Hoạt động đấu thầu, mua sắm công sử dụng nguồn vốn từ ngân sách nhà nước luôn đặt ra những yêu cầu vô cùng khắt khe về tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và đặc biệt là hiệu quả kinh tế. Hệ thống pháp luật hiện hành, trọng tâm là Luật Đấu thầu, đã xây dựng một hành lang pháp lý vững chắc nhằm đảm bảo từng đồng vốn đầu tư công đều được sử dụng đúng mục đích, phát huy tối đa giá trị thực tiễn. Trong số các hình thức lựa chọn nhà thầu, chỉ định thầu (bao gồm cả chỉ định thầu rút gọn) là một cơ chế đặc thù, được thiết kế để áp dụng trong các trường hợp cấp bách, quy mô nhỏ hoặc có tính chất chuyên biệt nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị, đẩy nhanh tiến độ dự án.

Tuy nhiên, sự linh hoạt của cơ chế này không đồng nghĩa với việc tiêu chí "hiệu quả kinh tế" được phép xem nhẹ. Việc áp dụng hình thức chỉ định thầu đòi hỏi các cơ quan quản lý nhà nước, người có thẩm quyền và chủ đầu tư phải cực kỳ thận trọng, đánh giá toàn diện và thẩm định kỹ lưỡng năng lực của nhà thầu để đảm bảo tối ưu hóa dòng tiền đầu tư công. Mới đây, hoạt động lựa chọn nhà thầu tại dự án Khắc phục, sửa chữa cầu dân sinh thôn Doãn Văn (gần nhà ông Triệu Văn Châu) do UBND xã Tuy Đức (tỉnh Lâm Đồng) làm chủ đầu tư đang thu hút sự quan tâm của dư luận, đặc biệt là giới chuyên môn trong lĩnh vực tài chính và đấu thầu, khi gói thầu xây lắp trị giá gần 1,9 tỷ đồng ghi nhận tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức 0 đồng.

Chỉ định thầu rút gọn và bài toán tiết kiệm ngân sách 0 đồng

Theo các tài liệu và hồ sơ công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (muasamcong.mpi.gov.vn), dự án Khắc phục, sửa chữa cầu dân sinh thôn Doãn Văn mang tính chất cấp thiết nhằm giải quyết nhu cầu đi lại an toàn cho người dân địa phương. Ngày 01/4/2026, Chủ tịch UBND xã Tuy Đức đã ký Quyết định số 364/QĐ-UBND về việc phê duyệt báo cáo kinh tế - kỹ thuật xây dựng công trình này. Đây là công trình giao thông cấp IV, được đầu tư hoàn toàn từ nguồn ngân sách nhà nước, căn cứ theo Quyết định số 1038/QĐ-UBND ngày 31/12/2025 của UBND xã Tuy Đức về việc phân bổ kinh phí.

Tổng mức đầu tư của dự án được phê duyệt là 2.200.000.000 đồng. Trong đó, cơ cấu các khoản chi phí được phân bổ một cách cụ thể và chi tiết: Chi phí xây dựng chiếm tỷ trọng lớn nhất với 1.895.531.000 đồng; chi phí quản lý dự án là 57.321.000 đồng; chi phí tư vấn đầu tư xây dựng là 218.809.000 đồng; chi phí khác là 12.953.000 đồng và chi phí dự phòng rủi ro là 15.386.000 đồng. Việc lập dự toán phân bổ chi tiết này cho thấy tính chất toàn diện của một dự án hạ tầng cơ sở, đòi hỏi sự giám sát đồng bộ từ khâu tư vấn, quản lý dòng tiền đến thi công thực tế trên công trường.

Tiếp nối quy trình thực hiện dự án, ngày 03/04/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Tuy Đức tiếp tục ký Quyết định số 77/QĐ-KT về việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Tại quyết định này, gói thầu trọng tâm mang tên "Thi công xây dựng công trình" có giá dự toán được ấn định là 1.895.531.000 đồng. Hình thức lựa chọn nhà thầu được phê duyệt là chỉ định thầu rút gọn, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Thời gian tổ chức lựa chọn nhà thầu diễn ra vô cùng khẩn trương, chỉ trong vòng 5 ngày vào Quý II/2026. Hợp đồng được xác định là loại hình hợp đồng trọn gói với thời gian thực hiện kéo dài 210 ngày.

