Hwacha (화차), nghĩa là “xe lửa”, là một loại vũ khí hỏa lực loạt được phát triển dưới triều đại Joseon của Triều Tiên vào thế kỷ XV. Thoạt nhìn, nó giống một chiếc xe gỗ hai bánh với khung phóng đặt phía trên, nhưng cấu tạo tưởng chừng đơn giản này cho phép binh sĩ triển khai nhiều quả đạn cùng lúc. Hwacha thường được nhắc đến như một trong những hệ thống phóng tên lửa nhiều nòng đáng chú ý nhất trong lịch sử quân sự châu Á.

Điểm đặc biệt của Hwacha nằm ở loại đạn mang tên singijeon, tức những mũi tên hỏa tiễn sử dụng thuốc súng để tạo lực đẩy. Trên khung phóng có nhiều lỗ bố trí theo hàng, mỗi lỗ chứa một quả đạn. Khi hệ thống dây cháy được kích hoạt, các mũi tên có thể lần lượt hoặc gần như đồng thời lao về phía mục tiêu, tạo thành một loạt đạn dày đặc. Tùy phiên bản và loại đạn, một số Hwacha có thể phóng khoảng 100–200 quả trong một loạt.

Ảnh: mediahub.seoul.go.kr

Sự phát triển của Hwacha gắn với những tiến bộ về vũ khí thuốc súng tại Triều Tiên. Một phiên bản nổi tiếng được hoàn thiện dưới thời vua Munjong vào năm 1451, kế thừa những thành tựu chế tạo hỏa tiễn trước đó. Khung xe giúp vũ khí dễ di chuyển hơn so với các hệ thống pháo nặng, trong khi giá phóng có thể điều chỉnh góc để hướng loạt đạn đến khu vực cần tấn công. Dù vậy, đây không phải vũ khí có độ chính xác cao theo tiêu chuẩn hiện đại; hiệu quả chủ yếu đến từ khả năng bao phủ một vùng rộng bằng nhiều quả đạn.

Một trong những dấu mốc đáng chú ý nhất trong lịch sử Hwacha là cuộc chiến chống quân Nhật xâm lược bán đảo Triều Tiên giai đoạn 1592–1598. Trong trận phòng thủ pháo đài Haengju năm 1593, quân Triều Tiên dưới quyền tướng Kwon Yul đã tận dụng địa hình và các loại vũ khí để chống lại lực lượng tiến công đông đảo. Hwacha thường được nhắc đến trong những câu chuyện về trận đánh này, dù mức độ đóng góp chính xác của từng loại vũ khí vẫn cần được xem xét thận trọng qua các nguồn sử liệu.

Ảnh: segye.com

Dẫu sở hữu hỏa lực ấn tượng, Hwacha vẫn có những hạn chế đáng kể. Việc chuẩn bị đạn và nạp lại sau mỗi loạt bắn mất thời gian, trong khi hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng thuốc súng, điều kiện chiến trường và khoảng cách đến mục tiêu. Khi súng hỏa mai và các loại pháo mới dần phổ biến, vai trò của những hệ thống phóng tên lửa kiểu cũ cũng thay đổi. Hwacha không phải một loại vũ khí bất khả chiến bại, mà là giải pháp phù hợp với điều kiện công nghệ và nhu cầu quân sự của thời đại.

Ngày nay, Hwacha được xem là một minh chứng tiêu biểu cho sự sáng tạo trong lịch sử quân sự Triều Tiên. Nó không phải tên lửa dẫn đường theo nghĩa hiện đại, nhưng nguyên lý phóng đồng loạt nhiều quả đạn bằng thuốc súng khiến người ta dễ liên tưởng đến các hệ thống pháo phản lực về sau. Từ một cỗ xe gỗ trên chiến trường thế kỷ XV, Hwacha đã trở thành biểu tượng của trí tuệ kỹ thuật thời trung đại và nhắc nhở chúng ta rằng lịch sử phát triển vũ khí không chỉ được viết nên bởi những cỗ đại bác khổng lồ, mà còn bởi những ý tưởng táo bạo về cách tập trung hỏa lực.