Năm 1942, trong lúc các đoàn tàu vận tải Đồng minh liên tục bị tàu ngầm Đức tấn công, nhà sáng chế người Anh Geoffrey Pyke đề xuất một giải pháp khác thường: xây dựng một căn cứ không quân nổi khổng lồ từ vật liệu đông lạnh. Dự án mang tên Habakkuk, hướng tới việc đưa máy bay đến những vùng giữa Đại Tây Dương nằm ngoài tầm hoạt động của nhiều máy bay xuất phát từ đất liền.

Ý tưởng ban đầu là tận dụng băng tự nhiên, nhưng băng thông thường quá giòn và dễ nứt. Các nhà nghiên cứu sau đó phát triển một vật liệu có tên pykrete, kết hợp nước đóng băng với bột gỗ hoặc mùn cưa. Những sợi gỗ giúp vật liệu dai và bền hơn băng nguyên chất, đồng thời khiến nó tan chậm hơn trong một số điều kiện. Cái tên pykrete được đặt theo họ Pyke.

Ảnh: theuselessgenius.substack.com

Điều khiến dự án trở nên đáng kinh ngạc là quy mô được đề xuất. Phiên bản lớn nhất có chiều dài khoảng 2.000 feet, tương đương 610 mét, rộng khoảng 90 mét và phần thân dày hàng chục feet. Nếu hoàn thành, nó sẽ dài hơn nhiều tàu sân bay hiện đại. Con tàu dự kiến có đường băng lớn, khu chứa máy bay, hệ thống động lực và thiết bị làm lạnh để giữ kết cấu không tan chảy. Các phương án thiết kế còn tính đến việc mang theo hàng chục, thậm chí hơn một trăm máy bay tùy cấu hình.

Năm 1943, một mô hình thử nghiệm cỡ lớn được xây dựng tại hồ Patricia, thuộc vùng Jasper của Canada. Công trình dài khoảng 18 mét, nặng xấp xỉ 1.000 tấn, giúp các nhà nghiên cứu kiểm tra khả năng nổi và hành vi của vật liệu. Tuy nhiên, mô hình thử nghiệm không đồng nghĩa với việc một tàu sân bay pykrete hoàn chỉnh đã được chế tạo.

Ảnh: mountainnaturepodcast.com

Dần dần, những trở ngại kỹ thuật trở nên quá lớn. Pykrete vẫn cần được giữ ở nhiệt độ thấp; con tàu sẽ phải có lớp cách nhiệt, hệ thống làm lạnh phức tạp và kết cấu hỗ trợ bằng thép. Chi phí dự kiến tăng cao, trong khi máy bay tầm xa hơn, tàu sân bay hộ tống và các căn cứ không quân mới giúp Đồng minh thu hẹp khoảng trống trên Đại Tây Dương. Đến cuối năm 1943, dự án bị hủy bỏ trước khi bước vào sản xuất.

Dù không trở thành vũ khí thực chiến, Habakkuk vẫn là một trong những ý tưởng quân sự táo bạo nhất Thế chiến II. Nó phản ánh thời điểm mà nhu cầu sinh tồn buộc con người phải suy nghĩ vượt ra ngoài những vật liệu và phương pháp đóng tàu quen thuộc. Một tàu sân bay làm từ băng và bột gỗ nghe như chuyện khoa học viễn tưởng, nhưng phía sau nó là những thí nghiệm khoa học nghiêm túc, những bản vẽ kỹ thuật và một nỗ lực thực sự nhằm thay đổi cục diện chiến tranh.