Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, ngày 26/5/2026, UBND xã Đắk Wil (tỉnh Lâm Đồng) đã thông qua Quyết định số 570/QĐ-UBND phê duyệt dự án Sửa chữa phòng học, nhà vệ sinh, cổng và tường rào trường Tiểu học Nguyễn Huệ. Tổng mức đầu tư của dự án này được xác định cụ thể là 1,5 tỷ đồng, sử dụng từ nguồn vốn sự nghiệp giáo dục và các nguồn vốn hợp pháp khác nhằm kịp thời nâng cấp, bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất giảng dạy cho địa phương trong giai đoạn năm 2026 - 2027. Dự án được phân cấp tổ chức quản lý theo hình thức chủ đầu tư thuê tư vấn có đủ năng lực phối hợp điều hành.
Ngay sau khi dự án được phê duyệt, quy trình chuẩn bị và tổ chức lựa chọn nhà thầu đã được triển khai nhanh chóng. Vào ngày 05/6/2026, Trưởng phòng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Đắk Wil đã ký liên tiếp hai văn bản pháp lý quan trọng. Đầu tiên là Quyết định số 65/QĐ-VHXH về việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho công trình, chia làm hai gói thầu thành phần gồm gói thầu thi công xây dựng công trình và gói thầu tư vấn giám sát. Tiếp đó, trên cơ sở kết quả thương thảo sơ bộ, Quyết định số 67/QĐ-VHXH về việc phê duyệt kết quả chỉ định thầu gói thầu thi công xây dựng công trình cũng chính thức được ký duyệt trong cùng ngày.
Theo nội dung phê duyệt tại Quyết định số 67/QĐ-VHXH, đơn vị được lựa chọn giao thầu trực tiếp là Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Quốc Minh, có mã số thuế là 6400383647, đặt trụ sở hành chính tại Tổ 5, Phường Đông Gia Nghĩa, Tỉnh Lâm Đồng. Doanh nghiệp này đảm nhiệm phần việc thi công sửa chữa toàn bộ hệ thống phòng học, hạng mục nhà vệ sinh, cổng và tường rào của trường Tiểu học Nguyễn Huệ. Hình thức hợp đồng được áp dụng là trọn gói với thời gian thực hiện nghĩa vụ xây lắp quy định trong vòng 120 ngày kể từ thời điểm hợp đồng có hiệu lực thi hành.
Xét về khía cạnh tài chính, dữ liệu từ hồ sơ thầu ghi nhận giá gói thầu xây lắp này là 1,309 tỷ đồng. Sau quá trình tiến hành các bước định giá và hoàn thiện biên bản thương thảo hợp đồng, giá được chỉ định thầu cuối cùng được phê duyệt chính xác là 1,309 tỷ đồng. Như vậy, mức chênh lệch kinh tế giữa giá gói thầu và giá trúng thầu đạt con số 0 đồng, tương ứng với tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước là 0%.
Dưới góc nhìn pháp lý và quản lý đầu tư, hoạt động chỉ định thầu rút gọn đối với một gói thầu xây lắp quy mô nhỏ dưới ngưỡng đấu thầu rộng rãi là hoàn toàn phù hợp với các điều khoản cho phép tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) và hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành. Do đó, tiến trình thẩm định, phê duyệt và giao thầu tại Phòng Văn hóa - Xã hội xã Đắk Wil diễn ra đúng trình tự, bảo đảm tính chính thức và hợp pháp theo quy định của pháp luật hiện hành.
Tuy nhiên, nếu đặt trong bối cảnh điều hành ngân sách của năm 2026, chỉ số tiết kiệm tài chính tại gói thầu này là điểm cần được các cơ quan chuyên môn nghiên cứu, phân tích thêm để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng dòng vốn công tại cơ sở. Vào ngày 05 tháng 5 năm 2026, Bộ Tài chính đã ban hành Công văn số 5557/BTC-QLĐT gửi các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nhằm hướng dẫn giải pháp thực hiện tiết kiệm trong đấu thầu các dự án đầu tư công. Văn bản này nêu rõ, bên cạnh yêu cầu bắt buộc tiết kiệm tối thiểu 5% đối với một số gói thầu xây lắp đặc thù quy định tại điểm e khoản 2 Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, thì đối với các trường hợp chỉ định thầu khác, chủ đầu tư cần chủ động thương thảo mức tiết kiệm phù hợp với từng loại gói thầu, điều kiện thị trường và địa bàn nhằm nâng cao tối đa hiệu quả gói thầu, dự án.
QUY ĐỊNH VỀ TRÁCH NHIỆM CHỦ ĐẦU TƯ VÀ MỤC TIÊU TIẾT KIỆM TRONG HOẠT ĐỘNG CHỈ ĐỊNH THẦU
Hoạt động lựa chọn nhà thầu bằng hình thức chỉ định thầu đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước, vốn sự nghiệp công ích hiện nay được điều chỉnh chặt chẽ bởi Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Pháp luật hiện hành cho phép áp dụng chỉ định thầu nhằm tối giản hóa quy trình hành chính đối với các gói thầu có giá trị nằm trong hạn mức luật định hoặc các trường hợp cần triển khai nhanh để bảo đảm mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
Tuy nhiên, quyền phân cấp chỉ định thầu luôn gắn liền với trách nhiệm bảo toàn và tối ưu hóa dòng vốn công của đơn vị chủ đầu tư. Cụ thể, tại các văn bản chỉ đạo điều hành kinh tế vĩ mô năm 2026, tiêu biểu là Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03 tháng 4 năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ liên tục nhấn mạnh yêu cầu tăng cường hiệu lực, hiệu quả và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu trong công tác đấu thầu.
Đồng thời, hướng dẫn tại Công văn số 5557/BTC-QLĐT ngày 05 tháng 5 năm 2026 của Bộ Tài chính về thực hiện tiết kiệm trong đầu tư công cũng quy định rõ: Đối với các gói thầu áp dụng hình thức chỉ định thầu, chủ đầu tư có trách nhiệm chủ động đàm phán, thương thảo với nhà thầu để đạt được mức giảm giá, tiết kiệm chi phí phù hợp dựa trên điều kiện thực tế của thị trường vật liệu và địa bàn thi công. Mức tiết kiệm này bảo đảm tính khả thi cho việc triển khai dự án của nhà thầu, song vẫn phải hướng tới mục tiêu tối cao là chống lãng phí, nâng cao hiệu suất sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Mọi quy trình lập, thẩm định và phê duyệt dự toán gói thầu phải được thực hiện một cách khoa học, sát thực tế để tránh hiện tượng dự toán cao hơn giá trị thị trường, bảo đảm tính minh bạch và kinh tế của toàn bộ dự án đầu tư.
