Năm 48 TCN, cuộc nội chiến quyết định tương lai nền Cộng hòa La Mã bước vào giai đoạn khốc liệt. Một bên là Julius Caesar, vị tướng từng chinh phục xứ Gaul; bên kia là Gnaeus Pompeius Magnus, thường được gọi là Pompey Đại đế, người từng là đồng minh chính trị và quân sự của Caesar. Tại Dyrrhachium, gần thành phố Durrës ngày nay của Albania, hai đối thủ đối đầu trong một chiến dịch mà Caesar suýt phải trả giá bằng toàn bộ sự nghiệp.

Sau khi vượt biển Adriatic sang Hy Lạp, Caesar muốn kiểm soát Dyrrhachium vì đây là cảng chiến lược, nơi Pompey có thể tiếp tế quân đội bằng đường biển. Nhưng Pompey đến trước, chiếm vị trí phòng thủ thuận lợi gần cảng Petra. Ông có lực lượng đông hơn, hạm đội kiểm soát vùng biển và nguồn tiếp tế tương đối ổn định. Caesar, ngược lại, phải dựa nhiều vào lương thực kiếm được từ vùng nông thôn xung quanh.

Ảnh: Pinterest

Thay vì lập tức giao chiến trong một trận đánh lớn, Caesar chọn một chiến thuật táo bạo: bao vây đối thủ bằng hệ thống công sự dài hàng chục kilômét. Quân của ông dựng các đồn lũy, tường đất và tuyến phòng thủ nhằm ngăn Pompey kiếm thức ăn, hạn chế hoạt động của kỵ binh và buộc quân đối phương suy kiệt. Pompey cũng cho xây dựng các công sự đối diện, khiến khu vực trở thành một mạng lưới chiến hào và tường lũy phức tạp.

Đây là cuộc đấu sức bền hơn là một trận đánh thông thường. Quân Caesar chịu áp lực thiếu lương thực, trong khi quân Pompey được tiếp tế bằng đường biển. Tuy vậy, vòng vây cũng khiến Pompey khó chủ động hành động. Hai bên liên tục đụng độ tại các đồn lũy, thăm dò điểm yếu và tìm cách phá vỡ thế trận của nhau.

Ảnh: X

Bước ngoặt đến khi Pompey phát hiện một đoạn công sự phía Nam của Caesar chưa hoàn thiện. Quân Pompey tập trung đánh vào khu vực yếu này, phá vỡ tuyến bao vây và buộc đối thủ phải phản ứng trong tình thế bất lợi. Trong những cuộc giao tranh dữ dội sau đó, quân Caesar chịu tổn thất nặng nề và không thể khôi phục hoàn toàn vị trí đã mất. Cuối cùng, Caesar quyết định chấm dứt cuộc vây hãm, rút về phía Đông tới Thessaly.

Dyrrhachium vì thế được xem là một thắng lợi quan trọng của Pompey và một thất bại đáng kể của Caesar trong cuộc nội chiến. Tuy nhiên, Pompey không biến chiến thắng thành đòn kết liễu đối thủ. Hai đạo quân tiếp tục tiến về Thessaly, nơi họ đụng độ trong trận Pharsalus vào tháng 8 năm 48 TCN. Tại đó, Caesar giành chiến thắng quyết định, khiến cục diện cuộc chiến đảo chiều.

Trận Dyrrhachium cho thấy ngay cả một vị tướng nổi tiếng táo bạo như Caesar cũng có thể mắc sai lầm khi đánh giá địa hình, hậu cần và khả năng phản công của đối thủ. Nó cũng cho thấy chiến tranh La Mã không chỉ được quyết định bởi những cuộc xung phong trực diện, mà còn bởi công sự, nguồn tiếp tế và khả năng lựa chọn thời điểm. Pompey đã thắng trận ở Dyrrhachium; nhưng ông không tận dụng được cơ hội để kết thúc cuộc chiến và chỉ vài tuần sau, lịch sử trao phần thắng cuối cùng cho đối thủ của ông.