Chỉ 4 ngày sau khi phê duyệt kế hoạch lựa chọn, ngày 07/04/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Tuy Đức đã ban hành Quyết định số 81/QĐ-KT chính thức phê duyệt kết quả chỉ định thầu rút gọn thi công xây dựng công trình. Căn cứ theo quyết định này, đơn vị được địa phương lựa chọn là Công ty TNHH MTV Xây dựng TM và DV Trương Tiến Đạt. Giá trị hợp đồng được ký kết chính xác là 1.895.531.000 đồng.

Chi tiết gây chú ý đối với giới chuyên môn nằm ở chỗ, giá trị trúng thầu của Công ty TNHH MTV Xây dựng TM và DV Trương Tiến Đạt khớp hoàn toàn tuyệt đối, không sai lệch dù chỉ một đồng so với giá dự toán gói thầu đã được phê duyệt trước đó. Tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước thông qua quá trình lựa chọn nhà thầu tại dự án này ghi nhận ở mức 0 đồng (0%). Đối với các dự án sử dụng ngân sách nhà nước, cho dù áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi hay chỉ định thầu, tỷ lệ tiết kiệm luôn là một trong những thước đo định lượng quan trọng nhất để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, phản ánh năng lực thương thảo và quản trị tài chính của chủ đầu tư. Do đó, con số tiết kiệm 0 đồng hoàn toàn có cơ sở để dư luận đặt ra những câu hỏi khách quan về tính tối ưu tài chính của dự án, cũng như quá trình thẩm định giá vật tư, nhân công tại thời điểm lập dự toán.

Giải mã hồ sơ của nhà thầu với tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 46/46 gói

Việc được giao phó thực hiện một công trình giao thông cấp IV, liên quan trực tiếp đến an toàn sinh mạng, tài sản và nhu cầu giao thương thiết yếu của người dân tại thôn Doãn Văn, đòi hỏi nhà thầu phải có năng lực thi công thực chiến, đội ngũ nhân sự kỹ thuật và thiết bị máy móc vô cùng vững vàng. Điều này càng trở nên áp lực hơn khi doanh nghiệp phải cam kết hoàn thành dự án trong 210 ngày dưới hình thức hợp đồng trọn gói – một hình thức hợp đồng đặt toàn bộ rủi ro về trượt giá vật liệu xây dựng, biến động thị trường nhân công lên vai nhà thầu. Đi sâu vào lịch sử hoạt động, những con số thống kê trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia hé lộ một hồ sơ năng lực vô cùng đặc biệt của đơn vị trúng thầu.

Theo dữ liệu chuyên sâu được trích xuất, Công ty TNHH MTV Xây dựng TM và DV Trương Tiến Đạt (có mã số thuế là 6400421557) đăng ký trụ sở hiện tại ở TDP5, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Phường Nam Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng. Doanh nghiệp này đang sở hữu một bảng thành tích "bách chiến bách thắng" hiếm có trên thị trường mua sắm công.

Cụ thể, lịch sử ghi nhận nhà thầu này đã tham gia tổng cộng 46 gói thầu trên nhiều địa bàn khác nhau. Đáng kinh ngạc là doanh nghiệp này đã trúng thầu tuyệt đối cả 46 gói. Tỷ lệ trượt thầu là 0 gói, không có gói thầu nào bị hủy và không có gói thầu nào chưa có kết quả.

Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm cả tư cách tham gia độc lập và liên danh) lên tới con số 32.126.703.500 đồng. Phân tách chi tiết, tổng giá trị trúng thầu với vai trò độc lập là 23.587.891.500 đồng (trong đó có sự đóng góp đáng kể từ 7.265.495.000 đồng thông qua các gói chỉ định thầu). Tổng giá trị các gói thầu đã tham gia và trúng thầu với vai trò liên danh là khoảng 8.538.812.000 đồng.

Ngoài năng lực xây lắp, doanh nghiệp này còn thể hiện sự đa năng khi đã tham gia tư vấn tới 51 gói thầu với 12 vai trò khác nhau. Điểm cộng lớn trong hồ sơ là doanh nghiệp này chưa từng nhận bất kỳ quyết định xử phạt nào liên quan đến vi phạm quy định về đấu thầu. Về phạm vi hoạt động chuyên môn, sau khi sắp xếp địa giới hành chính, nhà thầu đã phủ sóng năng lực tại nhiều tỉnh, thành phố, đặc biệt tập trung tại Lâm Đồng (27 gói), Đắk Lắk (8 gói), Hà Nội (1 gói) và 10 gói ở các tỉnh khác. Công ty có mối quan hệ làm việc với 12 bên mời thầu; từng cạnh tranh trực tiếp với 3 nhà thầu (và thắng cả 3 gói) và từng liên danh với 3 nhà thầu khác.

