Trong hệ thống các quy định về quản lý đầu tư công hiện hành, hoạt động đấu thầu đóng vai trò như một "bộ lọc" quan trọng nhằm hiện thực hóa hai mục tiêu song hành: Lựa chọn được nhà thầu đủ năng lực, kinh nghiệm để triển khai dự án chất lượng, đúng tiến độ; đồng thời tối ưu hóa, tiết kiệm tối đa nguồn vốn ngân sách nhà nước. Để giải quyết các tình huống cấp bách hoặc đối với các gói thầu có quy mô nhỏ, tính chất đơn giản, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 cho phép các chủ đầu tư áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn. Dù quy trình được tinh giản nhằm tiết kiệm thời gian, hệ thống pháp luật vẫn luôn đề cao nguyên tắc cốt lõi về tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế.

Tuy nhiên, thực tế triển khai tại một số địa phương cho thấy, sự linh hoạt của cơ chế chỉ định thầu đôi khi lại đi kèm với những con số tiết kiệm ngân sách mang tính "nhỏ giọt", "tượng trưng". Tình trạng các gói thầu được phê duyệt kết quả với mức giá trúng thầu bám sát gần như tuyệt đối vào giá dự toán đang đặt ra nhiều nghi vấn khách quan về công tác thẩm định giá và thương thảo hợp đồng. Gói thầu thi công xây dựng hệ thống chiếu sáng công cộng tại xã Quảng Tín (tỉnh Lâm Đồng) vừa được phê duyệt kết quả là một ví dụ điển hình, thu hút sự chú ý của giới chuyên môn khi tỉ lệ tiết kiệm khoảng 0,13%.

Hoạt động đấu thầu, mua sắm công sử dụng nguồn vốn từ ngân sách nhà nước luôn đặt ra những yêu cầu vô cùng khắt khe về tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và đặc biệt là hiệu quả kinh tế. Hệ thống pháp luật hiện hành, trọng tâm là Luật Đấu thầu, đã xây dựng một hành lang pháp lý vững chắc nhằm đảm bảo từng đồng vốn đầu tư công đều được sử dụng đúng mục đích, phát huy tối đa giá trị thực tiễn. Trong số các hình thức lựa chọn nhà thầu, chỉ định thầu (bao gồm cả chỉ định thầu rút gọn) là một cơ chế đặc thù, được thiết kế để áp dụng trong các trường hợp cấp bách, quy mô nhỏ hoặc có tính chất chuyên biệt nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị, đẩy nhanh tiến độ dự án.

Tuy nhiên, sự linh hoạt của cơ chế này không đồng nghĩa với việc tiêu chí "hiệu quả kinh tế" được phép xem nhẹ. Việc áp dụng hình thức chỉ định thầu đòi hỏi các cơ quan quản lý nhà nước, người có thẩm quyền và chủ đầu tư phải cực kỳ thận trọng, đánh giá toàn diện và thẩm định kỹ lưỡng năng lực của nhà thầu để đảm bảo tối ưu hóa dòng tiền đầu tư công. Mới đây, hoạt động lựa chọn nhà thầu tại dự án Khắc phục, sửa chữa cầu dân sinh thôn Doãn Văn (gần nhà ông Triệu Văn Châu) do UBND xã Tuy Đức (tỉnh Lâm Đồng) làm chủ đầu tư đang thu hút sự quan tâm của dư luận, đặc biệt là giới chuyên môn trong lĩnh vực tài chính và đấu thầu, khi gói thầu xây lắp trị giá gần 1,9 tỷ đồng ghi nhận tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức 0 đồng.

Quan sát của PV Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, không chỉ dừng lại ở các gói thầu bưu điện, Công ty TNHH Xây dựng Thiên Phú CM còn mở rộng tầm ảnh hưởng sang lĩnh vực xăng dầu.

Cụ thể, vào ngày 31/03/2026, ông Diệp Lâm Duy Phương – Chủ tịch Công ty TNHH MTV Petrolimex Cà Mau đã ký ban hành hai Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu quan trọng cho doanh nghiệp này.