan, Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), một trong những tác giả nghiên cứu, nhấn mạnh vai trò của kiến thức chuyên ngành. Nhiều lĩnh vực đòi hỏi thời gian dài để tích lũy hiểu biết trước khi một người có thể phát triển sản phẩm có giá trị. Kinh nghiệm và các mối quan hệ nghề nghiệp cũng có thể góp phần tạo lợi thế, dù nghiên cứu chưa xác định được mức đóng góp riêng của từng yếu tố.

Báo cáo The Missing Entrepreneurs 2023 của OECD cho thấy, gần 17% người có việc làm từ 50 đến 64 tuổi tại Liên minh châu Âu tự kinh doanh vào năm 2022. Tuy nhiên, người trên 50 tuổi chỉ có khả năng đang tham gia hoặc điều hành một doanh nghiệp mới bằng khoảng 60% so với dân số chung. Những trở ngại được OECD đề cập gồm hạn chế về kỹ năng số và mạng lưới quan hệ nghề nghiệp không còn phù hợp.

Sở thích lâu năm giúp một người hiểu sản phẩm từ góc nhìn người sử dụng. Nhưng kinh doanh còn đòi hỏi xác định tệp khách hàng, giá bán và nhu cầu thực tế. Một món đồ được bạn bè khen đẹp chưa chắc đã có nhiều người sẵn sàng bỏ tiền mua.

Cơ quan Quản lý Doanh nghiệp nhỏ Mỹ (SBA) khuyến nghị người mới kinh doanh nghiên cứu thị trường và đối thủ trước khi đầu tư. Chẳng hạn, người thích làm bánh có thể thử bán số lượng nhỏ, tìm hiểu khẩu vị, mức giá khách chấp nhận và khả năng mua lại. Người yêu thời trang nên tính đến nhu cầu về kích cỡ, chất liệu, khả năng đổi trả và hàng tồn kho. Những thử nghiệm ban đầu giúp hạn chế việc bỏ vốn lớn cho ý tưởng chưa được thị trường đón nhận.

Một lựa chọn khác là hợp tác với người có chuyên môn thay vì tự đảm nhận mọi công đoạn. Người giỏi sáng tạo có thể cần cộng sự am hiểu sản xuất, bán hàng hoặc quản lý tài chính. Tuy nhiên, các bên nên thống nhất rõ vốn góp, quyền lợi, trách nhiệm và cách phân chia lợi nhuận ngay từ đầu.

Theo tổ chức hướng dẫn tài chính MoneyHelper của Anh, người dự định tự kinh doanh cần lập ngân sách cho cả công việc lẫn sinh hoạt gia đình. Chi phí ban đầu có thể gồm mặt bằng, phương tiện, thiết bị, website, quảng cáo và nhân công. Trong khi đó, thu nhập từ việc bán hàng thường không ổn định, nhất là giai đoạn đầu.

Điểm hòa vốn là phép tính nên thực hiện trước khi quyết định sản xuất. Giả sử một sản phẩm bán giá 300.000 đồng, chi phí trực tiếp là 200.000 đồng và chi phí cố định mỗi tháng là 2 triệu đồng. Người kinh doanh cần bán 20 sản phẩm mới bù đủ các khoản đã tính. Nếu chưa tính tiền công, thuế hoặc hàng hỏng, số lượng cần bán thực tế còn cao hơn.

Đáng lưu ý, có doanh thu không đồng nghĩa với có tiền để chi trả ngay. Một phần vốn có thể nằm trong hàng tồn kho hoặc những khoản khách chưa thanh toán. Vì vậy, ngoài lợi nhuận dự kiến, người bán cần theo dõi dòng tiền thực tế để tránh thiếu tiền trả các khoản đến hạn.

Rủi ro lớn hơn ở tuổi trung niên là sử dụng quá nhiều tiền tích lũy cho một ý tưởng chưa được kiểm chứng. SBA cảnh báo việc tự bỏ vốn giúp chủ doanh nghiệp giữ quyền kiểm soát nhưng cũng phải tự gánh tổn thất. Đặc biệt, việc rút tiền từ tài khoản dành cho nghỉ hưu để kinh doanh có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo đảm cuộc sống về sau. Đây là cảnh báo trong bối cảnh tài chính Mỹ, nhưng nguyên tắc bảo vệ khoản dành dụm dài hạn vẫn đáng tham khảo.

Bởi vậy, trước khi đầu tư, mỗi gia đình cần xác định khoản tiền có thể chấp nhận rủi ro mà không ảnh hưởng đến sinh hoạt, chữa bệnh và những nghĩa vụ thiết yếu. Người mới bắt đầu cũng nên đặt giới hạn vốn, thời gian thử nghiệm và điều kiện dừng lại nếu kết quả không như mong đợi. Nếu phải vay tiền, cần tính khả năng trả nợ ngay cả khi doanh thu thấp hơn dự kiến.

Biến sở thích thành công việc không nhất thiết đồng nghĩa với mở cửa hàng hay thành lập doanh nghiệp lớn. Có người bắt đầu bằng những đơn hàng nhỏ, nhận tư vấn theo kinh nghiệm hoặc hợp tác trong một dự án phù hợp. Sau tuổi 50, vốn sống tích lũy có thể mở ra cơ hội mới, nhưng điều quan trọng là lựa chọn cách bắt đầu phù hợp để sở thích vẫn mang lại niềm vui thay vì trở thành gánh nặng tài chính.