Tuy nhiên, đằng sau bề dày thành tích trúng thầu tuyệt đối 100%, một chỉ số tài chính rất đáng lưu tâm cần được mổ xẻ là: Tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của doanh nghiệp này lên tới 99,73%. Tỷ lệ chào giá thấp nhất từng được ghi nhận trong lịch sử đấu thầu của đơn vị này cũng chỉ dừng ở mức 96,99%. Điều này đồng nghĩa với việc, kịch bản trúng thầu cực kỳ sát giá dự toán, với tỷ lệ tiết kiệm siêu thấp (hoặc thậm chí là mức 0 đồng như trường hợp tại xã Tuy Đức) thường xuyên xuất hiện trong toàn bộ quá trình tham gia thị trường mua sắm công của công ty này.

Sự xuất hiện của một nhà thầu liên tục duy trì tỷ lệ thắng tuyệt đối tại hàng chục dự án phần nào cho thấy sự tín nhiệm rất lớn từ các chủ đầu tư địa phương. Tuy nhiên, ở góc nhìn quản trị rủi ro dự án, việc một doanh nghiệp ôm đồm lượng lớn hợp đồng cùng lúc mang đến những thách thức không nhỏ về dòng tiền và năng lực điều phối nhân sự. Để công trình cầu dân sinh tại thôn Doãn Văn về đích đúng tiến độ 210 ngày, đảm bảo nghiêm ngặt quy chuẩn kỹ thuật an toàn giao thông theo QCVN 41:2024/BGTVT (như yêu cầu tiên quyết trong báo cáo kinh tế - kỹ thuật), dư luận hoàn toàn có quyền trông đợi vào sự minh bạch trong việc chứng minh năng lực tài chính, phương án huy động máy móc chuyên dụng và bố trí kỹ sư công trường thực tế của Công ty TNHH MTV Xây dựng TM và DV Trương Tiến Đạt, tránh tình trạng nhà thầu dàn trải nguồn lực dẫn đến hệ lụy chậm tiến độ.

Góc nhìn chuyên gia pháp lý và trách nhiệm giải trình

Nhìn nhận sự việc dưới lăng kính pháp lý chuyên sâu, hoạt động chỉ định thầu luôn được các cơ quan lập pháp và hành pháp kiểm soát chặt chẽ bởi các quy định hiện hành nhằm hạn chế tối đa nguy cơ thất thoát, lãng phí vốn nhà nước. Tại Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (đã được Quốc hội thông qua và tiếp tục được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và gần đây nhất là Luật số 90/2025/QH15) quy định rất rõ ràng về biên độ và các trường hợp cụ thể được phép áp dụng chỉ định thầu. Việc áp dụng chỉ định thầu rút gọn giúp chủ đầu tư tháo gỡ điểm nghẽn về thời gian đối với những công trình có tính chất khắc phục sự cố, dân sinh cấp bách, song không có bất kỳ điều khoản nào cho phép xem nhẹ hoặc bỏ qua yếu tố hiệu quả kinh tế.

Phân tích sâu sắc hơn về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: "Xuyên suốt hệ thống văn bản pháp luật về mua sắm công, nguyên tắc cốt lõi mang tính định hướng của Luật Đấu thầu đều phải hướng tới mục tiêu tối thượng: Đảm bảo cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Khi một gói thầu có giá trị xấp xỉ 2 tỷ đồng được giao cho một doanh nghiệp mà mang lại tỷ lệ tiết kiệm 0 đồng, kết hợp với việc bản thân doanh nghiệp này có lịch sử trúng tuyệt đối 46/46 gói thầu với giá trúng trung bình sát nút lên tới 99,73% so với dự toán, các cơ quan quản lý nhà nước và chủ đầu tư cần có cơ sở giải trình minh bạch, rõ ràng. Quá trình khảo sát giá thị trường, lập dự toán, thẩm định giá và thương thảo hợp đồng cần được số hóa và lưu vết đầy đủ để chứng minh tính hợp lý và tối ưu về mặt tài chính tại thời điểm ban hành quyết định phê duyệt".

Bên cạnh đó, Nghị định 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu cũng nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị có thẩm quyền và chủ đầu tư trong việc giám sát, quản lý chặt chẽ quá trình thi công, đặc biệt đối với các hợp đồng trọn gói không có cơ chế điều chỉnh giá. Mặt khác, Thông tư 79/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành cũng đặc biệt khuyến khích các chủ đầu tư ứng dụng mạnh mẽ các công cụ quản lý và hợp đồng điện tử để đảm bảo lưu vết, chống gian lận đối với các gói thầu không qua hình thức đấu thầu rộng rãi.